Sau khi mang thai, bạn tôi, Kỳ Kỳ hầu như không ra khỏi nhà. Tôi gọi điện rủ đi ăn, cô ấy từ chối, nói rằng giờ mình tăng cân, mặt lại nổi nám, chẳng muốn gặp ai.

Sau đó, chồng Kỳ Kỳ kể rằng cô ấy ở nhà suốt ngày thở dài, đêm thì trằn trọc không ngủ, tinh thần rất tệ. Tôi vội khuyên anh đưa vợ đi khám.

Chỉ vài ngày sau, chồng Kỳ Kỳ gọi lại, nói rằng cô ấy bị trầm cảm thai kỳ. Bác sĩ dặn gia đình cần quan tâm, trò chuyện nhiều hơn, và nhấn mạnh đây không phải là “làm quá”, người thân cần nghiêm túc nhìn nhận.

Anh chồng rất ngạc nhiên: sao lại trầm cảm được? Không phải sinh xong mới có tình trạng này sao?

Thực tế, tỷ lệ phụ nữ mang thai mắc trầm cảm không hề thấp. Đáng tiếc là nhiều người vẫn cho rằng đó chỉ là “yếu đuối, làm màu” nên không coi trọng.

Những biểu hiện này không phải “làm màu”

Là một bà mẹ hai con, tôi rất hiểu những vất vả của phụ nữ mang thai. Có những biểu hiện thực sự không phải giả vờ, chỉ người từng trải mới thấu.

1. Buồn bã, u uất

Những câu như: “Mẹ buồn thì con trong bụng cũng buồn”, “tâm trạng ảnh hưởng đến thai nhi”, hay “ai cũng nâng như nâng trứng rồi, còn gì phải buồn”… vô tình tạo áp lực khiến mẹ bầu nghĩ rằng mình không được phép có cảm xúc tiêu cực.

Nhưng cảm giác hạnh phúc khi mang thai là phản ứng tinh thần, còn sự uể oải, buồn bã lại là phản ứng sinh lý bản thân mẹ cũng không kiểm soát được.

2. Chán ăn, ăn uống khó khăn

Ngay từ đầu thai kỳ, hormone hCG tăng nhanh làm ảnh hưởng hệ tiêu hóa: giảm tiết axit dạ dày, nhu động ruột chậm lại, dẫn đến chán ăn.

Khi thai lớn dần, ốm nghén, buồn nôn, nhạy cảm với mùi tanh, mùi dầu mỡ… cộng thêm tử cung to lên chèn ép dạ dày khiến tình trạng càng nặng hơn.

Nhiều mẹ không chỉ mất cảm giác thèm ăn mà còn sợ ăn. Bản thân tôi khi mang thai con đầu, có thời gian cứ ngồi vào bàn ăn là thấy áp lực, không nuốt nổi.

3. Nhạy cảm, suy nghĩ nhiều, lo âu

Theo Quỹ Giấc ngủ Quốc gia Mỹ, 80% phụ nữ mang thai gặp vấn đề về giấc ngủ.

Ngoài yếu tố hormone, phản ứng thai nghén, còn có áp lực tâm lý: lo lắng về vai trò làm mẹ, sự phát triển của thai nhi, tương lai nuôi dạy con…

Người ngoài có thể cho là “nghĩ nhiều”, nhưng chỉ người trong cuộc mới hiểu: chỉ cần thai máy ít đi một chút cũng đủ khiến mẹ bầu lo lắng cả ngày.

Làm sao để tránh trầm cảm thai kỳ?

Hướng dẫn của ngành y tế Trung Quốc nhấn mạnh: để đảm bảo sức khỏe mẹ và bé, cần đặc biệt chú ý đến tâm lý của phụ nữ mang thai.

Trước hết: nhìn nhận đúng cảm xúc của bản thân

Mỗi phụ nữ mang thai và sau sinh đều có thể mắc trầm cảm và mắc ở mức độ khác nhau nhưng lại rất ít người thật sự có can thiệp y tế.

Vì vậy, nếu thấy mình buồn bã, chán ăn, mất ngủ, lo âu… hãy đi khám sớm, đừng bỏ qua dù người xung quanh cho rằng “không có gì”.

Thứ hai: vận động và sinh hoạt điều độ

WHO khuyến nghị vận động là một trong những biện pháp hàng đầu giúp cải thiện tâm trạng. Khi vận động, cơ thể tiết ra các chất như BDNF, serotonin, dopamine giúp ổn định cảm xúc.

Nếu không có chống chỉ định, mẹ bầu nên vận động ít nhất 30 phút mỗi ngày: đi bộ, yoga, bơi nhẹ…

Đồng thời, cần ngủ đủ 8–9 tiếng mỗi ngày, hạn chế thức khuya, có thể ngủ trưa khoảng 1 tiếng.

Thứ ba: học cách chấp nhận thay đổi

Giống như Kỳ Kỳ vốn rất chú trọng ngoại hình, cô ấy khó chấp nhận việc tăng cân, nám da nên dễ rơi vào lo âu.

Thực tế, nhiều thay đổi trong thai kỳ sẽ cải thiện sau sinh. Mẹ bầu nên tìm hiểu kiến thức qua sách, chuyên gia để hiểu và thích nghi tốt hơn.

Nhà tâm lý học Albert Ellis, người sáng lập liệu pháp REBT từng nhấn mạnh: điều quan trọng trong điều chỉnh cảm xúc là sự lắng nghe và đồng cảm.

Vì vậy, gia đình đặc biệt là người chồng cần quan tâm nhiều hơn đến mẹ bầu: trò chuyện, chia sẻ, chủ động làm việc nhà, giúp họ giảm áp lực. Những điều nhỏ như một bữa ăn nhẹ, một ly nước ấm, hay chuẩn bị chậu ngâm chân cũng có thể giúp mẹ thư giãn hơn.

Lời kết

Chăm sóc sức khỏe tinh thần cho phụ nữ mang thai là yếu tố then chốt để đảm bảo an toàn cho cả mẹ và bé. Việc theo dõi, phát hiện sớm và can thiệp kịp thời là vô cùng cần thiết.

Còn bạn, khi mang thai đã từng trải qua những cảm xúc này chưa? Bạn đã vượt qua như thế nào?

Nguồn: Sohu