Có một chủ đề luôn khiến các bậc phụ huynh tranh luận không hồi kết: Trẻ nên ngủ một mình từ sớm hay ngủ chung với anh chị em?

Nhiều gia đình cho rằng ngủ riêng giúp trẻ tự lập hơn. Trong khi đó, không ít cha mẹ lại thích để các con ngủ chung vì cảm thấy ấm áp, gắn kết và phù hợp với văn hóa gia đình.

Thực tế, khoa học không khẳng định cách nào tốt tuyệt đối. Tuy nhiên, các nghiên cứu tâm lý và khảo sát về sự phát triển trẻ em cho thấy hai nhóm trẻ này thường có những điểm khác biệt khá thú vị.

Trẻ ngủ một mình thường phát triển tính tự chủ sớm hơn

Một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Sleep Medicine Reviews cho thấy việc trẻ có không gian ngủ riêng có thể giúp hình thành kỹ năng tự xoa dịu cảm xúc (self-soothing) và khả năng tự giải quyết những khó chịu nhỏ trong đêm.

Khi tỉnh giấc giữa đêm, trẻ ngủ riêng thường phải tự tìm cách ngủ lại thay vì ngay lập tức tìm kiếm sự hỗ trợ từ người khác.

Theo thời gian, điều này có thể giúp trẻ: Tự lập hơn trong sinh hoạt hàng ngày. Có ý thức rõ hơn về không gian cá nhân. Dễ hình thành các thói quen ngủ ổn định.

Một khảo sát của National Sleep Foundation (Mỹ) cũng ghi nhận rằng trẻ có phòng ngủ riêng thường ngủ liên tục trong đêm nhiều hơn so với nhóm thường xuyên chia sẻ không gian ngủ.

Tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý rằng điều này không đồng nghĩa trẻ ngủ riêng sẽ độc lập hơn trong mọi mặt của cuộc sống. Tính tự lập còn phụ thuộc vào cách nuôi dạy, môi trường gia đình và tính cách riêng của từng đứa trẻ.

Trẻ ngủ cùng anh chị em thường phát triển kỹ năng xã hội sớm hơn

Ngược lại, nhiều nghiên cứu tâm lý gia đình cho thấy những đứa trẻ thường xuyên chia sẻ phòng ngủ với anh chị em có xu hướng học được kỹ năng tương tác xã hội từ rất sớm.

Bởi mỗi tối trước khi ngủ, trẻ phải học cách: Chờ đợi đến lượt mình. Nhường nhịn người khác. Giải quyết mâu thuẫn. Thích nghi với thói quen khác biệt của anh chị em.

Nhà tâm lý học Susan McHale thuộc Đại học Penn State (Mỹ), người có nhiều năm nghiên cứu về quan hệ anh chị em trong gia đình, từng nhận định rằng: Mối quan hệ giữa anh chị em là một trong những "phòng thí nghiệm xã hội" đầu tiên của trẻ.

Thông qua việc sống và sinh hoạt cùng nhau, trẻ học được cách thương lượng, chia sẻ và kiểm soát cảm xúc.

Đó là những kỹ năng rất hữu ích cho các mối quan hệ xã hội sau này.

Cảm giác an toàn cũng có sự khác biệt

Một số khảo sát về giấc ngủ trẻ em tại Anh và Australia cho thấy trẻ ngủ cùng anh chị em thường ít sợ bóng tối hoặc ít lo lắng hơn khi đi ngủ.

Lý do khá đơn giản.

Sự hiện diện của một người thân quen trong phòng ngủ giúp trẻ cảm thấy được bảo vệ.

Nhiều phụ huynh từng chia sẻ rằng con họ có thể ngủ riêng với anh chị em rất dễ dàng nhưng lại không muốn ngủ một mình.

Đối với trẻ nhỏ, cảm giác "có người bên cạnh" đôi khi mang lại sự an tâm rất lớn.

Trong khi đó, trẻ ngủ riêng từ sớm thường có khả năng thích nghi tốt hơn với những môi trường ngủ mới như trại hè, nhà người thân hoặc ký túc xá khi lớn lên.

Nhưng ngủ chung cũng có những mặt hạn chế

Dù mang lại nhiều lợi ích về mặt gắn kết, ngủ chung với anh chị em cũng không phải lúc nào cũng lý tưởng.

Một nghiên cứu của American Academy of Sleep Medicine cho thấy trẻ chia sẻ phòng ngủ có thể gặp nhiều tình trạng: Bị đánh thức bởi tiếng động của nhau. Khó duy trì lịch ngủ đồng đều. Dễ xảy ra tranh cãi trước giờ đi ngủ.

Đặc biệt khi khoảng cách tuổi tác lớn hoặc tính cách quá khác biệt, việc ngủ chung đôi khi khiến chất lượng giấc ngủ của cả hai trẻ bị ảnh hưởng.

Điều quan trọng không phải là ngủ thế nào. Các chuyên gia tâm lý trẻ em cho rằng yếu tố quyết định sự phát triển của trẻ không nằm hoàn toàn ở việc trẻ ngủ một mình hay ngủ cùng anh chị em.

Điều quan trọng hơn là: Trẻ có cảm thấy an toàn hay không. Trẻ có được tôn trọng nhu cầu cảm xúc hay không. Gia đình có duy trì được những thói quen ngủ lành mạnh hay không.

Một đứa trẻ ngủ riêng nhưng luôn cảm thấy được yêu thương, được hỗ trợ khi cần thiết vẫn có thể phát triển rất tốt.

Ngược lại, một đứa trẻ ngủ cùng anh chị em trong môi trường ấm áp, tích cực cũng nhận được nhiều lợi ích về cảm xúc và kỹ năng xã hội.

Không có công thức đúng cho mọi gia đình

Nhà tâm lý học phát triển Diana Baumrind từng nhấn mạnh rằng không có một mô hình nuôi dạy nào phù hợp với tất cả trẻ em.

Điều này cũng đúng với câu chuyện giấc ngủ.

Có những đứa trẻ mới 3-4 tuổi đã thích ngủ một mình và cảm thấy rất thoải mái. Nhưng cũng có những đứa trẻ 8-10 tuổi vẫn thích trò chuyện cùng anh chị em trước khi ngủ và điều đó hoàn toàn bình thường.

Suy cho cùng, điều trẻ nhớ nhiều năm sau có lẽ không phải chiếc giường mình từng ngủ, mà là cảm giác bình yên, an toàn và được yêu thương trong những năm tháng tuổi thơ. Và đó mới là điều có ảnh hưởng sâu sắc nhất đến sự trưởng thành của một đứa trẻ.

Nguồn: Sohu