Trong nhiều gia đình có hai con, bố mẹ dễ bắt gặp cảnh này: Anh muốn mua món đồ chơi thì hỏi thẳng, không được đồng ý sẽ buồn ra mặt. Em muốn ăn kem lại chạy đến ôm mẹ, thủ thỉ “Con yêu mẹ”, đợi mẹ vui rồi mới hỏi: “Mẹ cho con ăn một cây kem nhé?”.

Một người mẹ có con trai lớn hơn con gái sáu tuổi cũng nhận thấy sự khác biệt ấy. Cậu anh khá thẳng tính, không vui thì im lặng. Cô em còn nhỏ đã biết quan sát tâm trạng của mẹ, lúc cần thì làm nũng, nói những câu khiến mẹ khó lòng từ chối.

Tất nhiên, không phải gia đình nào cũng như vậy. Có nhà con đầu hoạt bát, khéo miệng, còn con thứ lại ít nói. Nhưng nếu thấy hai con có sự khác biệt này, cha mẹ có thể nhìn lại hoàn cảnh lớn lên và cách mình ứng xử với từng trẻ.

Con thứ phải tìm cách để bố mẹ chú ý đến mình

Khi con đầu chào đời, cả nhà thường tập trung vào em bé. Những bước đi đầu tiên, tiếng gọi đầu tiên hay một hành động ngộ nghĩnh đều dễ trở thành niềm vui chung.

Đến khi con thứ xuất hiện, bố mẹ đã có thêm một đứa trẻ cần chăm sóc. Anh chị phải đi học, làm bài tập, được đưa đón và có những chuyện riêng cần bố mẹ giải quyết.

Trong hoàn cảnh ấy, đứa em có thể sớm nhận ra cách thu hút sự chú ý. Một cái ôm khiến mẹ dừng tay, một câu nói ngọt khiến bố quay lại, một lần làm nũng giúp con được ngồi vào lòng người lớn.

Qua những phản hồi hằng ngày, trẻ dần biết cách nào dễ được đón nhận. Điều người lớn gọi là “khéo lấy lòng” đôi khi đơn giản là cách con học để kết nối với bố mẹ.

Có anh chị bên cạnh, em có thêm cơ hội quan sát và học theo

Con thứ không chỉ học từ người lớn mà còn quan sát anh chị mỗi ngày.

Thấy anh xin một việc đúng lúc mẹ đang bận và bị từ chối, em có thể chờ khi mẹ rảnh mới hỏi. Thấy chị nói nhỏ nhẹ được bố lắng nghe, em cũng thử làm theo. Khi cùng chơi, trẻ còn có cơ hội tập xin lượt, đổi đồ chơi, thỏa thuận hoặc tìm cách làm hòa.

Những tình huống rất đời thường ấy giúp con có thêm kinh nghiệm giao tiếp.

Trong khi đó, lúc nuôi con đầu, cha mẹ thường theo sát và giúp đỡ nhiều hơn. Đến con thứ, vì phải chia thời gian cho cả hai, người lớn khó can thiệp vào mọi việc. Có những chuyện nhỏ, đứa em được tự xoay xở nhiều hơn.

Tuy nhiên, sự linh hoạt của con vẫn cần được hướng dẫn. Biết nói ngọt để bày tỏ mong muốn là một chuyện; quy tắc trong gia đình có được thay đổi hay không lại là chuyện khác. Một cái ôm đáng yêu không có nghĩa con sẽ luôn được thêm giờ xem tivi hoặc ăn quà trước bữa tối.

Bố mẹ đôi khi nghiêm với anh chị nhưng dễ tính với em

“Con lớn rồi, phải biết tự giác.”

“Con là anh, phải làm gương.”

“Em còn nhỏ, con đừng chấp.”

Những lời này khá quen thuộc trong gia đình có hai con. Con đầu thường được nhắc phải hiểu chuyện, nhường nhịn và cư xử đúng mực. Dần dần, trẻ có thể dè dặt hơn, ít làm nũng vì nghĩ mình đã lớn, hoặc ngại bộc lộ cảm xúc vì sợ bị chê là không biết điều.

Với con thứ, bố mẹ có lúc lại thoải mái hơn. Một hành động trước đây từng khiến con đầu bị nhắc nhở, đến lượt đứa em lại được bỏ qua vì “nó còn bé”.

Người mẹ có hai con kể trên cũng thừa nhận chị đặt nhiều kỳ vọng ở con trai: Mong con ngoan, học tốt, có trách nhiệm. Nhưng với con gái, chị thường chỉ mong con khỏe mạnh và vui vẻ.

Khi nhận ra điều ấy, cha mẹ có thể hiểu thêm vì sao một đứa trẻ luôn cố giữ mình đúng mực, còn đứa kia thoải mái làm nũng hơn.

Đừng vì em khéo miệng mà nghĩ anh chị ít tình cảm

Một đứa trẻ dễ nói “Con yêu mẹ”, thích ôm hôn và biết kể chuyện vui thường khiến người lớn cảm thấy gần gũi. Nhưng đứa trẻ ít nói hơn vẫn có cách quan tâm riêng.

Con có thể lặng lẽ lấy giúp mẹ cốc nước, tự cất đồ dùng hoặc ngồi chờ bố về dù không nói nhớ. Khi buồn, con im lặng cũng không có nghĩa là không cần được hỏi han.

Nếu bố mẹ thường xuyên khen “Em tình cảm hơn anh”, “Chị chẳng bao giờ biết nói ngọt như em”, con đầu dễ cảm thấy cách thể hiện của mình không được coi trọng.

Ngược lại, cũng không nên mặc định con thứ làm nũng là đang tính toán. Cha mẹ có thể đón nhận tình cảm của con, đồng thời giữ những giới hạn đã thống nhất.

Điều cần nhìn thấy là mỗi trẻ đang muốn nói gì, cần gì, thay vì vội gắn cho con nhãn “khéo”, “khô khan” hay “biết lấy lòng”.

Để cả hai con đều cảm thấy mình được yêu thương

Trước hết, đừng lấy tuổi lớn hơn làm lý do buộc một đứa trẻ luôn phải nhường. Khi hai con tranh đồ chơi, hãy xem ai đang chơi trước, hai bên đã thỏa thuận thế nào, thay vì kết thúc bằng câu “Con là anh thì nhường em đi”.

Cha mẹ cũng nên có thời gian riêng với từng con. Không nhất thiết phải tổ chức một chuyến đi hay mua quà. Có thể chỉ là cùng con lớn đi bộ, nghe con kể chuyện trước giờ ngủ, hoặc ngồi chơi riêng với con nhỏ một lúc. Quan trọng là khi ấy, bố mẹ thực sự chú ý đến con.

Khi góp ý hoặc khen ngợi, hãy nói về việc từng trẻ đã làm. “Hôm nay con đã chờ đến lượt” sẽ rõ ràng hơn “Con ngoan hơn anh”. “Mẹ cảm ơn con đã giúp dọn bàn” cũng không cần thêm câu “Em con chẳng biết làm gì”.

Và đôi khi, hãy cho con đầu được bé lại một chút. Con lớn hơn em nhưng vẫn có lúc muốn được ôm, được dỗ dành, được bố mẹ giúp mà không nghe nhắc “Lớn rồi còn thế”.

Với con thứ, hãy để con biết bố mẹ vẫn quan tâm cả khi con không làm nũng hay nói những câu đáng yêu.

Một gia đình không cần hai đứa trẻ có tính cách giống nhau. Điều cả hai cần là được lắng nghe, có những quy tắc công bằng và không phải cạnh tranh để giành lấy sự yêu thương của bố mẹ.