Con trai quên vở, gọi về trách mẹ: Người mẹ giật mình nhận ra đã dạy dỗ con sai lầm
“Mẹ chưa bỏ vở bài tập vào cặp cho con!” Nghe con trai trách qua điện thoại, người mẹ chợt nhận ra từ lâu mình đã nhớ hộ, làm thay quá nhiều việc. Đến mức con mặc nhiên nghĩ chuẩn bị đồ đi học là trách nhiệm của mẹ.
Mỗi tối, mẹ kiểm tra bài tập rồi xếp sách vở vào cặp. Sáng ra, mẹ đổ đầy bình nước, nhắc mang dây nhảy, tìm hộ chiếc khăn quàng. Con chỉ cần ăn sáng, đeo cặp và ra khỏi nhà.
Mọi việc diễn ra như thế cho đến một hôm mẹ bận, quên kiểm tra đồ dùng. Đứng ở cổng trường, cậu con trai gọi về, giọng mếu máo “Mẹ ơi, mẹ chưa mang vở bài tập cho con”.
Câu nói khiến người mẹ khựng lại. Chị vốn nghĩ mình đang giúp con bớt vất vả, đi học đầy đủ đồ dùng. Nhưng qua thời gian, cả hai mẹ con đều quen với việc mẹ là người phải nhớ.
Từ hôm ấy, chị bắt đầu giao lại việc chuẩn bị cặp sách cho con. Ban đầu, cậu bé vẫn quên trước quên sau. Người mẹ cũng phải nhiều lần kiềm chế thói quen kiểm tra hộ. Dần dần, con biết tự xem thời khóa biểu, đối chiếu bài tập và chuẩn bị đồ cho ngày hôm sau.
Câu chuyện ấy gần với sinh hoạt của nhiều gia đình. Cha mẹ muốn con tự giác, nhưng mỗi khi thấy con làm chậm, làm chưa khéo hoặc có nguy cơ quên, lại sốt ruột làm thay. Muốn thay đổi, có thể bắt đầu từ những việc nhỏ dưới đây.
1. Cặp của con, để con tự xếp
Tự giác cần được luyện trong những công việc cụ thể. Với trẻ đang đi học, chuẩn bị cặp sách là một việc có thể giao dần theo khả năng của con.
Thời gian đầu, cha mẹ cùng con xem ngày mai học môn gì, cần mang sách nào. Có thể dán một danh sách ngắn gần cửa ra vào để con tự kiểm tra bình nước, vở bài tập và các đồ dùng cần thiết.
Khi trẻ đã hiểu cách làm, người lớn giảm dần sự hỗ trợ. Thay vì tối nào cũng mở cặp kiểm tra, có thể hỏi “Con đã đối chiếu với danh sách chưa?”.
Ngoài chuyện học, con cũng có thể tự cất đồ chơi, mang quần áo bẩn đến giỏ, dọn chỗ ngồi sau bữa ăn. Những lần hoàn thành việc vừa sức giúp trẻ nhận ra mình có khả năng đóng góp và có phần trách nhiệm trong gia đình.
2. Cho con vận động, chơi cùng đồng đội
Với những cậu bé nhiều năng lượng, việc phải ngồi yên quá lâu dễ khiến cả con lẫn cha mẹ mệt mỏi. Gia đình có thể sắp xếp khoảng vận động đều đặn, lựa chọn hoạt động con thấy hứng thú.
Bóng đá, bóng rổ, kéo co hoặc các trò chơi theo nhóm cho trẻ cơ hội chạy nhảy, phối hợp và làm quen với luật chơi. Con sẽ có lúc được chuyền bóng, có lúc phải chờ, có trận thắng và cũng có lần thua.
Cha mẹ có thể trò chuyện từ những tình huống rất cụ thể “Lúc bạn chưa chuyền bóng, con đã làm gì?”, “Lần sau đội mình muốn chơi tốt hơn thì cần tập thêm điều gì?”.
Không cần biến mọi buổi chơi thành cuộc đua thành tích. Điều đáng giữ là sự hào hứng tham gia và cơ hội để con học cách chơi cùng người khác.
3. Dạy con nói “Con đang giận”
Có những đứa trẻ khi thất vọng chỉ biết khóc, hét hoặc bỏ đi. Người lớn hỏi dồn “Sao con lại thế?” càng khiến con khó trả lời.
Cha mẹ có thể giúp trẻ gọi tên điều đang diễn ra “Con đang giận vì chưa đến lượt chơi phải không?”, “Con buồn vì đã cố mà vẫn chưa làm được à?”.
