Với nhiều cha mẹ lần đầu nuôi con nhỏ, không gì mệt mỏi hơn cảnh em bé liên tục khóc: vừa đặt xuống là khóc, bế lên thì nín, lặp đi lặp lại khiến người lớn kiệt sức cả thể chất lẫn tinh thần.

Từ đó nảy sinh một câu hỏi tưởng chừng rất đơn giản nhưng lại gây tranh cãi dai dẳng: trẻ khóc thì có nên bế hay không?

Bế thì sợ nuông chiều, hình thành thói quen xấu.

Không bế lại lo con thiếu cảm giác an toàn, ảnh hưởng tâm lý lâu dài.

Thực tế, tranh luận “bế hay không bế” thường rơi vào bế tắc vì đặt sai trọng tâm vấn đề.

Trẻ khóc không phải để “làm nũng”, mà để giao tiếp

Các chuyên gia nuôi dạy trẻ cho rằng, khi em bé khóc, vấn đề cốt lõi không nằm ở hành động bế, mà nằm ở nguyên nhân khiến trẻ khóc. Bởi với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, khóc là ngôn ngữ giao tiếp duy nhất.

Đói, buồn ngủ, tã ướt, cơ thể khó chịu, sợ hãi, thiếu an toàn… tất cả đều được truyền đạt thông qua tiếng khóc. Nếu người lớn chỉ chăm chăm tranh cãi bế hay không bế, mà bỏ qua việc lắng nghe tín hiệu của trẻ, thì dù lựa chọn cách nào cũng dễ dẫn đến sai lầm.

Việc cứ khóc là bế hoặc cương quyết không bế trong mọi tình huống đều là những cách phản ứng cực đoan. Một bên có thể khiến trẻ hình thành sự lệ thuộc quá mức, bên còn lại dễ đẩy trẻ vào trạng thái thiếu thốn cảm xúc, không có cảm giác được thấu hiểu.

0–1 tuổi: Giai đoạn vàng hình thành cảm giác an toàn

Nhiều cha mẹ lo ngại rằng bế con nhiều sẽ “làm hư con”. Tuy nhiên, các nghiên cứu về tâm lý trẻ em cho thấy, từ 0–1 tuổi là giai đoạn then chốt để trẻ xây dựng cảm giác an toàn. Sự đáp ứng kịp thời và phù hợp từ người chăm sóc trong giai đoạn này có ảnh hưởng lâu dài đến tính cách và khả năng điều tiết cảm xúc của trẻ sau này.

Điều quan trọng không phải là bế nhiều hay ít, mà là phản hồi đúng nhu cầu. Khi trẻ khóc, cha mẹ cần quan sát, phân tích và phản ứng một cách bình tĩnh, nhất quán. Việc “cố chịu” để tránh nuông chiều, trên thực tế có thể khiến trẻ cảm thấy tiếng khóc của mình không có giá trị, dần khép kín cảm xúc, thậm chí hình thành sự tự ti.

Ngược lại, bế trẻ không giới hạn, không phân biệt đúng – sai, cũng khiến trẻ hiểu lầm rằng chỉ cần khóc là có thể đạt được mọi mong muốn, gây khó khăn cho việc học cách kiểm soát cảm xúc khi lớn lên.

3 trường hợp cần bế trẻ ngay lập tức

Thứ nhất, khi nhu cầu sinh lý chưa được đáp ứng.

Trẻ đói, khát, tã ướt hoặc cơ thể khó chịu thường khóc kèm theo biểu hiện bứt rứt, đạp chân, sắc mặt khác thường. Trong những trường hợp này, việc bế trẻ để trấn an và nhanh chóng xử lý nhu cầu sinh lý là cần thiết, giúp trẻ cảm nhận được sự quan tâm và chăm sóc.

Thứ hai, khi trẻ thiếu cảm giác an toàn.

Ở môi trường lạ, khi nghe tiếng động lớn hoặc không nhìn thấy người thân quen, trẻ có thể khóc vì sợ hãi. Lúc này, việc bế trẻ, vỗ về nhẹ nhàng và trấn an bằng giọng nói dịu dàng sẽ giúp trẻ nhanh chóng ổn định tâm lý, đặc biệt với trẻ còn rất nhỏ.

Thứ ba, khi tiếng khóc có dấu hiệu bất thường.

Nếu trẻ khóc dữ dội, kéo dài, kèm theo nôn ói, tiêu chảy, mệt lả hoặc các dấu hiệu bất thường khác, cần bế trẻ để kiểm tra ngay tình trạng sức khỏe và đưa đi khám khi cần thiết, tránh chủ quan khiến bệnh tình trở nặng.

2 trường hợp có thể không cần bế ngay

Thứ nhất, khi trẻ ăn vạ vô lý.

Với trẻ lớn hơn, trong trường hợp đã ăn no, ngủ đủ, cơ thể thoải mái nhưng khóc vì không được đáp ứng mong muốn (đòi đồ chơi, không muốn đi ngủ…), cha mẹ không nên nhượng bộ ngay. Việc không bế trong tình huống này giúp trẻ hiểu rằng khóc lóc không phải là cách để đạt được yêu cầu.

Thứ hai, khi trẻ đang học cách tự lập.

Trong lúc chơi, trẻ có thể vấp ngã hoặc gặp thất bại nhỏ rồi khóc. Nếu không bị thương, cha mẹ có thể quan sát và động viên thay vì bế ngay, tạo cơ hội để trẻ tự đứng dậy, từng bước học cách đối diện với khó khăn.

Những cách phản ứng còn gây hại hơn cả việc bế hay không bế

Các chuyên gia cũng cảnh báo hai sai lầm phổ biến trong cách phản ứng của người lớn.

Thứ nhất là phản ứng theo cảm xúc tiêu cực: quát mắng, cáu gắt, hoặc vừa bế vừa than phiền. Những cảm xúc này dễ truyền sang trẻ, khiến trẻ bất an và khóc nhiều hơn.

Thứ hai là thiếu nhất quán trong cách xử lý: lúc bế, lúc không; cha mẹ một kiểu, ông bà một kiểu. Sự không thống nhất này khiến trẻ hoang mang, không hình thành được quy tắc rõ ràng cũng như cảm giác an toàn.

Thay lời kết

Thay vì tranh cãi trẻ khóc thì có nên bế hay không, điều cha mẹ cần làm là quan sát kỹ hơn, hiểu đúng hơn nhu cầu của con. Trước 1 tuổi, hãy ưu tiên đáp ứng nhu cầu cảm xúc để xây dựng nền tảng an toàn. Sau 1 tuổi, cha mẹ có thể từng bước hướng dẫn, giúp trẻ học cách tự điều chỉnh và trưởng thành một cách lành mạnh.

Nguồn: Sohu