Con thường xuyên mút tay, đừng vội ép bỏ! Sự can thiệp thô bạo của cha mẹ có thể làm tổn thương cảm giác an toàn của trẻ

Vài ngày trước, khi đi dạo trong khu dân cư, tôi bắt gặp cu Tít, cậu con trai ba tuổi của một người hàng xóm đang bị mẹ mắng rất nặng lời ngay trước mặt mọi người.

Hóa ra trong lúc chơi, Tít thường có thói quen đưa ngón tay cái vào miệng mút. Mỗi lần nhìn thấy con mút tay, người mẹ lại không kiềm chế được cảm xúc, kể cả khi đang ở nơi đông người.

Chị lập tức chạy tới, mạnh tay kéo ngón tay của con ra khỏi miệng rồi đánh vào tay con mấy cái. Chị còn nghiêm giọng quát:

“Mẹ đã nói bao nhiêu lần là không được mút tay rồi? Sao con mãi không nhớ thế? Còn mút nữa là mẹ tịch thu hết đồ chơi với đồ ăn vặt!”

Nhiều người xung quanh cho rằng người mẹ làm như vậy là đúng, bởi thói quen xấu của trẻ cần được uốn nắn từ sớm.

Tuy nhiên, là một người mẹ có hai con, tôi lại không hoàn toàn đồng tình với cách xử lý ấy. Sự can thiệp thô bạo không giải quyết được nguyên nhân thực sự của vấn đề.

Xuất phát điểm của người mẹ không xấu. Những thói quen không tốt đúng là cần được điều chỉnh từ nhỏ. Nhưng vấn đề nằm ở chỗ chị đã chọn sai cách.

Việc dùng sức mạnh để ngăn cản không những khó giúp trẻ bỏ được thói quen mút tay mà còn có thể làm tổn thương cảm giác an toàn của con.

Cha mẹ cần hiểu rằng mút tay không phải lúc nào cũng là một thói quen xấu

Trong mắt nhiều bà mẹ, mút tay là một thói quen rất có hại. Họ lo vi khuẩn trên tay sẽ đi vào miệng khiến trẻ bị bệnh, đồng thời sợ việc mút tay kéo dài có thể ảnh hưởng tới răng của con.

Để giúp con từ bỏ thói quen này, không ít cha mẹ đã áp dụng đủ cách nghiêm khắc như đánh vào tay, bôi nước mướp đắng hoặc thậm chí bôi nước ớt lên ngón tay.

Nhưng dù cha mẹ có cứng rắn đến đâu, nhiều đứa trẻ vẫn không thể bỏ được.

Nỗi lo của cha mẹ không phải hoàn toàn vô lý. Tuy nhiên, trong thế giới của trẻ, mút tay không đơn thuần là một tật xấu.

Trong nhiều trường hợp, đó là cách trẻ thể hiện trạng thái tâm lý và tự trấn an bản thân.

Trẻ nhỏ chưa biết cách điều hòa cảm xúc hoặc giải tỏa lo âu. Vì thế, mút tay có thể trở thành phương thức đơn giản và quen thuộc giúp trẻ giảm căng thẳng.

Nếu cha mẹ thô bạo ngăn cản vào thời điểm này, trẻ sẽ mất đi một cách tự xoa dịu cảm xúc. Những tổn thương về tâm lý do cách xử lý ấy gây ra đôi khi còn đáng lo hơn chính hành vi mút tay.

Ép trẻ bỏ mút tay bằng biện pháp thô bạo có thể ảnh hưởng đến tính cách

Điều đầu tiên có thể bị tổn thương chính là cảm giác an toàn của trẻ.

Đối với trẻ nhỏ, mút tay là một điểm tựa trong lúc con cảm thấy bất an hoặc bất lực. Điều này cũng giống như khi người lớn căng thẳng thường vô thức vuốt tóc, cắn móng tay hoặc xoay bút.

Hãy thử tưởng tượng khi trẻ đang yên tâm mút tay, mẹ đột nhiên giật tay con ra, mắng mỏ hoặc lớn tiếng dọa nạt. Trẻ sẽ sợ hãi đến mức nào?

Con chưa thể hiểu rằng mẹ làm vậy là “vì muốn tốt cho con”. Trước những phản ứng thô bạo ấy, trẻ có thể hình thành hai suy nghĩ tiêu cực:

Mút tay là một lỗi rất nghiêm trọng. Mẹ tức giận như vậy, liệu có phải mẹ không còn yêu mình nữa không?