Khi con bình tĩnh hơn, hãy cùng tìm cách xử lý. Con có thể xin nghỉ một lát, nhờ giúp đỡ hoặc nói rõ mình muốn gì. Nếu trẻ đánh người, ném đồ, cha mẹ cần ngăn hành động ấy và hướng dẫn cách bày tỏ phù hợp.
Một cậu bé cũng cần được nói rằng mình sợ, buồn hay cần một cái ôm. Những câu như “Con trai mà cũng khóc” có thể khiến con ngại chia sẻ đúng lúc cần người lớn lắng nghe.
4. Nói rõ quy tắc trước khi ra ngoài
Nhiều cuộc mắng mỏ xảy ra sau khi trẻ đã giành đồ chơi hoặc xô bạn. Trong lúc hai bên đều bực, lời giải thích dài của cha mẹ thường khó đi đến đâu.
Trước khi ra sân chơi hay đến nhà người quen, có thể nhắc con vài quy tắc ngắn “Muốn mượn thì hỏi”, “Chờ đến lượt”, “Không đánh người”.
Cha mẹ cũng nói trước cách xử lý nếu con chưa làm được. Chẳng hạn, khi trẻ tiếp tục xô bạn, cuộc chơi sẽ tạm dừng để con bình tĩnh.
Trẻ cần được tập cả những câu nói thay thế. “Cho tớ chơi sau cậu nhé” hoặc “Tớ chưa chơi xong” sẽ giúp con biết mình có thể làm gì khi muốn bảo vệ lượt chơi hay xin dùng một món đồ.
5. Mắc lỗi rồi, con cần làm gì để sửa?
Con làm đổ nước, quên đồ hay khiến bạn buồn đều là những tình huống để học cách chịu trách nhiệm.
Thay vì dừng ở câu “Con hậu đậu quá”, cha mẹ có thể hỏi “Nước đổ rồi, mình cần lấy gì để lau?”. Nếu con làm hỏng đồ của bạn, hãy cùng tìm cách xin lỗi, sửa chữa hoặc đền lại phù hợp.
Với chuyện quên vở, sau buổi học, cha mẹ có thể cùng con xem vì sao bỏ sót. Con chưa kiểm tra danh sách, chưa làm xong bài hay không biết vở để đâu? Biết chỗ vướng mới giúp con sửa được cách chuẩn bị.
Người lớn cần kiên nhẫn trước những lần con làm chưa tốt. Một việc đã được mẹ làm hộ suốt thời gian dài sẽ cần thời gian để trở thành thói quen của trẻ.
6. Muốn mua thêm, hãy học cách chờ
Thấy con thích một món đồ, nhiều cha mẹ muốn mua ngay để con vui. Nhưng trẻ cũng cần cơ hội cân nhắc mong muốn và chấp nhận rằng gia đình có kế hoạch chi tiêu.
Khi con đòi mua thêm đồ chơi, có thể cùng xem ở nhà đã có món tương tự chưa, con thích điều gì ở món mới và khi nào phù hợp để mua.
Nếu cần chờ đến sinh nhật hoặc dành dụm tiền tiêu vặt, hãy nói rõ để trẻ hiểu. Những thỏa thuận cụ thể dễ thực hiện hơn lời hứa mơ hồ “Ngoan rồi mẹ mua”.
Cha mẹ cũng nên giữ phần thời gian, tiền bạc dành cho nhu cầu của mình. Con có thể dần hiểu rằng trong gia đình, mong muốn của mỗi người đều cần được cân nhắc.
7. Bố chủ động nhận phần việc chăm con
Việc nuôi dạy con sẽ khó chia sẻ nếu mẹ luôn là người nhớ lịch, chuẩn bị đồ rồi mới nhờ bố thực hiện từng việc.
Bố có thể chủ động phụ trách những công việc đều đặn như cùng con chuẩn bị buổi sáng, đưa đi vận động, đọc sách trước giờ ngủ hoặc kiểm tra đồ dùng cho chuyến đi.
Trong thời gian ở cùng nhau, con được quan sát cách bố giữ lời, giải quyết rắc rối và chăm sóc người thân. Khi bố cũng nấu ăn, dọn dẹp, nhớ đồ cho con, trẻ có thêm những ví dụ gần gũi về trách nhiệm.
Mẹ cũng cần cho hai bố con khoảng thời gian tự sắp xếp. Nếu cách làm khác mình nhưng vẫn phù hợp, có thể để họ thực hiện và rút kinh nghiệm.
Với người mẹ trong câu chuyện đầu bài, thay đổi lớn bắt đầu từ một chiếc cặp. Chị chuẩn bị danh sách, hướng dẫn con rồi kiên nhẫn đợi. Đến một ngày, trước khi ra cửa, cậu bé tự mở cặp kiểm tra và nói “Con mang đủ rồi mẹ ạ”.