Mỗi khi cơn đau đầu dữ dội xuất hiện, Tráng Tráng (người Trung Quốc, tên nhân vật đã được thay đổi), 13 tuổi, lại ôm chặt thái dương. Tiếng động xung quanh, dù nhỏ, cũng khiến em khó chịu, cáu gắt.

Những cơn đau này bắt đầu từ năm 9 tuổi và kéo dài suốt 4 năm. Mỗi học kỳ, em phải nghỉ học ít nhất 2 tháng vì không thể đến trường.

Tại phòng khám Đau đầu - Chóng mặt thuộc Cơ sở Triều Huy, Tập đoàn Y tế Phụ nữ và Trẻ em Hàng Châu (Bệnh viện Nhi Hàng Châu), Tráng Tráng cau mày, liên tục dùng tay ấn vào thái dương bên phải.

Người mẹ đi cùng đỏ hoe mắt, nói với bác sĩ rằng mỗi khi phát bệnh, con gần như không thể chịu được tiếng động và không muốn bất kỳ ai đến gần.

Bác sĩ Lưu Chiêm Lợi, Trưởng khoa Thần kinh, cho biết mức độ đau mà cậu bé đang trải qua có thể lên tới 7-8/10. Trong suốt 4 năm, gia đình đã thử nhiều phương pháp điều trị.

"Ban đầu thuốc giảm đau còn có tác dụng, sau đó phải dùng ngày càng nhiều nhưng hiệu quả giảm dần. Đến nay gần như không còn tác dụng. Có những đợt cơn đau kéo dài cả ngày", mẹ Tráng Tráng chia sẻ.

Điều khiến người mẹ xót xa là những lúc không đau, dù cơ thể còn mệt mỏi, cậu bé vẫn cố gắng lấy sách ra học bù những phần kiến thức đã bỏ lỡ.

Bé 4 tuổi liên tục đau bụng, nguyên nhân lại nằm ở chứng đau nửa đầu

Câu chuyện của Tráng Tráng không phải trường hợp duy nhất khiến bác sĩ lo ngại. Một bệnh nhi khác, Chu Chu (tên đã thay đổi), mới hơn 4 tuổi, được gia đình đưa đến khám sau khoảng 2 tháng liên tục đau bụng.

Có tuần, bé đau 2-3 lần, đôi khi kèm nôn ói. Gia đình nhiều lần đưa con đến khoa Tiêu hóa, cho sử dụng men vi sinh và thực hiện siêu âm ổ bụng nhưng vẫn không phát hiện bất thường rõ ràng.

Bước ngoặt xảy ra vào một cuối tuần. Hôm đó, người bố ở nhà chăm con và vì không chịu nổi cảnh con khóc quấy nên lén đưa cho bé một miếng chocolate. Chỉ vài phút sau, khi mọi người còn đang vui vẻ, Chu Chu đột nhiên ôm bụng kêu đau. Bé còn liên tục đưa tay đập vào đầu và trở nên cáu kỉnh bất thường.

Người bố lập tức nghĩ đến khả năng con mắc chứng đau nửa đầu giống mình. Kết quả kiểm tra sau đó xác nhận suy đoán này.

Gia đình vừa nhẹ nhõm vì cuối cùng tìm ra nguyên nhân, vừa lo lắng khi biết một đứa trẻ mới hơn 4 tuổi đã mắc chứng đau nửa đầu.

Vấn đề đặt ra là: tại sao một căn bệnh liên quan đến não lại có thể khiến trẻ đau bụng?

Theo bác sĩ Lưu Chiêm Lợi, điều này có liên quan đến "trục não - ruột". Hệ thần kinh của đường tiêu hóa và não bộ có mối liên hệ chặt chẽ, vì vậy các tín hiệu liên quan đến cảm giác đau có thể tác động qua lại.

Đặc biệt ở trẻ nhỏ, biểu hiện của đau nửa đầu thường không điển hình. Trẻ có thể chưa đủ khả năng mô tả chính xác cảm giác đau đầu, thay vào đó chỉ biểu hiện bằng những triệu chứng như đau bụng tái diễn, buồn nôn hoặc nôn.

Điều này khiến bệnh dễ bị nhầm với các vấn đề về tiêu hóa và có nguy cơ chậm trễ trong chẩn đoán.

3 dấu hiệu giúp cha mẹ nhận diện đau nửa đầu ở trẻ

Bác sĩ Lưu Chiêm Lợi cho biết có một số dấu hiệu có thể giúp cha mẹ bước đầu nhận biết nguy cơ đau nửa đầu.

Cụ thể:

- Trong vòng 3 tháng, trẻ từng phải nghỉ học hoặc không thể sinh hoạt bình thường vì đau đầu.

- Cơn đau đầu đi kèm buồn nôn hoặc nôn.

- Khi đau đầu, trẻ sợ ánh sáng hoặc nhạy cảm với tiếng động.

Theo thông tin được bác sĩ chia sẻ, nếu trẻ có 2 trong 3 dấu hiệu trên, khả năng liên quan đến đau nửa đầu khoảng 75%; nếu có cả 3 dấu hiệu, khả năng này có thể lên tới 93%.

Tuy nhiên, đây chỉ là những dấu hiệu giúp định hướng ban đầu, không thể thay thế chẩn đoán của bác sĩ chuyên khoa.

Đau nửa đầu cũng không đơn thuần là một cơn đau đầu thông thường. Đây là một bệnh lý thần kinh mạn tính, có tính chất từng cơn và có thể ảnh hưởng đáng kể đến việc học tập, sinh hoạt cũng như chất lượng cuộc sống của trẻ.

