Không ít bà mẹ đang có ý định sinh con thứ hai từng nghe một câu nói được truyền tai rất rộng rãi: “Một đứa cũng nuôi, hai đứa cũng chăm”. Trước khi đón đứa con thứ hai, nhiều người đã tin câu nói ấy, nghĩ rằng chẳng qua chỉ thêm một miệng ăn, giặt thêm vài bộ quần áo.

Hồi mang thai bé thứ hai, tôi cũng nghĩ như vậy. Khi ấy, quanh tôi có rất nhiều người từng trải chia sẻ kinh nghiệm nuôi con. Có người than vất vả, cũng có người kể về tình cảm anh chị em gắn bó.

Con đầu lòng do một tay tôi chăm sóc từ nhỏ đến lớn, nên tôi tự nhận mình có đủ kinh nghiệm, đã chuẩn bị tâm lý thật kỹ. Tôi nghĩ chăm thêm một đứa trẻ chắc chắn cũng không làm khó được mình.

Nhưng đến khi bé thứ hai thực sự chào đời, tôi mới bừng tỉnh: Nuôi một đứa trẻ và nuôi hai đứa trẻ quả thật khác nhau quá nhiều. Sự chênh lệch ấy giống như đem cuộc sống, cảm xúc và thời gian của bạn tháo tung, vò vụn rồi ghép lại từ đầu.

Khi trong nhà chỉ có một đứa trẻ, thời gian và sức lực của cha mẹ vẫn còn là những khoảng liền mạch, có thể chủ động sắp xếp. Khi nào cùng con đọc sách. Khi nào đưa con ra ngoài chơi. Khi nào dỗ con ngủ. Làm xong việc này rồi mới yên tâm xử lý việc tiếp theo. Nhịp sống hoàn toàn nằm trong sự kiểm soát của mình.

Nhưng một khi trong nhà có thêm một đứa trẻ, tất cả những khoảng thời gian ấy đều bị xé thành những mảnh nhỏ vụn, rời rạc. Bạn sẽ chẳng bao giờ đoán được giây tiếp theo, chuyện bất ngờ của đứa nào sẽ làm đảo lộn mọi thứ.

1. Không chỉ thiếu ngủ, đến chuyện tiêu tiền cũng thay đổi hoàn toàn

Trong 30 ngày đầu sau khi bé thứ hai chào đời, gần như tôi chưa từng có một đêm ngủ ngon trọn vẹn. Không phải hồi chăm con đầu lòng, tôi không cần thức dậy giữa đêm. Khi ấy, cả nhà đều tập trung vào một đứa trẻ. Dù ban đêm phải dậy hai, ba lần để dỗ con, cho con bú, sau khi xong việc, tôi vẫn có thể tranh thủ tựa vào đầu giường chợp mắt một lát, ít nhiều giúp cơ thể mệt mỏi được nghỉ ngơi.

Nhưng sau khi bé thứ hai xuất hiện, mọi chuyện hoàn toàn khác. Thường là nửa đêm, em bé đói bụng tỉnh giấc rồi khóc to, anh lớn đang ngủ say cũng bị đánh thức, khóc theo.

Hai đứa ở cách nhau không xa, đứa trước đứa sau liên tục gọi mẹ. Tôi mắc kẹt ở giữa, hai tay cũng không đủ dùng, đứng tại chỗ mà phân vân không biết nên dỗ đứa nào trước.

Có một chuyện đến giờ tôi vẫn nhớ rất rõ. Đêm ấy, khó khăn lắm tôi mới cho bé thứ hai bú no. Nhìn nhịp thở của con dần đều đặn, em bé chìm vào giấc ngủ sâu. Tôi nín thở, rón rén dịch đến bên giường. Tấm lưng cứng đờ vừa định thả lỏng, mắt vừa nhắm lại để nghỉ vài phút thì từ phòng anh lớn bỗng vọng sang một tiếng “bịch”. Tim tôi lập tức thắt lại. Tôi đứng bật dậy, chạy nhanh sang. Con lớn đang ngồi một mình trên nền nhà lạnh, mắt đỏ hoe, nước mắt không ngừng chảy xuống hai má. Hóa ra giữa đêm con gặp ác mộng, trở mình rồi ngã khỏi chiếc giường nhỏ. Tôi vội ngồi xuống ôm con. Đứa trẻ sợ đến mức siết chặt cổ mẹ, nhất quyết không chịu buông.

