“Ơ kìa!”, “ảo thật đấy!”, “đỉnh chóp!”, “flex”, “chill”... Những câu nói tưởng như vô nghĩa với người lớn lại có thể xuất hiện dày đặc trong cuộc trò chuyện của trẻ.

Không chỉ ngôn ngữ, thế giới bạn bè của trẻ ngày nay cũng có những “luật ngầm” mà cha mẹ đôi khi rất khó hiểu: phải dùng cùng loại đồng hồ mới kết bạn, phải có món đồ giống bạn bè mới được tham gia nhóm, phải cùng thích một nhân vật mới được coi là “cạ cứng”...

Không ít phụ huynh lập tức lo lắng: Con đang học theo cái xấu? Con đang đua đòi? Hay con đang quá lệ thuộc vào bạn bè?

Nhưng trước khi mắng con, cha mẹ hãy thử nhìn vấn đề từ một góc độ khác.

Đằng sau những câu nói “lạ tai”, những món đồ sưu tầm hay những nhóm bạn thân đôi khi chỉ là một nhu cầu rất bình thường của trẻ:

Con muốn được bạn bè chấp nhận và cảm thấy mình thuộc về một tập thể.

Những câu nói “hot trend” có thể là cách trẻ hòa nhập với bạn bè

Trẻ ngày nay tiếp xúc với mạng xã hội, video ngắn, game và các nội dung trực tuyến từ khá sớm. Vì thế, những câu nói đang thịnh hành trên mạng nhanh chóng được đưa vào cuộc trò chuyện ở trường, trong nhóm chat hay khi chơi cùng bạn.

Với người lớn, nhiều câu nghe rất khó hiểu, thậm chí có phần ngớ ngẩn.

Nhưng với trẻ, biết và sử dụng những câu nói ấy đôi khi giống như biết một “mật mã” chung của nhóm bạn.

Nếu cả nhóm đều hiểu một câu nói đang thịnh hành mà mình không biết, trẻ có thể cảm thấy mình bị đứng ngoài cuộc.

Tuy nhiên, điều này không có nghĩa cha mẹ nên mặc kệ mọi thứ.

Một số câu nói trên mạng có thể mang nội dung tục tĩu, xúc phạm hoặc chế giễu người khác. Trẻ còn nhỏ, khả năng phân biệt đâu là hài hước, đâu là lời nói gây tổn thương chưa hoàn thiện nên rất dễ bắt chước mà không hiểu hết ý nghĩa.

Nếu thường xuyên sử dụng những lời nói thiếu lịch sự, trẻ có thể dần coi việc trêu chọc, châm chọc người khác là một cách thể hiện sự thân thiết.

Vì vậy, điều cha mẹ cần dạy trẻ không phải là “cấm mọi câu nói hot trend”, mà là biết câu nào có thể nói, câu nào không nên nói và nói ở đâu, với ai.

Đừng biến mong muốn hòa nhập của con thành lý do để cha mẹ lập tức kết luận rằng con đang “học thói xấu”.

Chiếc đồng hồ, món đồ sưu tầm cũng có thể trở thành “tấm vé” để trẻ hòa nhập

Một trong những điều khiến nhiều phụ huynh khó hiểu là việc trẻ nhất định phải có một món đồ giống bạn bè.

Chẳng hạn, có trẻ nằng nặc đòi đổi đồng hồ thông minh vì:

“Các bạn trong lớp đều dùng loại này.”

“Không cùng loại thì không kết bạn được.”

Người lớn có thể nghĩ: Chẳng lẽ một chiếc đồng hồ lại quyết định tình bạn?

Thực tế, thứ trẻ cần đôi khi không phải chiếc đồng hồ mà là cảm giác mình không bị bỏ lại phía sau.

Ở lứa tuổi tiểu học, trẻ bắt đầu đặc biệt quan tâm đến việc mình được bạn bè nhìn nhận như thế nào. Một món đồ mà cả nhóm cùng sử dụng có thể trở thành dấu hiệu nhận biết “chúng mình cùng một nhóm”.

