Khi em bé sắp tròn 6 tháng, nhiều gia đình bắt đầu xuất hiện những cuộc tranh luận quen thuộc:

“Con ăn dặm rồi thì nên cai sữa thôi.”

“Sữa mẹ càng về sau càng loãng, còn chất gì nữa đâu.”

“Cho bú đến một, hai tuổi có thật sự cần thiết không?”

Trong khi nhiều bà mẹ trẻ muốn tiếp tục cho con bú sau khi tìm hiểu các khuyến nghị mới, ông bà lại dựa vào kinh nghiệm nuôi con trước đây và cho rằng trẻ được nửa tuổi thì nên cai sữa dần.

Từ chuyện cho con ăn gì, cuộc trò chuyện rất dễ trở thành cuộc tranh luận xem cách nuôi trẻ của thế hệ nào mới đúng.

Thực tế, trước khi bàn đến thời điểm cai sữa, gia đình cần phân biệt hai khái niệm hoàn toàn khác nhau: Bắt đầu ăn dặm không có nghĩa là phải ngừng bú mẹ.

1. Sáu tháng là lúc bắt đầu ăn dặm, không phải thời điểm sữa mẹ “hết chất”

Tổ chức Y tế Thế giới khuyến nghị trẻ nên được bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu. Từ khoảng 6 tháng tuổi, nhu cầu năng lượng và dinh dưỡng của trẻ tăng lên, sữa mẹ không còn đáp ứng đầy đủ nếu được sử dụng như nguồn thức ăn duy nhất. Vì vậy, trẻ cần bắt đầu ăn dặm bằng những thực phẩm an toàn, phù hợp, đồng thời vẫn có thể tiếp tục bú mẹ đến 2 tuổi hoặc lâu hơn. Tổ chức Y tế Thế giới

Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ cũng ủng hộ việc cho trẻ bú mẹ hoàn toàn trong khoảng 6 tháng đầu, sau đó kết hợp ăn dặm và tiếp tục bú mẹ đến 2 tuổi hoặc lâu hơn nếu cả mẹ và bé đều mong muốn. Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ

Có thể hiểu đơn giản như sau:

Từ khi chào đời đến khoảng 6 tháng tuổi, sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng chính và trong điều kiện phù hợp có thể là nguồn thức ăn duy nhất của trẻ. Từ khoảng 6 tháng tuổi, trẻ bước vào giai đoạn kết hợp sữa mẹ với thức ăn bổ sung.

Khi trẻ lớn dần, lượng thức ăn, số bữa và sự đa dạng trong thực đơn sẽ tăng lên. Vai trò của sữa mẹ cũng thay đổi theo từng giai đoạn, nhưng không vì thế mà sau mốc 6 tháng, sữa mẹ đột nhiên mất hết giá trị dinh dưỡng.

2. Thành phần sữa mẹ thay đổi nhưng không đồng nghĩa với việc ngày càng “nhạt” và vô bổ

Sữa mẹ không phải một loại chất lỏng có thành phần cố định từ đầu đến cuối thời kỳ cho con bú.

Từ sữa non, sữa chuyển tiếp đến sữa trưởng thành, thành phần của sữa có thể thay đổi theo giai đoạn tiết sữa, nhu cầu của trẻ và tình trạng của người mẹ.

Ngay cả khi trẻ bước sang năm thứ hai, sữa mẹ vẫn chứa chất béo, đường lactose, protein cùng nhiều thành phần sinh học khác như lactoferrin, lysozyme và kháng thể IgA.

Vì vậy, những quan niệm như “sữa mẹ sau 6 tháng chỉ còn là nước” hoặc “sữa có màu loãng là không còn chất” đều không có cơ sở để dùng làm căn cứ cai sữa.

Tuy nhiên, cha mẹ cũng không nên hiểu theo chiều ngược lại rằng còn bú mẹ thì chưa cần chú trọng ăn dặm.

Từ khoảng 6 tháng tuổi, trẻ cần thêm năng lượng, sắt và nhiều dưỡng chất khác để đáp ứng tốc độ phát triển nhanh. Nếu chỉ tiếp tục bú mẹ mà ăn dặm quá muộn hoặc chế độ ăn không đủ chất, trẻ có thể không nhận được lượng dinh dưỡng cần thiết.

Cách nuôi dưỡng hợp lý không phải là lựa chọn giữa sữa mẹ và thức ăn dặm, mà là để cả hai bổ sung cho nhau theo độ tuổi và nhu cầu phát triển của trẻ.

3. Vì sao biết sữa mẹ vẫn có giá trị, mẹ trẻ vẫn khó thuyết phục ông bà?

Nguyên nhân thường nằm ở việc hai thế hệ nhìn vấn đề từ những góc độ khác nhau.

Các bà mẹ trẻ có xu hướng tìm hiểu hướng dẫn y tế, đọc tài liệu và cập nhật kiến thức nuôi con. Trong khi đó, ông bà thường dựa vào kinh nghiệm từng chăm sóc con cháu trước đây.

