Đôi mắt con vẫn nửa nhắm nửa mở, khuôn mặt ngơ ngác, đôi khi có vẻ ấm ức. Trẻ còn có thể dụi mắt hoặc phát ra vài tiếng khó chịu.

Lúc ấy, cha mẹ không khỏi lo lắng: Con vừa gặp ác mộng? Con đang khó chịu ở đâu? Hay đây là biểu hiện của chứng hoảng sợ ban đêm?

Trước tiên, cha mẹ không nên tự dọa mình. Hiện tượng trẻ đang ngủ bỗng ngồi dậy khá thường gặp ở trẻ nhỏ. Phần lớn trường hợp không phải do bệnh mà có thể liên quan đến quá trình phát triển não bộ, hệ thần kinh và khả năng vận động của trẻ.

Trẻ có thể đang trong giai đoạn ngủ nông

Chu kỳ ngủ của trẻ nhỏ thường ngắn hơn người lớn và thời gian ngủ nông chiếm tỷ lệ tương đối cao. Trong giai đoạn này, não bộ của trẻ chưa hoàn toàn nghỉ ngơi nên cơ thể có thể xuất hiện những cử động không chủ ý như trở mình, giật nhẹ tay chân hoặc lơ mơ ngồi dậy.

Khi đó, trẻ có thể vẫn đang ở trạng thái nửa ngủ nửa thức và không nhận biết rõ mình vừa ngồi lên. Nếu cha mẹ nhẹ nhàng vỗ về, con có thể phát ra vài tiếng khó chịu rồi nhanh chóng nằm xuống ngủ tiếp.

Hiện tượng này có thể xuất hiện khi hệ thần kinh của trẻ đang phát triển nhanh nhưng khả năng điều phối hoạt động của cơ thể qua các giai đoạn ngủ vẫn chưa hoàn thiện.

Có thể ban ngày trẻ đã chơi quá hưng phấn

Một nguyên nhân khác là ban ngày trẻ đã trải qua quá nhiều hoạt động kích thích hoặc vui chơi quá mức.

Chẳng hạn, trẻ vừa đến một môi trường mới, gặp nhiều người lạ, tham gia một hoạt động khiến con đặc biệt hào hứng hoặc chơi đùa quá sôi nổi ngay trước giờ ngủ. Khi cơ thể đã lên giường nhưng não bộ vẫn còn ở trạng thái hưng phấn, trẻ có thể mơ nhiều, ngủ không sâu hoặc cử động liên tục.

Việc ngồi bật dậy giữa đêm trong trường hợp này có thể là phản ứng của cơ thể khi xử lý những trải nghiệm và cảm xúc đã diễn ra vào ban ngày.

Người lớn khi quá mệt hoặc căng thẳng cũng có thể khó ngủ. Trẻ nhỏ cũng vậy: Khi quá mệt hoặc quá phấn khích, giấc ngủ đôi khi lại trở nên chập chờn hơn.

Cha mẹ nên bình tĩnh quan sát

Khi phát hiện con đang ngủ bỗng ngồi dậy, điều cha mẹ nên làm trước tiên là bình tĩnh quan sát.

Nếu trẻ không khóc dữ dội, không khó thở và không có biểu hiện bất thường, cha mẹ không nên gọi lớn hoặc lập tức bật đèn sáng để kiểm tra. Phản ứng mạnh của người lớn có thể khiến đứa trẻ vốn đang lơ mơ tỉnh hẳn, sau đó khó ngủ trở lại.

Cha mẹ có thể nhẹ nhàng đặt tay lên lưng con để tạo cảm giác an toàn, nói vài câu bằng giọng nhỏ và chậm, sau đó từ từ giúp trẻ nằm xuống.

Trong lúc này, cần bảo đảm không gian ngủ an toàn, tránh để trẻ ngồi hoặc di chuyển sát mép giường. Nếu con ngủ giường cao, cha mẹ cần có biện pháp ngăn trẻ ngã xuống trong lúc chưa hoàn toàn tỉnh táo.

Giúp trẻ có khoảng thời gian “hạ nhiệt” trước khi ngủ

Để hạn chế tình trạng trẻ ngủ không yên, cha mẹ có thể điều chỉnh các hoạt động vào ban ngày, đặc biệt là khoảng một giờ trước giờ đi ngủ.

Thay vì để con chạy nhảy, đùa nghịch quá mức hoặc tiếp xúc với màn hình, gia đình nên bố trí những hoạt động nhẹ nhàng như đọc sách tranh, nghe nhạc êm dịu hoặc trò chuyện cùng con.

Một trình tự đi ngủ cố định cũng có thể giúp trẻ hình thành thói quen. Chẳng hạn, cha mẹ lần lượt cho con tắm, thay quần áo, uống sữa, đọc truyện rồi tắt đèn. Khi các hoạt động này được lặp lại đều đặn, não bộ của trẻ sẽ dần nhận biết rằng đã đến lúc thư giãn và chuẩn bị ngủ.

Phòng ngủ nên yên tĩnh, ánh sáng dịu, nhiệt độ phù hợp và hạn chế những tiếng động đột ngột. Cha mẹ cũng cần bảo đảm trẻ được ngủ đủ giấc vào ban ngày và không đi ngủ quá muộn, bởi tình trạng quá mệt cũng có thể khiến giấc ngủ trở nên bất ổn.

Khi nào cha mẹ cần đưa trẻ đi khám?

Phần lớn trường hợp trẻ thỉnh thoảng ngồi dậy giữa đêm không đáng lo nếu sau đó con nhanh chóng ngủ lại, ban ngày vẫn tỉnh táo, vui chơi và ăn uống bình thường.

Tuy nhiên, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám nếu tình trạng xảy ra thường xuyên hoặc đi kèm những dấu hiệu như:

Trẻ khóc thét kéo dài và rất khó dỗ dành; Có biểu hiện khó thở, tím tái hoặc thở bất thường; Cơ thể co cứng, giật liên tục hoặc có những cử động bất thường; Trẻ nôn ói, sốt hoặc có dấu hiệu đau đớn; Ban ngày mệt mỏi, buồn ngủ quá mức hoặc thay đổi rõ rệt về hành vi; Trẻ thường xuyên rời khỏi giường, đi lại trong trạng thái chưa tỉnh táo, có nguy cơ va đập hoặc té ngã.

Nhìn chung, việc em bé đang ngủ bỗng ngồi dậy thường chỉ là một biểu hiện thoáng qua trong quá trình phát triển. Nếu con vẫn khỏe mạnh, ăn uống và sinh hoạt bình thường, cha mẹ không cần quá lo lắng.

Đôi khi, những cử động khiến người lớn giật mình ấy chỉ là dấu hiệu cho thấy não bộ và cơ thể của trẻ vẫn đang bận rộn hoàn thiện, ngay cả khi con đã chìm vào giấc ngủ.

Nguồn: Sohu