Có cảm xúc và nhu cầu riêng là điều sai trái. Sau này mình không được tự do tìm cách xoa dịu bản thân.

Nếu thường xuyên sống trong môi trường bị đè nén như vậy, trẻ có thể trở nên nhạy cảm, tự ti và nhút nhát. Ngay cả trước những người thân thiết nhất, con cũng không dám bộc lộ suy nghĩ, dần hình thành thói quen kìm nén mọi cảm xúc.

Ngoài ra, việc cưỡng ép trẻ bỏ mút tay có thể gây tác dụng ngược, khiến hành vi này xảy ra thường xuyên hơn.

Dưới sự kiểm soát nghiêm khắc của mẹ, bề ngoài trẻ có vẻ ngoan ngoãn và không còn mút tay như trước. Nhưng điều gì sẽ xảy ra khi mẹ không có mặt?

Sự nghe lời ấy có thể chỉ là tạm thời. Trẻ làm vậy để đối phó và tránh bị mắng hoặc trừng phạt.

Ở những nơi cha mẹ không nhìn thấy, trẻ có thể lén mút tay nhiều lần hơn và mỗi lần cũng kéo dài hơn.

Cha mẹ nên xử lý hành vi mút tay theo từng độ tuổi

Khi đã biết việc can thiệp thô bạo có thể làm trẻ tổn thương, nhiều người lại thắc mắc: Nếu không bắt con bỏ thì chẳng lẽ cứ để trẻ mút tay mãi sao?

Tất nhiên là không.

Với hành vi mút tay, cha mẹ không cần cấm đoán một cách cứng nhắc nhưng cũng không nên hoàn toàn bỏ mặc. Cách phù hợp hơn là dựa vào độ tuổi và tìm hiểu nguyên nhân khiến trẻ mút tay để nhẹ nhàng hướng dẫn.

Giai đoạn 1: Trẻ từ 0–3 tuổi

Ở giai đoạn này, cha mẹ có thể bao dung hơn với hành vi mút tay của trẻ, bởi đây thường là một phần trong quá trình khám phá và phát triển tự nhiên.

Cha mẹ chỉ cần chú ý giữ vệ sinh cơ bản cho con như rửa tay thường xuyên, cắt móng tay gọn gàng và hạn chế để bụi bẩn, vi khuẩn tích tụ trên tay.

Không cần liên tục nhắc nhở, càng không nên nghiêm khắc trách mắng. Việc tôn trọng nhu cầu phát triển tự nhiên trong giai đoạn này có thể giúp trẻ cảm thấy an toàn hơn.

Giai đoạn 2: Trẻ trên 3 tuổi

Nếu trẻ đã trên ba tuổi mà vẫn thường xuyên mút tay, cha mẹ nên dành nhiều sự quan tâm hơn, nhưng tuyệt đối không nên ép buộc một cách thô bạo.

Theo quan điểm của bài viết, nếu trẻ đã qua giai đoạn khám phá bằng miệng nhưng vẫn liên tục mút tay, nguyên nhân có thể liên quan đến cảm giác thiếu an toàn.

Trẻ có thể chưa nhận được đủ sự đồng hành của người lớn, thường xuyên bị phê bình hoặc đang phải đối mặt với môi trường sống thay đổi và nhiều áp lực.

Lúc này, điều cha mẹ nên ưu tiên không phải là tìm mọi cách ngăn bàn tay của con, mà là giúp con cảm thấy an toàn hơn. Hãy dành cho trẻ sự đồng hành chất lượng, quan sát cảm xúc và giúp con giảm lo lắng.

Một lưu ý nhỏ là dù trẻ ở độ tuổi nào, cha mẹ cũng không nên liên tục nhắc đi nhắc lại câu “đừng mút tay nữa”. Việc quá tập trung vào hành vi này có thể vô tình khiến trẻ ghi nhớ và chú ý đến nó nhiều hơn.

Lời kết

Trong quá trình nuôi con, cha mẹ không nên dùng tiêu chuẩn hoàn hảo của người trưởng thành để yêu cầu một đứa trẻ.

Con có một vài thói quen chưa tốt cũng không sao. Điều quan trọng là cha mẹ hiểu nguyên nhân và sử dụng cách phù hợp để hướng dẫn con thay đổi.

Khi tôn trọng nhịp độ trưởng thành, cho trẻ thêm thời gian, sự đồng hành và lòng bao dung, cha mẹ mới có thể giúp con phát triển theo hướng tích cực hơn.