Tác giả: San San - chuyên gia chia sẻ kiến thức sức khỏe mẹ & bé và nuôi dạy con cái với 10 năm kinh nghiệm. Tôi là Tiến sĩ Y khoa ngành Phụ sản tại Đại học Adelaide (Australia).

Hi sinh tất cả vì con, luôn muốn dành cho con những điều tốt đẹp nhất, làm mọi thứ vì con… Chúng ta làm rất nhiều, nhưng con lại không cảm nhận được tình yêu thương – đó là một điều vô cùng đáng tiếc.

Tất nhiên, điều này không phải vì trẻ "vô ơn", cũng không phải do cha mẹ làm chưa đủ nhiều, mà có thể là do cách chúng ta thể hiện tình yêu đã gặp vấn đề.

Thực ra, việc trẻ có cảm nhận được "mình được yêu thương" hay không không phụ thuộc vào việc cha mẹ đã hi sinh bao nhiêu, mà nằm ở những khoảnh khắc thể hiện tình yêu thực sự nơi tần số của chúng ta chạm đúng vào tần số của con.

Vậy những khoảnh khắc thực sự khiến trẻ cảm nhận được tình yêu thương là gì?

Tôi nghĩ những khoảnh khắc như vậy có rất nhiều: có thể là một lời an ủi khi con làm hỏng việc, một câu "mẹ tin con" khi con bị hiểu lầm, hay một cái ôm khi con bị tổn thương, ấm ức...

Những chi tiết ấy nhiều vô kể, nhưng tóm lại, tôi tin 4 khoảnh khắc dưới đây là những lúc giúp trẻ cảm nhận sâu sắc nhất tình yêu thương của cha mẹ:

1. Khoảnh khắc được "nhìn thấy"

Bản chất của mỗi người đều khao khát được chú ý, được người khác "nhìn thấy", đặc biệt là từ chính cha mẹ yêu thương của mình.

Các nghiên cứu trước đây chỉ ra rằng: Việc cha mẹ có thể nhạy bén nhận biết và phản hồi kịp thời các tín hiệu của trẻ (như tiếng khóc, nụ cười, hay một ánh mắt cầu cứu...) ảnh hưởng trực tiếp đến việc trẻ có hình thành được kiểu gắn bó an toàn hay không.

Vì vậy, để con cảm nhận được tình yêu, cha mẹ không cần phải từ bỏ tất cả hay làm những điều trời biển. Ngược lại, trong cuộc sống hàng ngày, chỉ cần bạn bắt trọn những khoảnh khắc con đang vui vẻ, buồn bã, ấm ức hay tự hào và phản hồi kịp thời — ngay chính khoảnh khắc đó, con đã cảm nhận rõ ràng tình yêu thương rồi.

Ví dụ: Khi con cầm một bức tranh tự hào khoe với bạn, bạn có thể đặt điện thoại xuống, nhìn ngắm bức tranh thật cẩn thận và nói: "Màu sắc con phối trong bức tranh này đặc biệt quá! Màu đỏ này là mặt trời đúng không? Còn đường ngoằn ngoèo này là dòng suối nhỏ à?". Chỉ vài câu ngắn gọn như vậy đã giúp con cảm thấy mình được "nhìn thấy", và từ sâu thẳm, con sẽ thấy mình được yêu thương.

2. Khoảnh khắc qua tiếp xúc cơ thể

Đôi khi, nếu chưa biết phải an ủi, hỗ trợ hay thể hiện tình yêu với con thế nào, một cái ôm nhẹ nhàng, một cú nắm tay hay một cái xoa đầu êm ái có thể có giá trị hơn ngàn lời nói.

Ôm, nắm tay, xoa đầu những tiếp xúc cơ thể tưởng chừng rất nhỏ bé này thực chất lại truyền đi một tín hiệu mạnh mẽ đến trẻ: Con đang an toàn, và con được trân trọng.

Về mặt sinh lý, các nghiên cứu đã phát hiện ra rằng những tiếp xúc cơ thể nhẹ nhàng, có phản hồi giữa cha mẹ và con cái có liên quan đến sự thay đổi nồng độ oxytocin trong cơ thể trẻ. Đây chính là loại hormone gắn liền với cảm giác an toàn và sự thân mật.

