(Ảnh minh họa: Reuters)

Cảnh báo trên được ông Simon Stiell, Thư ký điều hành Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (UNFCCC), đưa ra ngày 5/10 tại một sự kiện về sức khỏe bà mẹ trong khuôn khổ cuộc họp cấp bộ trưởng chuẩn bị cho Hội nghị lần thứ 31 các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP31) tại Fiji. Theo ông Stiell, nhiệt độ tăng đồng nghĩa với những nguy cơ trong thai kỳ cũng gia tăng. Nắng nóng cực đoan liên quan đến biến đổi khí hậu trong thời gian mang thai ngày càng được ghi nhận có mối liên hệ với sinh non, thai chết lưu, trẻ nhẹ cân và các biến chứng ở người mẹ.

Ông Stiell đã dẫn kết quả khảo sát mới do Quỹ từ thiện Wellcome đặt hàng, thực hiện với 1.000 chuyên gia y tế chăm sóc sức khỏe bà mẹ tại 5 quốc gia thuộc 5 châu lục. Kết quả cho thấy 73% số chuyên gia được hỏi nhận thấy các trường hợp hoặc biến chứng liên quan đến nắng nóng đã gia tăng trong 5 năm qua.

Có tới 81% số người tham gia khảo sát cho biết họ lo ngại hoặc rất lo ngại rằng nếu không có thêm biện pháp ứng phó, nắng nóng cực đoan sẽ ngày càng đe dọa sức khỏe của người mẹ, thai nhi và trẻ sơ sinh. Đáng chú ý, 98% chuyên gia được hỏi từng chăm sóc một phụ nữ mang thai mà họ cho rằng sức khỏe bị ảnh hưởng bởi nắng nóng cực đoan, trong khi tỷ lệ từng chăm sóc trẻ sơ sinh bị ảnh hưởng lên tới 99%.

Theo kết quả khảo sát, khoảng một phần ba số nữ hộ sinh và bác sĩ được hỏi cho biết từng chứng kiến các trường hợp trẻ nhẹ cân hoặc chậm phát triển, gặp khó khăn trong ăn uống, mất nước hoặc mắc bệnh liên quan đến nắng nóng mà họ cho rằng có liên quan đến nhiệt độ cực đoan. Khảo sát được tiến hành với các nữ hộ sinh và bác sĩ tại Anh, Australia, Ấn Độ, Brazil và Zimbabwe.

Chủ tịch Wellcome, cựu Thủ tướng Australia Julia Gillard, cảnh báo các bà mẹ và trẻ sơ sinh đang phải đối mặt với nguy cơ ngày càng lớn do tác động của biến đổi khí hậu. Theo bà, nắng nóng cực đoan là một mối nguy khó nhận biết trực tiếp, trong khi phụ nữ mang thai không thể trở thành nhóm bị bỏ qua trong các biện pháp ứng phó.

Ông Stiell cho rằng khi nắng nóng cực đoan trở nên nghiêm trọng hơn, mang thai và sinh con đang trở thành một trong những điểm dễ bị tổn thương mới của cuộc khủng hoảng khí hậu toàn cầu. Người đứng đầu UNFCCC đặc biệt lưu ý mức độ rủi ro không được phân bổ đồng đều. Những người phải làm việc ngoài trời, sống trong điều kiện nhà ở không bảo đảm, phải di chuyển xa để tiếp cận cơ sở y tế hoặc phụ thuộc vào các cơ sở thiếu nước, điện hay điều hòa không khí khó có thể tự bảo vệ chỉ bằng những khuyến cáo thông thường. Theo ông, một ca sinh an toàn hiện vẫn phụ thuộc quá nhiều vào nơi sinh sống, thu nhập và khả năng tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe. Nếu không có biện pháp ứng phó, nhiệt độ cực đoan có nguy cơ làm trầm trọng thêm những bất bình đẳng hiện có.

Trước thực trạng này, ông Stiell nêu ba ưu tiên trong việc bảo vệ sức khỏe bà mẹ và trẻ sơ sinh trước tác động của biến đổi khí hậu. Trước hết, các quốc gia cần đưa vấn đề mang thai và chăm sóc trẻ sơ sinh vào kế hoạch thích ứng với biến đổi khí hậu, kế hoạch ứng phó với nắng nóng và chính sách y tế. Điều này bao gồm việc bảo đảm các cơ sở y tế có khả năng chống chịu tốt hơn, nguồn cung điện và nước ổn định, cũng như đội ngũ nhân viên y tế được đào tạo phù hợp.

Ưu tiên thứ hai là chuyển các bằng chứng khoa học thành biện pháp bảo vệ cụ thể, như xây dựng hướng dẫn rõ ràng hơn, đào tạo nhân viên, triển khai hệ thống cảnh báo nắng nóng và chuẩn bị cơ sở y tế, hệ thống nước và năng lượng trước khi các đợt nắng nóng nghiêm trọng xảy ra.

Thứ ba là tăng cường thu thập và phân tích dữ liệu để xác định nơi nguy cơ đang gia tăng, những biện pháp nào phát huy hiệu quả, cộng đồng nào dễ bị tổn thương và khu vực nào cần hỗ trợ về tài chính và công nghệ.

Cảnh báo được đưa ra trong bối cảnh biến đổi khí hậu tiếp tục làm gia tăng mức độ nghiêm trọng của nhiều hiện tượng thời tiết cực đoan. Theo một phân tích dựa trên dữ liệu của Cơ quan Giám sát biến đổi khí hậu Copernicus thuộc Liên minh châu Âu, khoảng 33 quốc gia và vùng lãnh thổ, trải dài từ Tây Âu tới khu vực Sahel và Trung Mỹ, đã trải qua tháng 7 nóng nhất kể từ khi bắt đầu có số liệu thống kê.

Cuộc họp chuẩn bị cho COP31 tại Fiji cùng các hoạt động tại đảo quốc Tuvalu được các nhà lãnh đạo Thái Bình Dương coi là cơ hội thu hút sự chú ý quốc tế tới những cộng đồng đang trực tiếp đối mặt với hậu quả của biến đổi khí hậu. Theo ông Stiell, bảo vệ sức khỏe bà mẹ và trẻ sơ sinh cần trở thành một phần của chính sách khí hậu. Ông nhấn mạnh biến đổi khí hậu không nên trở thành nguyên nhân khiến quá trình mang thai và sinh con trở nên kém an toàn hơn, cũng như sự khởi đầu khỏe mạnh của một trẻ sơ sinh không thể phụ thuộc vào khả năng của gia đình trong việc tránh nắng nóng cực đoan.