Mọi người thường mặc định rằng hành trình sinh nở kết thúc khi em bé cất tiếng khóc chào đời và người mẹ qua thời gian ở cữ. Dường như chỉ cần vết thương lành lại, mọi đau đớn, khó nhọc cũng khép lại, từ đó về sau chỉ còn sự dịu dàng và niềm vui làm mẹ.

Ít ai nhìn thấy những dấu vết mà việc sinh nở để lại có thể theo người phụ nữ rất lâu. Đó không chỉ là một vết sẹo trên bụng, mà còn là những tổn hao kéo dài bên trong cơ thể: dễ són tiểu khi ho, cười lớn, chạy nhảy; đau mỏi thắt lưng dai dẳng khi đứng lâu; vùng chậu thường xuyên âm ỉ đau, có cảm giác nặng tức.

Những cơn đau âm ỉ trong cơ thể, mãi không dứt

Những khó chịu này không đột ngột bùng phát dữ dội mà xuất hiện trong từng việc nhỏ hằng ngày. Khi bế con, cúi người làm việc nhà hay bước đi nhanh, tình trạng són tiểu, đau lưng, đau âm ỉ vùng chậu lại thỉnh thoảng xuất hiện. Chúng liên tục nhắc người phụ nữ rằng: cơ thể không còn như trước khi sinh con.

Bạn có biết không? Những khó chịu nhỏ nhưng dai dẳng, lặp đi lặp lại có thể dần làm giảm khả năng chịu đựng về mặt cảm xúc. Cộng thêm sự biến động mạnh của hormone sau sinh, khả năng tự cân bằng cảm xúc cũng bị ảnh hưởng. Cứ thế, năng lượng của người phụ nữ bị bào mòn từng chút một.

Giấc ngủ là thứ đầu tiên bị lấy đi

Tiếng khóc bất kể ngày đêm của em bé chia giấc ngủ trọn vẹn thành vô số đoạn ngắn. Đây không phải việc chủ động thức khuya như thời trẻ, mà là trạng thái bị động sẵn sàng bất cứ lúc nào, suốt 24 giờ mỗi ngày. Chỉ cần con ọ ẹ, người mẹ phải lập tức tỉnh giấc, ngồi dậy bế dỗ, cho bú, thay tã.

Ngay cả khi con dần lớn lên, những dây thần kinh đã căng thẳng suốt nhiều năm cũng khó thả lỏng. Một tiếng động rất nhỏ trong đêm cũng có thể khiến mẹ tỉnh ngay, cuống quýt tìm con. Không hiếm những bà mẹ kể rằng con đã học đại học, họ vẫn có lúc giật mình tỉnh giấc, đi khắp nơi tìm con.

Giấc ngủ bị gián đoạn kéo dài không chỉ làm hao tổn sức lực, tinh thần mà còn khiến người ta trở nên nhạy cảm, buồn bã. Một chuyện nhỏ cũng dễ khiến cảm xúc vỡ òa, rồi kéo theo những giằng co, tự trách trong lòng.

Giằng co giữa công việc và gia đình

Khi con lớn hơn, những khó khăn mới lại xuất hiện. Đứng trước lựa chọn giữa sự nghiệp và gia đình, người phụ nữ nhận ra dù chọn thế nào cũng có điều tiếc nuối.

Trở lại công việc, ban ngày phải đáp ứng cường độ làm việc cao, tan làm về nhà vẫn không thể buông chuyện chăm con, nấu nướng, dọn dẹp. Tạm thời ở nhà chăm con thì phải đối diện với sự gián đoạn nghề nghiệp, thu nhập giảm sút. Đến khi muốn quay lại làm việc, sự cạnh tranh vị trí và những kỹ năng không còn theo kịp yêu cầu lại trở thành trở ngại.

Xã hội thường mặc định trách nhiệm chính trong việc nuôi con thuộc về người mẹ. Con sốt, ốm đau, trao đổi với giáo viên về việc học, chăm lo sinh hoạt hằng ngày… Những việc lớn nhỏ ấy thường tìm đến mẹ đầu tiên.

Nơi làm việc mong cô ấy ổn định, hiệu quả như những đồng nghiệp chưa sinh con. Gia đình mong cô ấy chăm sóc con chu đáo. Dù lựa chọn ra sao, cảm giác có lỗi vẫn đeo bám, còn cảm nhận về giá trị bản thân dần lung lay trong những giằng co liên tục.

Khi con đi học: Nỗi lo bị cuốn theo chuyện học hành

Con vào tiểu học, áp lực chuyển sang việc học. Vô số buổi tối ngồi cùng con làm bài tập, kiểm tra bài vở, trao đổi với giáo viên để giải quyết vấn đề, lựa chọn và lên kế hoạch cho các lớp năng khiếu… Phần lớn những biến động và lo lắng trong chuyện học của con đều đè lên vai mẹ.