Khoảnh khắc con cảm nhận được tình yêu của chúng ta có thể là một cái ôm trước khi ngủ, một vòng tay ôm chặt khi con ngã đau, hay một lời động viên "Con đã cố gắng lắm rồi, ôm cái nào" sau khi con thua một trận đấu. Tích lũy những khoảnh khắc này lại, trái tim trẻ sẽ lấp đầy tình yêu thương.

3. Khoảnh khắc cảm xúc được "hứng trọn" và thấu hiểu

Dù là người lớn hay trẻ em, cảm xúc luôn hiện diện ở khắp mọi nơi.

Khi con ngoan ngoãn, vui vẻ, chúng ta mỉm cười rạng rỡ — trong những khoảnh khắc "mẹ hiền con thảo" ấy, chúng ta không quá lo lắng về việc con có cảm nhận được tình yêu hay không.

Thử thách thực sự nằm ở cách chúng ta ứng xử khi con nổi giận, khóc lóc. Bởi phong cách ứng phó của chúng ta tại thời điểm đó có thể ảnh hưởng trực tiếp đến việc con có cảm thấy mình được yêu thương hay không.

Khi cha mẹ có thể nhìn nhận cảm xúc của con kịp thời, đồng thời phản hồi và tiếp nhận cảm xúc đó một cách ổn định, có thể dự đoán được, trẻ sẽ cảm thấy an toàn, được coi trọng và bảo vệ.

Những phản hồi thất thường (lúc tốt lúc xấu) hoặc sự thờ ơ không phản hồi thường dễ khiến trẻ hoang mang, thậm chí nghi ngờ bản thân xem liệu mình có đáng được yêu thương hay không.

Thực ra, cảm giác này đối với người lớn cũng hoàn toàn tương tự. Khi bạn rất buồn, rất đau khổ hay giận dữ mà người bên cạnh hoàn toàn ngó lơ, bạn cũng sẽ dễ cảm thấy mình không được coi trọng, không được yêu thương.

Khi con có cảm xúc tiêu cực, nếu cách con bộc lộ cảm xúc là chưa đúng, chúng ta vẫn cần giữ vững nguyên tắc và chỉ ra điều gì không được làm. Đồng thời, nếu chúng ta cho con thấy cảm xúc của con đã được nhận biết dù chỉ bằng một câu đơn giản: "Mẹ biết hiện tại con đang rất ấm ức, rất buồn..." điều đó đôi khi còn hiệu quả hơn muôn vàn lời đạo lý hay hành động sửa sai.

04. Khoảnh khắc được tin tưởng và buông tay

Được tin tưởng là một cảm giác tuyệt vời, và nó cũng là cảm giác gắn liền với tình yêu.

Tôi từng chia sẻ rằng việc chúng ta nhai đi nhai lại, nhắc nhở quá nhiều thực chất sẽ làm tổn hại đến sự kết nối giữa cha mẹ và con cái. Về bản chất, việc nhắc nhở liên tục chính là một biểu hiện của sự thiếu tin tưởng.

Ngược lại, khi chúng ta buông tay, tôn trọng nguyện vọng của con, cho phép con tự độc lập trải nghiệm, chính tại khoảnh khắc đó con sẽ cảm nhận được tình yêu — một tình yêu đi kèm với sự tin tưởng và tôn trọng từ cha mẹ.

Lời nhắn nhủ

Chúng ta đều yêu con sâu sắc, nhưng con chưa chắc đã cảm nhận được tình yêu đó. Điều này không phải vì chúng ta làm chưa đủ nhiều, mà có thể do chúng ta chưa dùng đúng cách để bộc lộ tình yêu của mình.

Tình yêu thương thường được trẻ cảm nhận một cách chân thực nhất qua từng khoảnh khắc.

Việc thể hiện tình yêu không nhất thiết phải nói quá nhiều, đôi khi chỉ cần một động tác, một ánh mắt hay một câu nói ngắn gọn.

Tôi tin rằng mỗi gia đình đều có cách thể hiện tình yêu riêng. Tuy nhiên, 4 góc nhìn được tổng hợp ngày hôm nay là những góc nhìn vô cùng điển hình, hy vọng có thể mang lại chút gợi mở cho mọi người.