Đúng lúc ấy, em bé trong phòng ngủ bị tiếng động đánh thức, bắt đầu ê a khó chịu, chỉ chực khóc òa. Tôi cứ ngồi như thế trên sàn nhà, tay trái ôm chặt anh lớn, chân phải nhẹ nhàng chặn cửa, sợ một luồng gió lùa làm cửa đóng sầm lại khiến con hoảng. Tôi ngẩng đầu nhìn trần nhà, thẫn thờ. Những tủi thân tích tụ bấy lâu hóa thành nước mắt, lặng lẽ chảy xuống. Cảm giác bất lực trong khoảnh khắc ấy, người chưa từng đồng thời chăm hai đứa trẻ rất khó hiểu được.

Khi chỉ nuôi một con, lúc con sợ hãi, tôi có thể ôm con thật chắc, nhẹ nhàng dỗ dành: “Con đừng sợ, mẹ luôn ở đây với con”. Nhưng khi nuôi hai đứa trẻ, đến thời gian để ôm một đứa cho trọn vẹn cũng khó có được, bởi đứa còn lại vẫn đang ở trong phòng, mong ngóng mẹ đến chăm sóc.

Chi phí nuôi con cũng là một ranh giới rất dễ thấy giữa gia đình có một con và gia đình có hai con. Khi chỉ có anh lớn, kinh tế gia đình tuy không dư dả đến mức xa hoa, nhưng lúc chọn đồ ăn, quần áo, vật dụng cho con, tôi gần như không phải cân nhắc đi cân nhắc lại. Quần áo trẻ em đẹp, đồ chơi phát triển trí tuệ thú vị, chỉ cần ưng ý thì phần lớn đều có thể mua ngay.

Từ khi bé thứ hai chào đời, quan niệm tiêu dùng của tôi thay đổi hẳn. Làm gì cũng phải tính toán kỹ. Quần áo, giày dép anh lớn đã mặc chật đều được lấy ra, giặt sạch, khử trùng, để lại cho em dùng tiếp. Nôi, máy hút sữa, bình sữa và những món đồ chăm con trước đây cũng được tìm lại, khử trùng cẩn thận rồi tiếp tục sử dụng. Tôi nhớ có lần đi cửa hàng mẹ và bé, thấy trong tủ trưng bày treo một bộ đồ liền thân mềm mại, màu sắc dịu dàng, đáng yêu. Theo phản xạ, tôi đưa tay định lấy. Nhưng vừa nhìn thấy giá, bàn tay đang đưa ra lại lặng lẽ thu về.

Trong đầu tôi bắt đầu tính toán: Hồi anh lớn đã mua không ít bộ tương tự. Trẻ con lớn nhanh, bộ này mặc chưa được hai, ba tháng đã ngắn, đã chật. Ở nhà vẫn còn cả đống quần áo cũ được giữ gìn nguyên vẹn, không cần thiết phải tốn thêm khoản tiền này.

Khoảnh khắc ấy, lòng tôi dâng lên một chút chua xót. Không phải trong túi không có đủ tiền mua bộ quần áo đó, mà sự kiềm chế chi tiêu tự động xuất hiện trong lòng giống như một mũi kim nhỏ, nhẹ nhàng châm vào tim. Khi chỉ có một con, chúng tôi còn có thể buột miệng than nuôi con tốn kém, tiền cứ ào ào chảy ra ngoài. Sinh con thứ hai rồi, đến sức để than cũng bị vắt cạn. Mỗi ngày, trong đầu chỉ còn những phép tính, làm gì cũng nghĩ xem có thể bớt được khoản chi không cần thiết nào.

2. Khó nhất là trái tim người mẹ bị chia làm hai

Chuyện đưa con ra ngoài chơi càng cho thấy sự khác biệt lớn. Trước đây, khi đưa riêng anh lớn đi chơi, tôi chuẩn bị đồ đạc đâu ra đấy. Chỉ một chiếc túi đựng đồ cho bé là đủ: Bình giữ nhiệt, khăn ướt, khăn giấy, đồ ăn vặt, quần áo thay đều được xếp gọn gàng. Thế là có thể nhẹ nhàng ra khỏi nhà.

Nhưng đưa hai đứa trẻ ra ngoài thì chẳng khác nào chuyển nhà. Trên xe đẩy treo đủ loại túi lớn nhỏ, vai đeo một chiếc túi to, tay còn phải xách thêm một túi nữa. Anh lớn chạy nhảy tung tăng phía trước, em bé trong xe thỉnh thoảng lại cáu kỉnh, quấy khóc. Tôi phải dùng một tay giữ chắc xe đẩy, tay còn lại liên tục kéo anh lớn đang chạy lung tung, chẳng dám lơ là dù chỉ một giây.

