Tác giả: Mẹ Quả (Guo Ma) - Chuyên gia hướng dẫn giáo dục gia đình, chuyên chia sẻ kiến thức nuôi dạy con, kinh nghiệm giáo dục gia đình và cảm nhận về hôn nhân.

Trong quá trình khôn lớn của trẻ, chỉ một thay đổi nhỏ về thể chất cũng khiến cha mẹ không khỏi lo lắng. Thế nhưng đôi khi, điều thực sự cần được quan tâm không phải là thể xác, mà lại là tâm hồn của con.

Có những đứa trẻ đột nhiên rất sợ cắt tóc, có bé lại sợ đi thang máy, và cũng có bé vốn dĩ rất thích tắm nhưng cứ hễ đến gần nhà vệ sinh là khóc lóc không thôi. Nếu sau khi đi khám mà thể trạng hoàn toàn bình thường, cha mẹ nên tự hỏi: Liệu con có từng trải qua chuyện gì khiến con cảm thấy sợ hãi hay không?

Câu chuyện được chia sẻ ngày hôm nay chính là một sự cố tưởng chừng như rất nhỏ, nhưng lại để lại vết thương tâm lý không hề nhỏ trong lòng đứa trẻ.

Con trai của chị Chu năm nay được hai tuổi rưỡi, từ nhỏ đã rất thích nghịch nước. Mỗi lần tắm, bé không những không khóc mà còn có thể tự ngồi chơi rất lâu.

Thế nhưng khoảng một tháng trở lại đây, đứa trẻ như biến thành một người khác.

Chỉ cần nghe thấy hai từ "đi tắm" là bé bắt đầu lắc đầu, khóc lóc, ôm chặt lấy mẹ không chịu vào nhà vệ sinh. Dù có gượng ép đặt bé vào chậu tắm, bé cũng liên tục vùng vẫy, gào khóc thảm thiết.

Lo lắng con bị mệt hay đau ở đâu, chị Chu đã đưa bé đến bệnh viện kiểm tra. Tuy nhiên, sau khi thăm khám, bác sĩ cho biết các chỉ số cơ thể của bé đều bình thường và không phát hiện bệnh lý gì.

Đang lúc cả nhà đều sốt ruột và trăn trở, những lời bộc bạch của bà nội mới cuối cùng cũng hé lộ nguyên nhân.

Hóa ra thời gian trước, chị Chu có đi học tập xa nhà nên em bé do một tay bà nội chăm sóc. Trong một lần tắm cho cháu, bên ngoài đột nhiên có shipper đến giao hàng. Bà nghĩ nước trong chậu không sâu, cháu lại đang ngồi chơi ngoan ngoãn nên định bụng ra lấy đồ rồi quay lại ngay.

Thế nhưng, chỉ trong khoảng thời gian ngắn ngủi một đến hai phút ấy, sự cố đã xảy ra.

Khi bà quay lại nhà vệ sinh, đứa trẻ đã bị trượt ngã từ tư thế ngồi, cả khuôn mặt chìm trong nước, đang ra sức vùng vẫy và khóc thét lên.

Mặc dù bé được bế ra ngay sau đó và không ảnh hưởng đến sức khỏe, nhưng nỗi sợ hãi tột cùng ấy đã khắc sâu vào tâm trí trẻ.

Nghe xong câu chuyện, bác sĩ nhận định đây là phản ứng sợ hãi điển hình sau chấn thương tâm lý (sốc tâm lý). Cơ thể bé hoàn toàn khỏe mạnh, nhưng điều cần phục hồi lúc này chính là cảm giác an toàn.

Khi trẻ sợ hãi và phản kháng, cha mẹ nên làm gì?

Nhiều bậc phụ huynh khi gặp tình huống này thường phản ứng đầu tiên là: "Không sao đâu, có gì mà sợ!"

Nhưng đối với trẻ nhỏ, nỗi sợ hãi là có thật. Một câu nói "đừng sợ" không thể khiến nỗi sợ tự dưng biến mất.

1. Tìm ra nguyên nhân thực sự khiến trẻ sợ hãi

Trẻ còn quá nhỏ nên nhiều khi không thể diễn đạt rõ ràng cảm xúc của mình, chỉ biết thể hiện qua việc khóc lóc, phản đối. Nếu cha mẹ chỉ biết trách mắng con "làm nũng" hay "nhát gan" thì rất dễ bỏ qua vấn đề cốt lõi.

