Cha mẹ quan tâm đến con là điều dễ hiểu. Dù con đã trưởng thành, có công việc, gia đình riêng, nhiều người vẫn muốn biết con sống thế nào, có khó khăn gì, có cần giúp đỡ hay không.

Tuy nhiên, biết chuyện của con không đồng nghĩa với việc có thể kể lại cho người khác.

Một câu nói trong bữa cơm họ hàng, một cuộc trò chuyện với hàng xóm hay một tin nhắn trong nhóm gia đình có thể khiến chuyện riêng của con trở thành đề tài bàn tán. Cha mẹ nói xong có thể quên, nhưng con lại phải đối diện với những câu hỏi, lời nhận xét và cả sự soi xét sau đó.

Điều khiến con buồn đôi khi không chỉ là chuyện bị lộ. Đó còn là cảm giác người mình tin tưởng nhất đã không giữ kín điều mình gửi gắm.

1. Chuyện yêu đương, hôn nhân và kế hoạch sinh con

Con đang yêu ai, vì sao chia tay, đi xem mắt thế nào, vợ chồng có mâu thuẫn gì, bao giờ sinh con… là những chuyện cha mẹ nên hỏi ý kiến con trước khi chia sẻ.

Nhiều người kể vì sốt ruột: Con mãi chưa kết hôn nên muốn nhờ họ hàng giới thiệu; con vừa chia tay nên tìm người khuyên nhủ; vợ chồng con bất hòa nên hỏi người quen cách giải quyết.

Ý định có thể là tốt, nhưng người nghe chưa chắc giữ kín hoặc hiểu đúng câu chuyện.

Một lời tâm sự có thể nhanh chóng biến thành những nhận xét: “Kén quá nên chưa lấy được chồng”, “Chắc có vấn đề nên người ta mới chia tay”, “Vợ chồng nhà ấy không hạnh phúc”. Khi câu chuyện đi qua nhiều người, những chi tiết còn có thể bị thêm bớt.

Lúc này, con vừa phải giải quyết chuyện của mình, vừa phải trả lời những người vốn không liên quan. Mâu thuẫn riêng cũng có thể phức tạp hơn khi nhiều người cùng góp ý, bênh bên này, trách bên kia.

Cha mẹ có thể lắng nghe, góp ý khi con cần. Nhưng trước khi nhờ người khác giúp, hãy hỏi: “Chuyện này bố mẹ có thể trao đổi với ai không, hay con muốn giữ riêng?”

Một câu hỏi đơn giản cho con biết rằng ý kiến và sự riêng tư của mình được tôn trọng.

2. Thu nhập, tiền bạc và những khó khăn trong công việc

“Lương nó mỗi tháng bao nhiêu”, “Nó vừa mua nhà”, “Nó đang nợ tiền”, “Nó bị mất việc rồi”… là những thông tin không nên tùy tiện kể thay con.

Có cha mẹ nói vì tự hào, có người vì lo lắng, cũng có người quen coi chuyện tiền bạc, công việc của các thành viên trong nhà là chuyện có thể chia sẻ với họ hàng.

Nhưng với người trưởng thành, đây thường là những thông tin cần được giữ kín.

Khi mức thu nhập hay khoản tiết kiệm bị tiết lộ, con có thể gặp những lời hỏi vay tiền hoặc bị mặc định phải đóng góp nhiều hơn. Khi chuyện thất nghiệp, nợ nần hay kinh doanh thất bại bị kể ra, con có thể phải chịu thêm những câu hỏi và sự đánh giá trong lúc vốn đã áp lực.

Không phải người thân nào cũng có ý xấu. Tuy nhiên, con vẫn nên được tự quyết định ai biết chuyện của mình và biết đến mức nào.

Đặc biệt, đừng lấy thành công của con để so sánh với người khác, cũng đừng dùng thất bại của con làm bài học dạy dỗ những đứa trẻ trong họ.

Nếu có người hỏi, cha mẹ có thể trả lời vừa đủ: “Cháu vẫn đang làm việc, khi nào có tin gì muốn chia sẻ thì cháu sẽ tự nói”. Không cần công bố mức lương, khoản nợ hay chi tiết công việc để chứng minh con đang sống tốt hoặc giải thích những khó khăn của con.

3. Bệnh tật, sức khỏe tinh thần và những tổn thương con từng trải qua

Đây là nhóm thông tin cần được giữ kín đặc biệt: Con mắc bệnh gì, đang điều trị ra sao, có khó khăn tâm lý nào, từng chịu tổn thương hoặc trải qua biến cố gì.

Một số cha mẹ kể để tìm bác sĩ, hỏi kinh nghiệm hoặc tìm sự cảm thông. Nhưng nếu chưa được con đồng ý, việc chia sẻ có thể khiến con thấy mình bị phơi bày vào đúng lúc yếu đuối nhất.

Sau đó, con có thể liên tục nhận được những câu hỏi không muốn trả lời, những lời khuyên không phù hợp hoặc ánh nhìn thương hại. Có người còn cảm thấy mỗi lần gặp họ hàng là một lần phải giải thích lại nỗi đau của mình.

Điều con cần khi ấy thường là một nơi an toàn để nghỉ ngơi, được lắng nghe và được hỗ trợ, thay vì phải lo chuyện riêng đã đến tai những ai.

Nếu cần tìm sự giúp đỡ, cha mẹ nên thống nhất với con sẽ trao đổi với ai, nói những thông tin nào và nhằm mục đích gì. Chia sẻ với người có thể hỗ trợ cụ thể khác với đem chuyện kể trong một cuộc trò chuyện thông thường.

Muốn con tiếp tục tâm sự, cha mẹ phải giữ được niềm tin

Khi lớn tuổi, nhiều cha mẹ có ít hoạt động riêng hơn, nên chuyện của con trở thành chủ đề quen thuộc mỗi khi gặp bạn bè. Có người tự hào muốn kể, có người lo lắng cần tâm sự. Những nhu cầu ấy có thể hiểu được, nhưng vẫn cần có giới hạn.

Nhất là trong các nhóm chat, một tin nhắn hay ảnh chụp màn hình có thể được chuyển tiếp rất nhanh. Cha mẹ chỉ định kể cho vài người thân, nhưng không thể chắc câu chuyện sẽ dừng ở đó.

Trước khi chia sẻ, hãy tự hỏi: Con đã đồng ý chưa? Người này có cần biết không? Nếu biết bố mẹ kể chuyện, con sẽ cảm thấy thế nào?

Nếu đã lỡ tiết lộ, cha mẹ nên thừa nhận và xin lỗi, thay vì giải thích rằng “Bố mẹ có ý tốt” hay “Người nhà cả, có gì đâu”. Ý tốt không làm mất đi sự khó chịu mà con đang phải chịu.

Con trưởng thành vẫn cần cha mẹ quan tâm. Nhưng con cũng cần được tự quyết định chuyện nào sẽ nói, nói với ai và vào lúc nào.

Giữ kín chuyện của con là một cách bảo vệ mối quan hệ trong gia đình. Khi biết lời tâm sự của mình được trân trọng, con mới có thể yên tâm tìm đến cha mẹ vào những lúc khó khăn.