Điều kiện sống của hai thế hệ cũng rất khác nhau. Trước kia, thời gian nghỉ sinh có thể ngắn, dụng cụ hút sữa và cách bảo quản sữa chưa thuận tiện, trong khi việc chăm con chủ yếu dựa vào kinh nghiệm gia đình.

Vì vậy, khi ông bà nói: “Cai sữa sớm đi”, điều họ lo lắng đôi khi không phải là thành phần của sữa mẹ.

Có thể họ thấy người mẹ quá mệt mỏi vì phải cho con bú kéo dài; lo khi mẹ đi làm sẽ không có thời gian hút sữa; không biết bảo quản và cho trẻ dùng sữa đã vắt như thế nào; hoặc sợ trẻ quen ti mẹ nên khó ngủ và khó nhờ người khác chăm sóc.

Nếu những khó khăn thực tế ấy chưa được giải quyết, việc chỉ nói với ông bà rằng “khoa học chứng minh mọi người đã sai” thường không giúp gia đình tìm được tiếng nói chung.

Muốn tiếp tục cho con bú, gia đình cần chuẩn bị những gì?

Thay vì biến chuyện cai sữa thành một cuộc tranh luận, cha mẹ nên chủ động lên kế hoạch cho giai đoạn mới:

Sắp xếp thời gian bú trực tiếp và bú bình phù hợp. Chuẩn bị phương án hút, bảo quản và rã đông sữa khi mẹ đi làm trở lại. Thống nhất cách cho trẻ ăn với ông bà hoặc người chăm sóc. Xây dựng thực đơn ăn dặm phù hợp với độ tuổi. Chia sẻ công việc để người mẹ có thời gian nghỉ ngơi.

Hiện nay, bên cạnh cách bảo quản lạnh hoặc đông đá thông thường, một số gia đình còn quan tâm đến dịch vụ đông khô sữa mẹ. Chẳng hạn, dịch vụ đông khô sữa mẹ tự thân Ruiboyin tiếp nhận sữa của từng khách hàng, xử lý bằng công nghệ đông khô rồi chia thành các phần riêng nhằm giúp việc bảo quản, vận chuyển và sử dụng thuận tiện hơn.

Tuy nhiên, đông khô vẫn là một quá trình chế biến. Các nghiên cứu hiện có cho thấy mức độ ảnh hưởng đến chất béo, vitamin, kháng thể, enzyme và những thành phần khác có thể khác nhau tùy phương pháp xử lý. Một số bằng chứng cho thấy quá trình này có thể làm giảm kích thước cầu mỡ cũng như lượng enzyme, vitamin C và immunoglobulin trong sữa. Nghiên cứu đăng trên Pediatric Research

Vì vậy, khi tìm hiểu một dịch vụ đông khô sữa mẹ, phụ huynh nên quan tâm đến nguồn sữa, quy trình xử lý riêng biệt, tiêu chuẩn kiểm nghiệm, cách đóng gói, điều kiện bảo quản và hướng dẫn pha lại.

Nếu đơn vị cung cấp công bố tỷ lệ giữ lại dưỡng chất hoặc hoạt tính sinh học, thông tin đó cần gắn với kết quả kiểm nghiệm cụ thể, bao gồm thành phần được đo, phương pháp thử và điều kiện xử lý. Không nên hiểu những lời quảng cáo chung chung là tất cả dưỡng chất và hoạt tính trong sữa đều được giữ lại nguyên vẹn.

Nuôi con không nên trở thành cuộc phân thắng thua giữa hai thế hệ

Ông bà có kinh nghiệm từ những năm tháng từng nuôi con, còn cha mẹ trẻ có điều kiện tiếp cận kiến thức mới. Điều quan trọng không phải là buộc một bên phải thừa nhận mình sai, mà là cùng trả lời ba câu hỏi:

Hiện tại em bé cần gì?

Người mẹ có thể duy trì việc cho bú ở mức nào?

Các thành viên trong gia đình cần chia sẻ công việc ra sao?

Khi mọi người thôi tập trung vào chuyện quan điểm của ai đúng hơn và cùng hướng tới mục tiêu chăm sóc trẻ tốt hơn, những mâu thuẫn sẽ dễ được tháo gỡ.

Sáu tháng không phải ranh giới khiến sữa mẹ đột nhiên mất giá trị. Đây chỉ là cột mốc trẻ chuyển từ bú sữa hoàn toàn sang giai đoạn ăn uống đa dạng hơn.

Việc tiếp tục cho con bú trong bao lâu nên được quyết định dựa trên nhu cầu của trẻ, sức khỏe và mong muốn của người mẹ, cũng như điều kiện thực tế của gia đình. Không nên ép mẹ phải cai sữa sớm, nhưng cũng không nên khiến người mẹ cảm thấy có lỗi nếu vì lý do sức khỏe hoặc hoàn cảnh mà không thể tiếp tục cho con bú.

Nguồn: Sohu