Mới đây, bài đăng của một bà mẹ có con nhỏ bất ngờ thu hút sự chú ý. Người này cho biết con chưa tròn 6 tuổi và gần như chưa từng được nghe những câu chuyện quen thuộc như Cô bé Lọ Lem, Nàng Bạch Tuyết và bảy chú lùn, Cô bé quàng khăn đỏ hay Tấm Cám.

Theo bà mẹ, trẻ dưới 6 tuổi chưa đủ khả năng phân biệt hoàn toàn giữa tưởng tượng và thực tế. Trong khi đó, không ít truyện cổ tích chứa các tình tiết như bỏ rơi trẻ em, đầu độc, trả thù, nhân vật bị giết hoặc bị thú dữ ăn thịt. Cô lo những nội dung này có thể khiến con sợ hãi, gặp ác mộng hoặc hình thành cách nhìn sai lệch về cuộc sống.

“Tôi muốn con được tiếp xúc với những câu chuyện gần gũi, tích cực và có cách giải quyết vấn đề thực tế hơn. Khi con đủ lớn để hiểu đâu là biểu tượng, đâu là hư cấu, tôi mới cho con đọc truyện cổ tích”, bà mẹ chia sẻ.

Quan điểm này lập tức khiến phần bình luận “dậy sóng”. Một nhóm phụ huynh đồng tình, cho rằng nhiều truyện được lưu truyền từ xa xưa không còn phù hợp để kể nguyên bản cho trẻ nhỏ.

Họ lấy ví dụ về những công chúa luôn chờ hoàng tử giải cứu, nhân vật xinh đẹp mặc nhiên được yêu quý, còn người có vẻ ngoài xấu xí thường bị gắn với cái ác. Một số câu chuyện cũng có cách trừng phạt nhân vật phản diện khá nặng nề. Nếu người lớn chỉ đọc mà không giải thích, trẻ có thể tiếp nhận thông điệp một cách máy móc.

Tuy nhiên, không ít người phản đối việc “cấm cửa” hoàn toàn truyện cổ tích. Họ cho rằng nhiều thế hệ trẻ em đã lớn lên cùng thế giới của bà tiên, phép màu và những con vật biết nói mà không vì thế trở nên xa rời thực tế.

“Điều quan trọng không phải có kể hay không, mà là bố mẹ lựa chọn phiên bản nào và đồng hành với con ra sao”, một tài khoản bình luận.

Thực tế, truyện cổ tích không chỉ mang chức năng giải trí. Những câu chuyện có cấu trúc rõ ràng về khó khăn, thử thách và kết thúc giúp trẻ phát triển ngôn ngữ, trí tưởng tượng và khả năng ghi nhớ. Qua hành trình của các nhân vật, trẻ còn có thể tiếp xúc với những khái niệm đầu tiên về lòng tốt, sự dũng cảm, tính trung thực và hậu quả của hành vi xấu.

Những tình tiết đáng sợ trong truyện cũng không nhất thiết gây hại nếu được kể ở mức độ phù hợp. Chúng có thể giúp trẻ gọi tên nỗi sợ, quan sát nhân vật vượt qua nguy hiểm và hiểu rằng khó khăn vẫn có cách giải quyết. Vấn đề xuất hiện khi nội dung quá nặng nề so với độ tuổi hoặc người lớn bỏ mặc trẻ tự diễn giải.

Vì vậy, thay vì loại bỏ toàn bộ truyện cổ tích đến khi con tròn 6 tuổi, cha mẹ có thể lựa chọn bản kể đã được điều chỉnh. Với trẻ nhỏ, nên giảm bớt những chi tiết bạo lực, tránh miêu tả ám ảnh và ưu tiên câu chuyện ngắn, có kết thúc an toàn.

Trong quá trình kể, phụ huynh có thể dừng lại hỏi con: “Nếu là nhân vật này, con sẽ làm gì?”, “Con nghĩ bạn ấy đang cảm thấy thế nào?” hoặc “Ngoài chờ người khác giúp, nhân vật còn có thể tự làm gì?”. Những câu hỏi như vậy giúp trẻ không tiếp nhận câu chuyện một chiều.

Cha mẹ cũng có thể giải thích rằng ngoài đời không phải người tốt lúc nào cũng lập tức nhận được phần thưởng, vẻ ngoài không quyết định một người tốt hay xấu và con không cần trở thành công chúa hoặc hoàng tử mới xứng đáng được yêu thương.

Cuộc tranh cãi cho thấy phụ huynh ngày nay quan tâm nhiều hơn đến nội dung trẻ tiếp nhận. Tuy nhiên, mốc 6 tuổi không phải ranh giới tuyệt đối để xác định một đứa trẻ có được nghe truyện cổ tích hay không. Khả năng tiếp nhận của mỗi em khác nhau, còn tác động của câu chuyện phụ thuộc lớn vào cách người lớn lựa chọn, kể lại và trò chuyện cùng con.

Truyện cổ tích có thể chứa những yếu tố không còn phù hợp, nhưng cấm hoàn toàn chưa chắc là giải pháp tốt nhất. Đôi khi, điều trẻ cần không phải một thế giới chỉ có những câu chuyện hoàn hảo, mà là cha mẹ ngồi bên cạnh để giúp con hiểu đúng về thế giới kỳ ảo ấy.