Có một điều khá thú vị là những đứa trẻ giao tiếp tốt thường không phải là những em bé được học nói sớm nhất, cũng không nhất thiết là những đứa trẻ hoạt ngôn từ nhỏ.

Điểm chung của các em lại nằm ở môi trường trưởng thành.

Nhiều nghiên cứu về tâm lý và phát triển trẻ em cho thấy, khả năng giao tiếp không đơn thuần là năng khiếu bẩm sinh mà phần lớn được hình thành từ cách trẻ được lắng nghe, trò chuyện và tương tác mỗi ngày.

1. Một gia đình mà tiếng nói của trẻ được tôn trọng

Không ít người lớn có thói quen cắt ngang lời trẻ bằng những câu như:

"Con còn nhỏ biết gì", "Im lặng để người lớn nói"; "Đừng hỏi nhiều như thế."

Ban đầu, trẻ vẫn sẽ cố gắng chia sẻ suy nghĩ của mình. Nhưng nếu liên tục bị phớt lờ hoặc phủ nhận, nhiều em sẽ dần chọn cách im lặng.

Ngược lại, trong những gia đình mà cha mẹ kiên nhẫn lắng nghe, trẻ sẽ hiểu rằng ý kiến của mình có giá trị.

Khi được lắng nghe đủ nhiều, trẻ sẽ tự tin hơn trong việc diễn đạt cảm xúc, quan điểm và nhu cầu của bản thân.

Đó cũng là nền tảng đầu tiên của kỹ năng giao tiếp.

Một môi trường có nhiều cuộc trò chuyện thật sự

Nhiều cha mẹ nghĩ rằng giao tiếp với con là dạy con học chữ, học nói hay trả lời các câu hỏi.

Thực tế, giao tiếp hiệu quả thường bắt đầu từ những cuộc trò chuyện rất đời thường.

Đó có thể là: Hôm nay ở lớp con vui nhất chuyện gì? Nếu được chọn một điều cho ngày mai, con muốn điều gì? Con nghĩ tại sao bạn lại buồn?

Những câu hỏi mở giúp trẻ học cách suy nghĩ, diễn đạt và phản hồi.

Trong các gia đình có thói quen trò chuyện thường xuyên, trẻ không chỉ có vốn từ phong phú hơn mà còn biết cách lắng nghe người khác và duy trì cuộc đối thoại.

2. Một môi trường không chê cười khi trẻ mắc lỗi

Không ít đứa trẻ từng rất thích nói chuyện nhưng dần trở nên rụt rè chỉ vì vài lần bị người lớn chê cười.

Có em phát âm sai.

Có em kể chuyện lộn xộn.

Có em diễn đạt chưa rõ ý.

Nếu mỗi lần như vậy đều nhận lại tiếng cười hoặc lời trách móc, trẻ sẽ dễ hình thành tâm lý sợ nói sai.

Ngược lại, những đứa trẻ được khuyến khích thử nói, thử bày tỏ và được sửa lỗi một cách nhẹ nhàng thường tự tin hơn rất nhiều khi giao tiếp với người khác.

Các chuyên gia tâm lý gọi đây là "cảm giác an toàn khi thể hiện bản thân" – một yếu tố quan trọng giúp trẻ phát triển kỹ năng giao tiếp lâu dài.

3. Một gia đình mà cha mẹ làm gương bằng chính cách ứng xử của mình

Trẻ học giao tiếp không chỉ bằng tai mà còn bằng mắt. Các em quan sát cách cha mẹ nói chuyện với ông bà. Quan sát cách cha mẹ giải quyết bất đồng với nhau. Quan sát cách người lớn cảm ơn, xin lỗi hay thể hiện sự tôn trọng với người khác.

Nếu trẻ lớn lên trong môi trường thường xuyên có tiếng quát mắng, tranh cãi hoặc giao tiếp bằng mệnh lệnh, các em cũng dễ lặp lại những cách ứng xử tương tự.

Ngược lại, khi được chứng kiến những cuộc trò chuyện bình tĩnh và tôn trọng, trẻ sẽ dần học được cách diễn đạt cảm xúc mà không làm tổn thương người khác.

Điều quan trọng nhất không phải là nói nhiều

Nhiều người nhầm lẫn giữa giao tiếp tốt và nói nhiều. Thực tế, một đứa trẻ giao tiếp tốt không nhất thiết phải hoạt ngôn hay luôn là người nói nhiều nhất.

Đó là đứa trẻ biết lắng nghe. Biết diễn đạt suy nghĩ của mình. Biết đồng cảm với cảm xúc của người khác. Biết nói điều mình muốn một cách rõ ràng và phù hợp.

Những kỹ năng này không xuất hiện trong một sớm một chiều mà được nuôi dưỡng qua hàng nghìn cuộc trò chuyện nhỏ trong gia đình.

Lời kết

Nhiều cha mẹ đầu tư cho con học ngoại ngữ, học kỹ năng thuyết trình hay tham gia các lớp phát triển bản thân từ rất sớm. Điều đó hoàn toàn có giá trị.

Nhưng trước khi trở thành một người giao tiếp giỏi, trẻ cần được sống trong một môi trường mà các em cảm thấy an toàn để lên tiếng.

Một gia đình biết lắng nghe, tôn trọng cảm xúc của con, thường xuyên trò chuyện và làm gương bằng cách giao tiếp văn minh chính là "lớp học giao tiếp" đầu tiên và quan trọng nhất trong cuộc đời mỗi đứa trẻ.

Bởi suy cho cùng, những đứa trẻ có khả năng giao tiếp tốt thường không lớn lên từ những bài học đắt tiền, mà lớn lên từ những ngôi nhà luôn đầy ắp những cuộc trò chuyện và sự kết nối.

Nguồn: Sohu