Bạn có từng rơi vào những khoảnh khắc như thế này không?

– Làm việc cả ngày mệt rã rời như vừa bị “rút cạn sức lực”;

– Về nhà thấy con làm đổ sữa, làm bài tập chậm, đi giày không chỉnh tề;

– Hoặc chỉ đơn giản là con hỏi thêm một câu: “Mẹ đang làm gì thế?”;

Và rồi, không hiểu vì sao, bạn như bị châm ngòi, cơn giận bùng lên tức thì, giọng nói vô thức cao hơn bình thường mấy tông, cảm xúc mất kiểm soát như núi lửa phun trào.

Chúng ta thường nghĩ rằng trẻ còn nhỏ, mắng vài câu thì có sao đâu.

Nhưng điều đó có thật sự đúng không?

Hay nói cách khác, trẻ có thật sự “nghe xong là quên” như bạn vẫn nghĩ?

Sự thật là, trẻ thường xuyên bị cha mẹ mắng có thể gặp phải 3 phản ứng “nguy hiểm” của cơ thể. Đọc xong, bạn còn nỡ thường xuyên quát mắng con nữa không?

1. Cảm giác an toàn bị “rút cạn” từng chút một

Vài ngày trước, tôi trò chuyện với một người bạn là giáo viên tiểu học. Cô kể về một bài văn của học sinh trong lớp, câu chữ ngây ngô nhưng chân thật, miêu tả hình ảnh người mẹ lúc nổi giận khiến người đọc như nhìn thấy trước mắt.

Đứa trẻ viết: "Khi mẹ tức giận, tóc như dựng đứng lên, giống một con cá nóc khổng lồ đang phồng mình, từng chiếc gai đen có độc, nhọn hoắt như sắp đâm vào con.”

Khi đọc những chi tiết ấy, tôi thật sự có cảm giác như bị một cú búa nện thẳng vào đầu.

Đây chính là hình ảnh cha mẹ trong mắt một đứa trẻ. Không còn là chỗ dựa, không phải nơi nương tựa, cũng chẳng phải bến đỗ an toàn, mà là “nguồn nguy hiểm”, “người đáng sợ”, “người có thể làm mình bị tổn thương bất cứ lúc nào”.

Người lớn nghĩ rằng một tiếng quát, một câu mắng chỉ là chuyện nhỏ. Nhưng với trẻ, đó là một bức tranh kinh hoàng, một trận động đất tâm lý .

Bạn nghĩ trẻ sẽ quên sao?

Không. Chúng không quên .

Mỗi lần bị quát, cảm giác an toàn trong lòng trẻ lại vỡ thêm một lớp , như thủy tinh nứt dần.

Một đứa trẻ thiếu cảm giác an toàn thường có những biểu hiện:

- Quá nhạy cảm, chỉ một tiếng động nhỏ cũng có thể bật khóc.

- Gặp chuyện không dám nói thật.

- Ở trường lúc nào cũng dè dặt, sợ sai.

- Khó tin tưởng người khác, thậm chí nghi ngờ tình yêu có thật hay không.

- Lớn lên dễ lo âu, tự ti, phủ định chính mình.

- Trong các mối quan hệ thân mật luôn thiếu cảm giác tự tin.

Nỗi đau của rất nhiều người trưởng thành, thực ra đã có thể nhìn thấy từ khi họ còn là những đứa trẻ như thế này.

Phải nói một câu rất đau lòng nhưng thật:

Hình ảnh cha mẹ mất kiểm soát chính là bóng tối phủ suốt cuộc đời con.

Và bóng tối ấy thường là thứ khó chữa lành nhất khi chúng trưởng thành.

2. “Cơ thể” bị tổn thương sớm hơn cả “cảm xúc”

Rất nhiều bậc cha mẹ Á Đông cho rằng tổn thương tâm lý, cảm xúc là thứ “mơ hồ”. Mắng vài câu, quát vài tiếng, làm sao lại ảnh hưởng đến cơ thể được?

Nhưng khoa học nói với chúng ta rằng: Tổn thương cảm xúc và đau đớn thể xác tạo ra phản ứng gần như giống nhau trong não bộ.

Tiến sĩ tâm lý học Ethan Kross (Đại học Michigan, Mỹ) từng thực hiện nghiên cứu và phát hiện:

Khi một người bị xúc phạm, bị phủ nhận, bị quát mắng, vùng não chịu trách nhiệm về cảm giác đau phản ứng rất giống khi cơ thể bị tổn thương thật sự.

Nói cách khác, khi bạn quát con, con không chỉ “buồn trong lòng” – mà là thật sự đau.

Nếu sống lâu dài trong môi trường bị quát mắng, phủ nhận, trẻ có thể xuất hiện hàng loạt phản ứng cơ thể:

Cơ bắp căng cứng kéo dài, như dây đàn luôn bị kéo căng.

- Ngủ kém, hay gặp ác mộng.

- Chậm lớn, thấp bé, nhẹ cân.

- Sức đề kháng yếu, hay ốm vặt.

- Khuôn mặt căng thẳng, mệt mỏi, thiếu sức sống.

Nếu quan sát kỹ, bạn sẽ thấy:

Những đứa trẻ thường xuyên bị cha mẹ quát có một cảm giác “khí chất co rút” rất rõ rệt. Một câu mắng của cha mẹ để lại dấu vết trong cơ thể trẻ – và dấu vết đó kéo dài rất lâu.

3. “Cánh cửa niềm tin” dần dần khép lại

Thế giới của trẻ rất nhỏ. Vũ trụ bé xíu ấy thường chỉ xoay quanh hai người: bố và mẹ .

Nhưng khi chính những người mà trẻ yêu thương và phụ thuộc nhất lại quát vào mặt chúng, hệ thống niềm tin trong lòng trẻ sẽ từng chút một sụp đổ.

Ban đầu, trẻ cố gắng hiểu cho bạn:

“Có phải mẹ quá mệt không?”; “Có phải bố đang không vui?”

Sau đó, trẻ bắt đầu dè dặt:

“Có phải con lại làm sai điều gì?”; “Có phải con không đủ tốt?”

Rồi dần dần, trẻ trở nên im lặng, cảnh giác, không còn muốn tâm sự nữa. Không phải vì không yêu bạn, mà vì sợ bị bạn làm tổn thương.

Bạn sẽ nhận ra, khi còn nhỏ, con sẵn sàng kể cho bạn mọi chuyện. Nhưng rồi dần dần, con không nói nữa. Không nói chuyện vui, không nói chuyện buồn, không kể chuyện ở trường, không chia sẻ phiền não trong lòng, thậm chí không còn chạy đến ôm bạn đầu tiên.

Sự thật rất tàn nhẫn: Chính những lần quát mắng của bạn đã tự tay đóng lại cánh cửa trái tim con.

Trẻ không phải không yêu bạn, mà là không dám mạo hiểm làm đau chính mình thêm lần nữa. Một khi trẻ đã mất niềm tin vào cha mẹ, việc xây dựng lại cần nỗ lực gấp nhiều lần, thậm chí hàng chục lần.

Lời nhắn của “mẹ nóng tính”:

Chúng ta ai cũng từng quát con, mắng con, mất kiểm soát và có cảm xúc tiêu cực. Trên đời không có cha mẹ hoàn hảo,chỉ có cha mẹ không ngừng cố gắng.

Mong rằng bạn sẽ trở thành người cha, người mẹ dám thay đổi, dám học hỏi và dám dịu dàng với con. Bởi vì cảm xúc của bạn hôm nay, chính là tương lai của con ngày mai.

Bạn thấy có đúng không?

Nguồn: Sohu