Nhà văn Long Ứng Đài của Trung Quốc từng viết: “Cái gọi là duyên phận giữa cha mẹ và con cái chẳng qua là trong cuộc đời này, bạn không ngừng dõi theo bóng lưng con ngày một đi xa.”

Nhiều cha mẹ luôn muốn che mưa chắn gió cho con. Nhưng đến một lúc nào đó, họ nhận ra mình đã giúp con tránh được những khó khăn trước mắt, đồng thời cũng lấy mất cơ hội để con học cách đối diện với cuộc sống.

Một đứa trẻ trở nên yếu đuối không hẳn vì học kém hay ham chơi. Đôi khi, điều đó bắt đầu từ ba tâm lý hình thành dần theo thời gian: sợ vất vả, sợ thất bại và sợ ở một mình.

1. Sợ vất vả, quen có người làm thay

Có câu: “Mỗi con đường tắt bạn đi hôm nay đều có thể trở thành một cái hố bạn phải vượt qua trong tương lai.” Đường tắt mang lại sự dễ chịu trước mắt, nhưng nếu luôn né tránh những việc cần tự mình làm, con người sẽ khó đứng vững khi gặp thử thách.

Con trai của Tiểu Ninh tên Quả Quả đã học lớp 6. Thế nhưng hằng ngày, mẹ vẫn soạn cặp, gấp đồng phục, xếp giày và rót nước vào bình rồi đưa tận tay con.

Một lần, trường tổ chức chuyến đi bộ trải nghiệm. Những đứa trẻ khác hoàn thành cả quãng đường, còn Quả Quả mới đi được một đoạn đã than mệt, kêu nắng và đường khó đi. Cuối cùng, cậu yêu cầu bố mẹ đến đón về.

Ở nhà, Quả Quả cũng không làm việc nhà. Bảo quét nhà thì cậu chê bẩn, rửa bát thì kêu mệt, còn phòng riêng luôn bừa bộn.

Cha mẹ thương con, không nỡ để con vất vả nên nhận hết việc về mình. Lâu dần, đứa trẻ có thể nghĩ rằng: Việc khó không phải phần của mình; rồi sẽ có người giải quyết hộ.

Nhưng trong cuộc sống, có những vất vả không thể tránh. Đi học cần cố gắng, đi làm cũng vậy; ngay cả những việc nhỏ hằng ngày cũng đòi hỏi mỗi người tự gánh vác trách nhiệm của mình.

Cha mẹ có thể bắt đầu bằng cách trả lại cho con những việc thuộc về con: tự soạn cặp, dọn phòng, tham gia việc nhà. Nếu con làm chưa tốt, đừng vội làm thay ngay. Cả gia đình cũng nên cùng chia sẻ công việc, để trẻ hiểu rằng giữ nhà cửa gọn gàng là trách nhiệm của mọi người.

2. Sợ thất bại, không chịu nổi khi thua

Nhà văn Tất Thục Mẫn từng nói: “Thất bại là môn học bắt buộc của cuộc đời. Không ai luôn thuận buồm xuôi gió.”

Con gái của chị họ tôi lớn lên giữa những lời khen. Cô bé xinh xắn, hoạt bát và thích chào hỏi mọi người. Nhưng cứ thua một ván cờ là bé khóc; điểm kiểm tra giảm thì buồn bã; làm đồ thủ công không được như ý thì đẩy đổ tất cả và bỏ cuộc.

Việc gì có khả năng thất bại, cô bé dần không muốn thử. Ban đầu, mẹ nghĩ con có lòng tự trọng cao. Sau này, chị mới nhận ra người lớn thường khen con thông minh, nhưng ít khi giúp con hiểu rằng làm chưa tốt hoặc thất bại cũng là chuyện bình thường.

Trong nhiều gia đình, cha mẹ tìm cách để con luôn thắng khi chơi, hoặc đứng ra giải thích hộ mỗi khi con mắc lỗi. Đứa trẻ vì thế ít có cơ hội trải qua cảm giác thất vọng và học cách vượt qua nó.

Để giúp con, cha mẹ có thể ghi nhận nỗ lực và quá trình, thay vì chỉ khen năng khiếu hay kết quả. Chẳng hạn: “Lần này con đã rất tập trung và cố làm đến cùng”, thay cho “Con thông minh nhất, việc gì cũng giỏi”.

Khi con mắc lỗi, hãy cùng con xem điều gì chưa ổn và lần sau có thể làm khác đi thế nào. Cha mẹ cũng có thể kể về một lần chính mình thất bại. Trẻ cần biết rằng làm sai một việc không có nghĩa bản thân là người kém cỏi.

Những thử thách vừa sức cũng có ích. Một trò chơi khó hơn đôi chút, một việc con phải thử vài lần mới làm được sẽ cho trẻ trải nghiệm quan trọng: Mình có thể chưa làm được ngay, nhưng mình có thể học và thử lại.

3. Sợ ở một mình, không biết làm gì khi không có ai chơi cùng

Nhà văn Chu Quốc Bình từng nói: “Ở một mình là khoảng không gian cần thiết để tâm hồn trưởng thành.”

Ngày nay, có những đứa trẻ hễ rảnh là muốn xem video, chơi game hoặc cầm điện thoại. Nếu không có gì giải trí, các em lập tức kêu chán. Có bé làm bài tập cũng phải bật nhạc; bảo ngồi đọc sách một lúc thì chưa đầy mười phút đã thấy “chẳng có gì vui”.

Khi mọi khoảng trống đều được lấp bằng nội dung có sẵn, trẻ ít có dịp tự tìm việc để làm, suy nghĩ hoặc tạo ra niềm vui cho mình.

Cha mẹ không cần xếp kín lịch mỗi ngày của con. Hãy để trẻ có thời gian tự chơi, ngồi nghĩ ngợi hoặc tìm một hoạt động mình thích. Khi con nói “chán quá”, cũng không nhất thiết phải lập tức đưa điện thoại.

Gia đình có thể cùng con thử những hoạt động chậm rãi hơn như đọc sách, chăm cây, đi dạo. Thay vì chỉ xem video hay hoạt hình, trẻ cũng có thể vẽ, lắp ghép hoặc tự làm một món đồ chơi. Trong những lúc ấy, con dần học cách chủ động tạo ra niềm vui.

Yêu con không có nghĩa là cha mẹ phải dọn sạch mọi khó khăn trên đường con đi. Được tự làm việc phù hợp với tuổi, được phép thất bại rồi thử lại, và có thời gian ở một mình là những trải nghiệm giúp trẻ chuẩn bị cho ngày tự bước ra thế giới.

Nguồn: Sohu