Theo Nghiên cứu Gánh nặng bệnh tật toàn cầu năm 2019 được công bố trên The Lancet, đau nửa đầu đứng thứ hai về số năm sống khỏe mạnh bị mất do khuyết tật trong số các bệnh lý trên toàn cầu.

Tỷ lệ đau nửa đầu ở trẻ em trên thế giới được bài báo dẫn ở mức 7,7%, tương đương khoảng 1/13 trẻ.

Không chỉ chocolate, nhiều yếu tố quen thuộc cũng có thể kích hoạt cơn đau

Tại Bệnh viện Nhi Hàng Châu, phòng khám Đau đầu - Chóng mặt được mở từ năm 2023. Bác sĩ Lưu Chiêm Lợi cho biết lượng bệnh nhân thường tăng đáng kể trước các kỳ thi cuối kỳ.

Một trong những yếu tố được nhắc đến nhiều là căng thẳng tâm lý. Ngoài ra, thiếu ngủ, ánh sáng mạnh, tiếng ồn và một số thực phẩm có thể trở thành yếu tố kích hoạt cơn đau ở những trẻ có cơ địa nhạy cảm.

Chocolate, trà sữa, cà phê, phô mai và một số thực phẩm chứa các thành phần có tác dụng kích thích thần kinh được bác sĩ lưu ý.

Ở trẻ em gái, sự thay đổi nồng độ estrogen trước và sau kỳ kinh cũng có thể liên quan đến việc xuất hiện hoặc gia tăng cơn đau ở một số trường hợp.

Điều quan trọng là không phải trẻ nào ăn những thực phẩm trên cũng sẽ bị đau nửa đầu. Yếu tố kích hoạt có thể khác nhau ở từng trẻ, vì vậy việc xác định mối liên quan cụ thể thông qua theo dõi triệu chứng là rất cần thiết.

Đau nửa đầu chưa thể chữa khỏi hoàn toàn, cha mẹ nên làm gì?

Theo bác sĩ Lưu Chiêm Lợi, hiện chưa có phương pháp giúp chữa khỏi hoàn toàn chứng đau nửa đầu, nhưng các phương pháp điều trị đang ngày càng phát triển.

Tùy tình trạng, bác sĩ có thể lựa chọn thuốc giảm đau, các phương pháp điều trị dự phòng hoặc những thuốc nhắm vào cơ chế bệnh sinh. Bệnh viện cũng kết hợp các phương pháp của y học cổ truyền trong một số trường hợp.

Với những bệnh nhi có tình trạng phức tạp, chẳng hạn đau nửa đầu đi kèm vấn đề tâm lý hoặc các bệnh lý tai mũi họng như viêm mũi, viêm xoang, bệnh viện có thể tổ chức khám đa chuyên khoa để đánh giá toàn diện hơn.

Tuy nhiên, theo bác sĩ, có 2 việc đơn giản mà cha mẹ có thể chủ động thực hiện ngay tại nhà.

1. Xác định và tránh yếu tố kích hoạt

Cha mẹ nên quan sát xem cơn đau thường xuất hiện trong hoàn cảnh nào. Trẻ có thiếu ngủ, căng thẳng, tiếp xúc với ánh sáng mạnh, tiếng ồn hoặc ăn một loại thực phẩm nhất định trước khi phát bệnh hay không.

Khi đã xác định được yếu tố kích hoạt, việc chủ động hạn chế tiếp xúc có thể giúp giảm nguy cơ xuất hiện các cơn đau.

2. Ghi "nhật ký đau nửa đầu"

Đây là một trong những cách hữu ích để bác sĩ đánh giá bệnh. Cha mẹ nên ghi lại thời điểm trẻ phát bệnh, những gì trẻ đã ăn trước đó, thời gian ngủ nghỉ, tình trạng tâm lý, vị trí và mức độ đau, có buồn nôn hoặc nôn hay không, có nhạy cảm với ánh sáng và tiếng động hay không, cơn đau kéo dài bao lâu...

Những dữ liệu này giúp bác sĩ nhận diện mô hình của các cơn đau, đánh giá diễn biến bệnh và cân nhắc điều chỉnh phương án điều trị.

Bác sĩ Lưu Chiêm Lợi thậm chí thường gọi điện cho gia đình sau khoảng nửa tháng hoặc một tháng để nhắc và kiểm tra việc ghi nhật ký.

Hiện nhóm nghiên cứu của ông cũng đang tiến hành nghiên cứu về cấu trúc và chức năng não ở trẻ mắc chứng đau nửa đầu, nhằm tìm hiểu liệu căn bệnh này có để lại những thay đổi tinh vi trong não hay không.

Nếu trong tương lai các phương pháp chẩn đoán hình ảnh hoặc kỹ thuật xét nghiệm có thể giúp phát hiện những thay đổi này từ sớm, việc chẩn đoán và điều trị đúng hướng cho trẻ có thể được cải thiện đáng kể.

Với trẻ thường xuyên đau đầu, đặc biệt khi cơn đau tái diễn, ảnh hưởng đến việc học, đi kèm buồn nôn, nôn hoặc nhạy cảm với ánh sáng, tiếng động, cha mẹ không nên chỉ xem đó là "đau đầu thông thường". Việc đưa trẻ đến cơ sở y tế để được bác sĩ đánh giá nguyên nhân là cần thiết.

(Nguồn: QQ)