Tôi vẫn nhớ một lần đến công viên trong thành phố. Anh lớn nằng nặc đòi ra hồ xem cá, trong khi em bé trong lòng cứ khóc mãi vì muốn bú. Tôi đứng ở ngã rẽ, tiến thoái lưỡng nan. Một bên là con đường nhỏ xuyên qua hàng cây dẫn ra hồ, bên còn lại chỉ có một chiếc ghế dài đơn độc. Sau một thoáng phân vân, tôi bế em bé lên, vội vàng cho con bú vài ngụm, miệng không ngừng gọi anh lớn chạy chậm thôi, tuyệt đối đừng đến gần mép nước. Nhưng con đã chạy xa, chẳng nghe thấy lời mẹ dặn. Tôi cũng không thể yên tâm cho em bú, giọng nói bất giác trở nên the thé, căng thẳng.

Ngồi trên ghế, nhìn mặt hồ yên ả phía xa, tôi chợt nhớ lại mấy năm trước, cũng tại công viên này, khi chỉ đưa anh lớn đến chơi. Hồi ấy, tôi có thể thong thả ngồi xổm xuống đất, cùng con nhìn đàn kiến tha thức ăn. Ngắm cả một buổi chiều cũng chẳng sao. Còn bây giờ, con lớn chạy về hướng nào, tôi chỉ có thể liên tục liếc mắt để ý, hoàn toàn không thể tập trung hết lòng ở bên con.

Nhiều cha mẹ mới sinh con thứ hai nghĩ rằng điều khó nhất khi nuôi hai đứa trẻ là cơ thể mệt mỏi, tiền bạc eo hẹp, ra ngoài thì chật vật. Nhưng với tôi, những điều ấy vẫn chưa phải thứ giày vò nhất. Khó nhất là trái tim mình bị buộc phải chia làm hai.

Khi trong nhà chỉ có một đứa trẻ, tất cả tình yêu, nỗi lo, sự kỳ vọng của bạn đều có thể dành trọn vẹn cho con. Mỗi tiến bộ của con, mỗi lần con chịu chút tủi thân, bạn đều có thể đón nhận đầy đủ, toàn tâm toàn ý ở bên.

Nhưng sau khi đón bé thứ hai, bạn mới hiểu cảm giác bị kéo về hai phía. Giống như có một bàn tay vô hình xé trái tim ra, mang theo cơn đau âm ỉ. Rồi dần dần, trái tim ấy lại mọc thêm những phần mới, đủ chỗ chứa hai tình yêu khác nhau nhưng đều sâu nặng như nhau.

Tất nhiên, nuôi hai đứa trẻ không chỉ có vất vả và mệt mỏi. Lựa chọn ấy cũng chứa đựng những ấm áp mà gia đình có một con không thể cảm nhận được.

Khi mới gặp em trai, anh lớn rất phản đối. Có lần, nhân lúc tôi bận làm việc nhà không để ý, con lén bế em để giúp mẹ dỗ em ngủ. Em bé lập tức khóc òa. Tôi vừa định lên tiếng trách thì anh lớn đã hoảng hốt, vụng về đưa bàn tay nhỏ xoa đầu em, khẽ nói: “Đừng khóc, đừng khóc, anh làm sai rồi”. Nhìn cảnh ấy, nét mặt đang căng thẳng của tôi lập tức dịu xuống. Dần dần, thái độ của anh lớn thay đổi từng chút một. Con chủ động lấy khăn giấy giúp mẹ, nhặt món đồ chơi em đánh rơi. Khi em khóc, con còn ngồi khoanh chân trên sàn, nghĩ đủ cách chọc em vui.

Có lần, tôi đẩy xe đưa em bé đến trường mầm non đón anh lớn. Vừa thấy chúng tôi từ xa, con đã chạy thật nhanh đến. Điều đầu tiên con làm không phải gọi mẹ, mà là ngồi xuống, nhẹ nhàng véo má em: “Em ơi, anh đi học về rồi đây”. Thấy anh, em bé đạp chân liên tục, cười khanh khách không ngừng. Tôi đứng nhìn hai anh em, mắt bỗng nóng lên. Tình cảm ruột thịt mà gia đình chỉ có một con không thể trải nghiệm ấy thật mộc mạc mà sâu nặng.

