“Nhanh lên!”, “Con có nghe bố mẹ nói không?”… Có phải đây là những câu quen thuộc trong quá trình nuôi dạy con?

Nhiều trẻ dường như có khả năng “nghe có chọn lọc”. Dù được gọi đi ăn hay nhắc làm bài tập, lần đầu tiên thường chẳng thấy phản hồi.

Đến lần thứ hai, con ngẩng đầu nhìn một chút rồi tiếp tục việc đang làm.

Lần thứ ba, con đáp qua loa: “Con làm ngay”, nhưng vẫn chưa chịu nhúc nhích.

Phải đến lần thứ tư, khi bố mẹ nổi giận, lớn tiếng thúc giục, con mới miễn cưỡng đứng dậy.

Vì sao người lớn gọi mãi mà trẻ vẫn như không nghe thấy? Có phải con cố tình chống đối? Thực tế, đằng sau tình huống ấy có thể có những nguyên nhân khác nhau.

Vì sao gọi mãi mà con không phản hồi?

1. Con đang quá tập trung

Khi mải mê với một hoạt động, trẻ có thể chưa chú ý đến lời gọi của người lớn. Những câu nhắc từ xa dễ bị lẫn vào âm thanh xung quanh, nhất là khi con đang chơi hoặc làm điều mình thích.

Trong trường hợp này, con chưa phản hồi không nhất thiết là cố tình phớt lờ. Trước khi đưa ra yêu cầu, bố mẹ cần giúp con chuyển sự chú ý sang cuộc trò chuyện.

2. Con muốn tự quyết định

Khi ý thức về bản thân phát triển, trẻ bắt đầu muốn được chủ động hơn trong những việc liên quan đến mình.

Nếu liên tục bị thúc giục, con có thể cảm thấy khó chịu vì lúc nào cũng phải làm theo nhịp của người lớn. Càng bị催 “nhanh lên”, con càng muốn trì hoãn để giữ lại chút quyền quyết định.

3. Con đã quen với việc bố mẹ sẽ nhắc nhiều lần

Đây là tình huống rất dễ hình thành trong sinh hoạt hằng ngày.

Nếu bố mẹ thường gọi đến lần thứ ba mới thực sự yêu cầu con đứng dậy, trẻ có thể hiểu rằng hai lần đầu vẫn còn thời gian để chần chừ.

Chẳng hạn, khi được gọi đi ăn, con nghĩ: “Mẹ còn gọi nữa mà, chưa cần đi ngay”.

Lặp lại đủ lâu, cả nhà rơi vào một vòng quen thuộc: Bố mẹ nhắc, con chưa làm; bố mẹ tiếp tục nhắc, con tiếp tục trì hoãn; cuối cùng người lớn nổi giận.

Phía sau những lời thúc giục là rất nhiều lo lắng: Sợ con đói, con lạnh, đi học muộn, không làm xong bài rồi phải thức khuya. Nhưng nếu bố mẹ luôn nhắc thay, lo thay và giải quyết thay, trẻ cũng ít có cơ hội học cách quản lý việc của mình.

Báo trước để con có thời gian chuyển tiếp

Ngay cả người lớn cũng khó chịu khi đang tập trung mà bất ngờ bị yêu cầu dừng lại. Trẻ cũng cần thời gian để kết thúc hoạt động đang làm và chuyển sang việc khác.

Thay vì đợi cơm dọn xong mới gọi, bố mẹ có thể báo trước khoảng 10 phút:

“Con ơi, còn 10 phút nữa mình ăn cơm. Con chơi nốt rồi cất đồ nhé”.

Khoảng thời gian ấy giúp con chuẩn bị tinh thần và biết điều gì sắp diễn ra. Với trẻ nhỏ, bố mẹ có thể dùng đồng hồ hẹn giờ hoặc một dấu hiệu dễ hiểu để con theo dõi.

Một lời báo trước rõ ràng thường dễ tiếp nhận hơn việc bất ngờ yêu cầu: “Dừng lại ngay, đi ăn!”.

Nhắc rõ một lần, tránh lặp đi lặp lại

Nhiều bố mẹ không kiềm được việc liên tục cằn nhằn, thúc giục. Nghe quá nhiều, trẻ dần thấy phiền hoặc không còn chú ý.

Có thể thử thay đổi bằng cách đến gần, gọi tên con, chắc chắn con đã nghe rồi đưa ra một yêu cầu ngắn gọn:

“Đến giờ ăn rồi, con cất đồ và ra bàn nhé”.

“Chỉ nhắc một lần” cần bắt đầu từ một lời nhắc mà con thực sự tiếp nhận được, thay vì gọi từ phòng khác rồi mặc định con đã nghe.

Với những việc trẻ đủ khả năng tự quản lý, bố mẹ có thể thống nhất trước trách nhiệm và hệ quả khi con trì hoãn.

Chẳng hạn, để cải thiện chuyện thức dậy đi học, hãy cùng con chuẩn bị đồ từ tối hôm trước, đặt báo thức và xác định giờ cần ra khỏi nhà. Buổi sáng, bố mẹ nhắc theo thỏa thuận, thay vì gọi liên tục rồi vội vàng làm mọi việc giúp con.

Nếu con vẫn chậm, hãy cùng nhìn lại: Con ngủ chưa đủ, chưa biết ước lượng thời gian hay còn cần hỗ trợ ở bước nào? Những bất tiện phù hợp với độ tuổi có thể giúp trẻ hiểu hậu quả của việc trì hoãn, nhưng mục đích vẫn là giúp con tiến bộ, không phải để con bị làm cho xấu hổ.

Bớt ra lệnh, cho con lựa chọn trong giới hạn

Trẻ dễ phản ứng khi cảm thấy mọi việc đều do người lớn quyết định. Một cách nói khác có thể giúp con chủ động hơn.

Thay vì: “Con đi làm bài tập ngay!”. Có thể nói: “Đến giờ làm bài rồi. Con muốn bắt đầu với toán hay tiếng Anh?”.

Thay vì: “Thu dọn ngay, đừng để mẹ phải nhắc nữa!”. Có thể hỏi: “Con muốn cất ô tô trước hay xếp những khối gỗ trước?”.

Việc cần làm vẫn rõ ràng, nhưng con được quyết định cách bắt đầu. Những lựa chọn nên đơn giản, phù hợp và đều nằm trong giới hạn bố mẹ có thể chấp nhận.

Cách này không khiến mọi sự phản kháng lập tức biến mất, nhưng giúp cuộc trò chuyện bớt căng thẳng và tạo cơ hội để trẻ hợp tác.

Nuôi dạy con là một quá trình cần sự kiên nhẫn. Bố mẹ cũng phải học cách chậm lại trước khi nổi giận, bớt làm thay và từng bước giao lại cho con những trách nhiệm phù hợp.

Một lời nhắc rõ ràng, một khoảng chuyển tiếp hợp lý và một thỏa thuận được giữ nhất quán có thể hữu ích hơn hàng chục lần thúc giục. Điều cần hướng đến là giúp con biết tự bắt đầu, tự sắp xếp và chịu trách nhiệm về việc của mình.