Mang thai là "bài kiểm tra" khắc nghiệt đối với cơ thể người phụ nữ

Năm 2023, các nhà khoa học thuộc Đại học Stanford (Mỹ) đã phân tích ADN của 119 phụ nữ mang thai bằng phương pháp "đồng hồ biểu sinh" - công cụ dùng để ước tính tuổi sinh học của cơ thể.

Kết quả cho thấy, vào khoảng tháng thứ 7 của thai kỳ, tuổi sinh học của thai phụ trung bình cao hơn khoảng 4,5-5,3 tuổi so với phụ nữ cùng độ tuổi nhưng không mang thai.

Điều này không có nghĩa là phụ nữ sẽ già đi vĩnh viễn 5 tuổi sau khi sinh con, mà phản ánh việc cơ thể phải hoạt động với cường độ rất lớn trong suốt thai kỳ.

Khi mang thai, lượng máu trong cơ thể có thể tăng khoảng 40%, tim phải bơm máu nhiều hơn, nội tiết tố thay đổi mạnh, trong khi hệ miễn dịch và quá trình chuyển hóa cũng liên tục điều chỉnh để nuôi dưỡng thai nhi.

Nói cách khác, mang thai giống như một cuộc "chạy marathon" kéo dài nhiều tháng, khiến cơ thể phải tiêu hao rất nhiều năng lượng.

Không ít bà mẹ cũng chia sẻ rằng sau khi sinh con, họ cảm thấy sức khỏe giảm sút rõ rệt.

Có người cho biết sau lần sinh thứ hai, chỉ phơi vài bộ quần áo cũng phải nghỉ giữa chừng vì quá mệt, thậm chí nhiều năm sau vẫn chưa lấy lại thể lực như trước.

Cơ thể vẫn có khả năng phục hồi sau sinh

Tin vui là những thay đổi này không hoàn toàn kéo dài mãi mãi.

Nghiên cứu của Đại học Stanford ghi nhận, khoảng 3 tháng sau sinh , nhiều chỉ số lão hóa bắt đầu giảm trở lại, cho thấy cơ thể có khả năng tự phục hồi.

Tuy nhiên, trên thực tế, không phải bà mẹ nào cũng có điều kiện để quá trình hồi phục diễn ra thuận lợi.

Những đêm thiếu ngủ kéo dài, việc cho con bú, chăm sóc trẻ sơ sinh gần như 24/24, cùng áp lực tâm lý sau sinh khiến nhiều phụ nữ luôn trong trạng thái kiệt sức.

Đó cũng là lý do nhiều người cảm thấy mình già đi trông thấy sau khi sinh con, dù các chỉ số sinh học có thể đã dần hồi phục.

Vì sao sinh nhiều con lại có thể liên quan đến tuổi thọ cao hơn?

Một nghiên cứu khác do Đại học Bắc Kinh thực hiện trên hơn 510.000 phụ nữ Trung Quốc , theo dõi trong suốt 12 năm, lại đưa ra kết quả khá bất ngờ.

Sau khi loại trừ nhiều yếu tố như thu nhập, trình độ học vấn hay lối sống, nhóm nghiên cứu nhận thấy phụ nữ sinh từ 3-4 con có nguy cơ tử vong thấp hơn khoảng 7-8% so với nhóm chỉ sinh một con.

Các nhà khoa học cho rằng có thể tồn tại nhiều nguyên nhân.

Một giả thuyết là việc trải qua nhiều lần mang thai giúp hệ miễn dịch và nội tiết thích nghi tốt hơn với những thay đổi của cơ thể.

Bên cạnh đó, những người có nhiều con thường nhận được nhiều sự hỗ trợ hơn khi về già, từ chăm sóc sức khỏe, hỗ trợ tài chính đến sự đồng hành về tinh thần. Đây đều là những yếu tố đã được chứng minh có liên quan đến tuổi thọ.

Một nghiên cứu công bố năm 2024 trên hơn 430.000 nam giới tại Anh cũng ghi nhận, những người có con có nguy cơ mắc sa sút trí tuệ thấp hơn so với người không có con.

Không phải cứ sinh nhiều con là sẽ sống lâu hơn

Dù vậy, các chuyên gia nhấn mạnh rằng kết quả nghiên cứu chỉ cho thấy mối liên hệ chứ không chứng minh quan hệ nhân quả .

Nói cách khác, không thể kết luận rằng sinh nhiều con sẽ giúp kéo dài tuổi thọ.

Thực tế, những phụ nữ đủ sức khỏe để sinh và nuôi 3-4 con thường vốn đã có nền tảng thể chất tốt hơn.

Ngoài ra, điều kiện kinh tế, sự hỗ trợ từ chồng và gia đình cũng ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe của người mẹ.

Một người có người thân san sẻ việc chăm con, được nghỉ ngơi đầy đủ sẽ có trải nghiệm hoàn toàn khác với người phải một mình chăm sóc nhiều con trong điều kiện thiếu thốn.

Nếu phải chịu áp lực tài chính, thiếu ngủ kéo dài hoặc không có người hỗ trợ, việc sinh nhiều con hoàn toàn có thể trở thành gánh nặng cho sức khỏe.

Điều quan trọng không nằm ở số con

Nhìn vào hai nghiên cứu, nhiều người có thể thắc mắc: nếu mang thai khiến cơ thể già đi thì vì sao sinh nhiều con lại có thể liên quan đến tuổi thọ cao hơn?

Thực ra, hai nghiên cứu đang trả lời hai câu hỏi khác nhau.

Một nghiên cứu đánh giá những thay đổi của cơ thể trong thai kỳ , còn nghiên cứu kia xem xét mối liên hệ giữa số con và sức khỏe lâu dài trong cả cuộc đời .

Điều này cũng giống như việc chạy marathon.

Ngay sau khi chạy xong, cơ thể sẽ kiệt sức, đau nhức và cần thời gian hồi phục. Nhưng nếu nhìn trong nhiều năm, việc tập luyện đều đặn lại giúp cải thiện sức khỏe tim mạch và kéo dài tuổi thọ.

Sinh con cũng vậy. Đây là một quá trình đòi hỏi cơ thể phải chịu rất nhiều áp lực. Nhưng nếu người mẹ có sức khỏe tốt, được chăm sóc đầy đủ và nhận được sự hỗ trợ từ gia đình, những ảnh hưởng lâu dài có thể rất khác so với những người phải gồng gánh mọi việc một mình.

Vì vậy, câu hỏi quan trọng nhất không phải là nên sinh một con hay ba con , mà là người phụ nữ có đủ sức khỏe, điều kiện kinh tế, sự hỗ trợ từ gia đình và thực sự sẵn sàng cho quyết định đó hay không .

Tài liệu tham khảo

1. Nghiên cứu của Đại học Stanford: Tạp chí Cell Metabolism, năm 2023.

2. Nhóm nghiên cứu của Li Liming tại Đại học Bắc Kinh: Nghiên cứu Triển vọng Bệnh mãn tính Trung Quốc (CKB), với 510.000 người tham gia được theo dõi trong 12 năm, cho thấy phụ nữ sinh 3-4 con có nguy cơ tử vong thấp hơn 7%-8%.