Khi nói muốn “săn bé tuổi Mùi”, mỗi gia đình có thể có một lý do riêng. Có bố mẹ thích hình ảnh chú dê hiền lành, gần gũi. Có ông bà nghe đến chữ Mùi đã nghĩ đến chuyện hợp tuổi. Cũng có nhà chỉ thích cái tên “Dê con”, gọi thử vài lần rồi quen miệng, dù em bé còn chưa về.

Nhưng nếu hỏi “Bé Đinh Mùi có gì tốt cho bố mẹ, cho cả nhà?”, câu chuyện dân gian thú vị nhất có lẽ nằm ở chữ “thái”. Đó là chữ trong “thái hòa”, “an thái”, gợi cảnh người trong nhà hòa thuận, công việc có đường tiến triển và cuộc sống dần ổn định.

Vì sao người xưa gửi lời chúc hưng thịnh qua hình ảnh ba chú dê?

Trong nghệ thuật truyền thống Trung Hoa, có một mô típ chúc xuân mang tên “Tam dương khai thái”. Bảo tàng Nghệ thuật Metropolitan ở New York lưu giữ một bức thêu lụa thời Minh mang tên Đón xuân. Trên bức thêu, hình ảnh ba chú dê đi cùng nhau được lặp lại tới ba lần. Chi tiết ấy là một lối chơi chữ. Trong tiếng Hán, 羊 chỉ dê hoặc cừu và 陽 chỉ dương trong âm dương đều đọc là yáng. Vẽ ba chú dê là cách người xưa gợi đến hai chữ “tam dương”.

Ba chữ còn lại trong câu chuyện nằm ở Kinh Dịch. Theo cách lý giải cổ, vào tháng Mười Một âm lịch, một hào dương xuất hiện. Sang tháng Chạp có thêm hào thứ hai. Đến tháng Giêng, ba hào dương xuất hiện ở phần dưới của quẻ Thái, tượng trưng cho thời điểm âm dương giao hòa, mùa đông qua đi và vạn vật bắt đầu sinh trưởng. Chữ “khai” gợi sự mở đầu. Bởi vậy, câu chúc thường được hiểu là mong một khởi đầu thuận lành, từ đó mọi việc dần hanh thông.

Tích ba chú dê vốn dành để chúc ai?

“Tam dương khai thái” vốn là lời chúc mùa xuân dành cho người nhận. Khi mượn tích ấy để đón bé Đinh Mùi, có thể giữ đúng tinh thần đó và chúc cho cả nhà. Chúc bé lớn lên bình an. Chúc bố mẹ có người san sẻ những ngày đầu chăm con. Chúc ông bà khỏe mạnh để còn bế cháu, rồi dắt cháu đi chơi. Hình tượng ba chú dê gửi gắm những điều người lớn mong cho nhau trong dịp đón một thành viên mới.

Bé Đinh Mùi được mong mang điều gì về cho gia đình?

Trước hết là hòa khí. Hình dung dân gian về tuổi Mùi thường nghiêng về sự hiền hòa, mềm mỏng. Khi gắn nét ấy với một em bé sắp chào đời, điều người lớn mong đôi khi rất cụ thể. Vợ chồng biết san sẻ với nhau hơn. Ông bà có dịp gần con cháu. Anh chị lớn có thêm một người để thương. Chữ “hòa” nghe có vẻ lớn, nhưng trong một nhà có em bé, đôi khi chỉ là bố biết đỡ mẹ một cữ đêm, người lớn chịu nghe nhau thêm một câu khi ai cũng đang mệt.

Tiếp đến là mong bố mẹ có một khởi đầu thuận lợi. Trong lời chúc “khai thái”, cái hay nằm ở chữ “khai”. Người xưa mượn lúc sang xuân để chúc những việc đang dở có dịp tiến lên, chuyện khó dần tìm được cách tháo gỡ. Bố mẹ đón bé Đinh Mùi có thể gửi vào đó ước mong công việc ổn định hơn, việc nhà thu xếp được, hai vợ chồng có thêm sức để lo cho chặng đường mới. Chữ “lộc” ở đây có thể hiểu rộng, từ cái ăn cái mặc đủ đầy đến việc có người đỡ đần đúng lúc.

Với ông bà, cái phúc còn là niềm vui có thêm một thế hệ. Một em bé chào đời khiến cả nhà có thêm lý do để gọi cho nhau, ghé thăm nhau và ngồi lại lâu hơn sau bữa cơm. Có khi bà lấy ra chiếc áo từng mặc cho bố bé hồi nhỏ, ông lại kể chuyện ngày xưa cả nhà đặt tên cho bố thế nào. Với nhiều gia đình, đó là phần dễ cảm nhận nhất của câu “con về, nhà thêm phúc”.

*Thông tin mang tính tham khảo, chiêm nghiệm