Hãy quan sát xem trẻ bắt đầu có biểu hiện bất thường từ khi nào và gần đây có sự việc gì xảy ra hay không, bạn thường sẽ tìm thấy câu trả lời.

2. Không ép buộc, hãy từng bước giúp con khôi phục cảm giác an toàn

Trong tâm lý học có một phương pháp gọi là "Giảm nhạy cảm từng bước" (Desensitization).

Ví dụ nếu trẻ sợ tắm, đừng vội vàng đặt trẻ ngay vào chậu nước. Hãy bắt đầu bằng việc cùng con chơi với nước, rửa tay, rồi thử dùng khăn ấm lau người, xối nước vào chân. Khi trẻ đã dần thả lỏng, mới từng bước quay lại thói quen tắm rửa bình thường.

Cả quá trình này tuyệt đối không được giục giã hay nóng vội. Mỗi một tiến triển nhỏ thành công sẽ giúp trẻ nhích từng chút một để chiến thắng nỗi sợ.

3. Mượn đồ vật trẻ yêu thích để làm phân tâm

Những gấu bông, đồ chơi quen thuộc và yêu thích nhất thường đem lại cảm giác an toàn cho trẻ.

Khi tắm, bạn có thể cho con ôm một món đồ chơi yêu thích, hoặc chuẩn bị một số đồ chơi chuyên dùng trong nhà tắm. Vừa tắm vừa chơi sẽ giúp trẻ chuyển hướng sự chú ý từ nỗi sợ hãi sang trò chơi. Khi trải nghiệm vui vẻ ngày càng nhiều, ký ức sợ hãi tự nhiên sẽ dần mờ nhạt đi.

Tắm cho trẻ: Mấy chi tiết này tuyệt đối không được bỏ qua!

Bên cạnh việc giúp con xóa bỏ bóng đen tâm lý, những chi tiết an toàn trong sinh hoạt tắm rửa hàng ngày cũng không thể lơ là:

Nhiệt độ nước phải dễ chịu: Thông thường, nước tắm nên duy trì ở mức khoảng 37°C. Mùa đông có thể cao hơn một chút nhưng tốt nhất không quá 40°C. Nhiệt độ phòng cũng không được quá thấp để tránh làm trẻ bị lạnh.

Không xả nước quá sâu: Nhiều tai nạn không xảy ra ở vùng nước sâu mà lại ở chính những chậu tắm chỉ sâu vài centimet. Sau khi trẻ ngồi xuống, mực nước chỉ cần đến khoảng ngực là đủ, không cần xả quá đầy.

Không bao giờ để trẻ ở một mình trong nước: Dù chỉ là nghe một cuộc điện thoại, lấy cái khăn mặt hay mở cửa, nguy hiểm vẫn có thể ập đến. Trẻ bị đuối nước thường không thể nghe thấy tiếng kêu cứu hay vùng vẫy dữ dội, nhiều khi tai nạn xảy ra chỉ trong vòng vài phút. Nếu bắt buộc phải rời đi, hãy bế trẻ ra ngoài cùng.

Kiểm soát thời gian tắm: Mùa hè chỉ cần 10–15 phút, mùa đông khoảng 20 phút là phù hợp. Tắm quá lâu không chỉ khiến da trẻ bị khô mà còn làm tăng nguy cơ bị mệt và nhiễm lạnh.

Kết

Nhiều khi, việc trẻ đột nhiên có những biểu hiện bất thường không phải là cố tình hờn dỗi, mà là con đang dùng cách riêng của mình để phát đi tín hiệu cầu cứu tới cha mẹ.

Thay vì vội vàng uốn nắn con, thà rằng hãy tìm hiểu xem rốt cuộc vấn đề nằm ở đâu. Một đứa trẻ được thấu hiểu và đồng hành bằng sự kiên nhẫn sẽ dễ dàng lấy lại cảm giác an toàn, và có thêm dũng khí để từng bước vượt qua nỗi sợ hãi trong lòng.

Đối với mỗi người làm cha làm mẹ, chăm sóc tốt cơ thể của con chỉ là bước đầu tiên, bảo vệ được cảm giác an toàn của con cũng quan trọng không kém.