Một lần khác, tôi đang xào nấu trong bếp, phòng khách im ắng không có tiếng động. Tôi thò đầu ra nhìn thì thấy anh lớn sáu tuổi đang nằm sấp trên thảm, cầm sách tranh kể chuyện cho em nghe. Nhiều chữ con còn chưa biết, chỉ có thể nhìn hình rồi tự nghĩ ra câu chuyện. Em bé tuy không hiểu nội dung nhưng vẫn yên lặng lắng nghe, thỉnh thoảng ê a đáp lại. Mỗi lần nhớ đến khung cảnh ấm áp ấy, lòng tôi đều thấy ấm lên.

Tôi thường nghĩ, tài sản tốt nhất cha mẹ để lại cho con chưa chắc là những đống đồ chơi hay điều kiện vật chất dư dả, mà là trong cuộc đời dài rộng, để lại cho con một người anh chị em cùng chung dòng máu.

Sau này lớn lên, khi gặp khó khăn, trên thế giới vẫn có một người cùng chung cội nguồn với con, có thể nâng đỡ, nương tựa lẫn nhau.

3. Sinh một con hay hai con đều không có đáp án tuyệt đối

Hiện nay, không ít vợ chồng trẻ đang băn khoăn nên sinh một hay hai đứa con. Trên mạng, mỗi người cũng có lý lẽ riêng. Gia đình một con nói về những lợi ích của việc chỉ có một đứa trẻ, gia đình hai con lại kể về sự quý giá khi anh chị em đồng hành. Góc nhìn khác nhau, suy nghĩ đương nhiên cũng rất khác nhau.

Trước hết, hãy nói về ưu điểm của việc chỉ nuôi một con. Hai vợ chồng chỉ cần tập trung sức lực vào một đứa trẻ. Con nhận được toàn bộ sự quan tâm, chăm sóc của cha mẹ, nhịp sống gia đình cũng ổn định hơn. Nhưng chuyện gì có lợi cũng có mặt bất lợi, giống như một con dao hai lưỡi.

Theo thời gian, gia đình một con cũng có thể gặp những vấn đề tiềm ẩn. Đứa trẻ lâu dài được hưởng trọn sự quan tâm của cha mẹ dễ có tính phụ thuộc cao, khả năng tự giải quyết vấn đề yếu hơn.

Ngược lại, khi nuôi hai con, anh em hoặc chị em sống bên nhau mỗi ngày, thông qua những lần đùa nghịch, giúp đỡ nhau mà học cách chia sẻ, thông cảm với người khác. Giữa các con vừa có cạnh tranh, vừa có sự hỗ trợ. Dần dần, trẻ rèn luyện được tinh thần trách nhiệm, khả năng thích nghi với xã hội cũng tốt hơn.

Về kinh tế, gia đình một con có gánh nặng nhẹ hơn đáng kể, cha mẹ dễ đáp ứng các nhu cầu vật chất của con hơn. Tuy nhiên, nhìn về lâu dài, khi cha mẹ già đi, hai người con có thể cùng chia sẻ áp lực phụng dưỡng. Gặp chuyện có thể bàn bạc với nhau, không để toàn bộ gánh nặng đè lên một người.

Tất nhiên, dù cuối cùng chọn sinh một hay hai con, trên đời vốn không có một đáp án đúng tuyệt đối.

Điều quan trọng nhất là cha mẹ sẵn lòng dành đủ tình yêu thương, sự kiên nhẫn và thời gian đồng hành, hướng dẫn con thật tốt để con lớn lên khỏe mạnh cả về thể chất lẫn tinh thần. Đó mới là điều căn bản của việc nuôi dạy con.

Suy cho cùng, nhiều cặp vợ chồng khi băn khoăn có nên sinh con thứ hai luôn muốn tìm ra một câu trả lời hoàn hảo. Nhưng chuyện nuôi con vốn không tồn tại phương án tối ưu tuyệt đối.

Nuôi một đứa trẻ, bạn có thể dành trọn tâm sức để đồng hành, cuộc sống tương đối thong thả, nhẹ nhàng hơn.

Nuôi hai đứa trẻ, bạn phải gánh sự mệt mỏi và áp lực kinh tế tăng lên nhiều lần, nhưng cũng có thể nhận được tình cảm anh chị em ruột thịt đặc biệt.

Không có lựa chọn nào chắc chắn tốt hơn. Chỉ cần xem gia đình mình có đủ sức gánh những đánh đổi đi kèm hay không.