Điểm số, khả năng tập trung, thói quen học tập của trẻ thường trở thành thước đo để đánh giá người mẹ có làm tròn trách nhiệm hay không.

Khi con không theo kịp bài, chán học hoặc thường xuyên bất cẩn, nhiều bà mẹ lập tức tự xét lại mình, mặc định rằng bản thân chưa dành đủ thời gian hoặc chưa hướng dẫn con đúng cách. Những cuộc tranh cãi lặp lại và sự giằng co kéo dài dần làm phai nhạt sự gần gũi, dịu dàng vốn có giữa mẹ và con.

Khi con dậy thì: Giằng co giữa buông tay và lo lắng

Đến tuổi dậy thì, đứa trẻ từng quấn quýt, dựa dẫm vào mẹ dần có những phản ứng chống đối. Đứa con từng nép bên cạnh giờ khao khát độc lập, ít nói hơn và không muốn bị cha mẹ quản lý.

Người mẹ vừa lo con kết bạn không phù hợp, hình thành những quan niệm lệch lạc, vừa phải học cách buông tay. Quản nhiều thì sợ hạn chế sự trưởng thành, độc lập của con; nới lỏng lại không thể thôi lo lắng.

Mệt mỏi tích tụ hơn chục năm, cộng thêm nỗi lo tiến thoái lưỡng nan, khiến những cảm xúc bị dồn nén lâu ngày dễ bùng phát chỉ trong một cuộc tranh cãi bình thường, để rồi cả mẹ lẫn con đều tổn thương.

“Làm mẹ thì phải mạnh mẽ” trở thành một ràng buộc vô hình

Câu nói “làm mẹ thì phải mạnh mẽ” nghe giống lời ca ngợi, nhưng thực tế có thể trở thành một ràng buộc vô hình. Nó đòi hỏi người mẹ phải giấu đi sự mệt mỏi, nén những tủi thân, luôn bao dung, giữ cảm xúc ổn định và đặt nhu cầu của mình xuống sau cùng.

Nếu muốn dành chút thời gian nghỉ ngơi, theo đuổi sở thích, gặp gỡ bạn bè hay có không gian riêng, mẹ dễ bị cho là chưa làm tròn trách nhiệm. Còn ngày nào cũng chỉ xoay quanh con đồng nghĩa với việc phải gác lại sở thích, dần thu hẹp các mối quan hệ.

Trong chuỗi chăm sóc không có điểm dừng ấy, không ít bà mẹ dần đánh mất chính mình.

Vì sao các bà mẹ lúc nào cũng có vẻ mệt mỏi?

Xã hội mặc định mẹ phải điềm tĩnh, chu đáo. Nhưng thiếu ngủ kéo dài cùng nhiều áp lực chồng chất khiến năng lượng khó được phục hồi. Khi đã cạn sức, sự mệt mỏi đương nhiên sẽ thể hiện ra bên ngoài.

Không thể phủ nhận rằng trong hành trình nuôi con, những khoảnh khắc ấm áp giữa cha mẹ và con cái thực sự tồn tại. Nhưng khi sức lực và cảm xúc đã chạm giới hạn, người mẹ có thể nói: “Mẹ mệt rồi”, “Mẹ muốn nghỉ”, “Lúc này mẹ chưa muốn nói chuyện”, “Mọi người trông con giúp một lúc nhé”.

Áp lực không thể dồn hết lên một mình người mẹ

Người thân cần thực sự chia sẻ công việc chăm con: thay phiên nhau trông trẻ ban đêm, cùng làm việc nhà, thay vì chỉ an ủi bằng lời nói.

Khi tuyển dụng, đừng mặc định một người mẹ sẽ ưu tiên dành sức lực cho gia đình. Doanh nghiệp cần có giờ làm linh hoạt, chế độ nghỉ phép hợp lý và môi trường làm việc bao dung hơn.

Ở cấp độ xã hội, cần hoàn thiện hệ thống dịch vụ chăm sóc trẻ, tăng thêm các cơ sở giữ trẻ với chi phí phù hợp để giảm áp lực một mình trông con nhỏ cho các bà mẹ. Những nơi công cộng như trung tâm thương mại, nhà ga, công viên cũng cần có phòng cho con bú riêng, giúp mẹ thuận tiện hơn khi đưa con ra ngoài.

Chỉ khi gia đình, doanh nghiệp và xã hội cùng thay đổi, thực trạng này mới có cơ hội được cải thiện. Dù biết thay đổi không thể diễn ra ngay lập tức, nhưng nhìn thấy những vất vả ấy chính là bước đầu tiên để cùng chia sẻ.

Hãy cùng nhau cố gắng.