Khi sở thích sưu tầm biến thành cuộc đua

Một hiện tượng khác cũng ngày càng phổ biến là trẻ sưu tầm các món đồ liên quan đến anime, truyện tranh, game hoặc thần tượng như huy hiệu, thẻ bài, standee, móc khóa...

Sưu tầm một món đồ mình yêu thích vốn không có gì xấu. Nó thậm chí có thể giúp trẻ phát triển sở thích và tìm được những người bạn có cùng mối quan tâm.

Vấn đề bắt đầu xuất hiện khi trẻ nghĩ rằng:

“Mình phải có món đồ này thì mới được các bạn công nhận.”

Từ đó, trẻ có thể liên tục đòi mua những phiên bản mới, phiên bản giới hạn hoặc món đồ hiếm. Có trẻ nhịn ăn sáng, tiết kiệm tiền tiêu vặt, thậm chí tìm cách giấu cha mẹ để mua đồ.

Lúc này, cha mẹ cần giúp con phân biệt hai điều:

“Con mua vì con thật sự thích” và “Con mua vì sợ không có thì bị bạn bè chê”.

Đó là hai động cơ hoàn toàn khác nhau.

Đáng lo hơn cả là khi tình bạn trở thành áp lực

Trẻ nhỏ thường có những nhóm bạn rất thân và dễ hình thành tâm lý “chỉ chơi với nhau”.

“Bạn thân thì phải chơi với tớ.”

“Cậu chơi với bạn ấy thì không chơi với tớ nữa.”

“Đã là bạn thân thì không được bỏ nhau.”

Những câu nói này nghe có vẻ đáng yêu, nhưng nếu bị đẩy đến mức cực đoan, tình bạn có thể trở thành nguồn áp lực lớn với trẻ.

Chỉ một chuyện rất nhỏ như không được chọn vào cùng đội chơi, không được ngồi cạnh nhau hay bạn thân chơi với một người khác cũng có thể khiến trẻ buồn bã, tức giận, mất ngủ, thậm chí không muốn đến trường.

Đáng lo hơn là tình trạng cả nhóm cùng cô lập một bạn: không cho bạn chơi cùng, không trả lời tin nhắn, đồng loạt chặn tài khoản hoặc đưa những chuyện riêng tư của bạn lên nhóm chat.

Đó có thể là một dạng bắt nạt tinh thần mà cha mẹ không dễ nhận ra.

Đừng cố “đóng cửa” thế giới của con

Khi phát hiện con dùng những câu nói khó hiểu, mê đồ sưu tầm hoặc quá thân thiết với một nhóm bạn, phản ứng đầu tiên của nhiều cha mẹ là:

“Cấm!”

“Không được chơi nữa!”

“Vứt hết đi!”

“Con còn nhỏ biết gì mà đua đòi!”

Cách làm này có thể khiến trẻ tạm thời ngừng hành vi trước mặt cha mẹ, nhưng chưa chắc vấn đề đã biến mất.

Trẻ có thể chuyển sang một nhóm kín hơn, lập tài khoản khác hoặc đơn giản là không còn chia sẻ với cha mẹ.

Trong khi đó, cha mẹ càng không hiểu thế giới của con thì càng khó nhận ra khi con gặp vấn đề.

Vì vậy, thay vì trở thành “người kiểm tra”, cha mẹ nên trở thành người đồng hành và phiên dịch thế giới của con.

Đừng bắt đầu bằng những câu chất vấn như:

“Con lại xem cái gì trên mạng đấy?”

“Cái này có gì mà thích?”

“Sao phải mua thứ vô bổ này?”

Hãy thử hỏi:

“Câu này trên mạng nghĩa là gì vậy? Con giải thích cho mẹ nghe với.”

“Nhân vật này là ai mà con thích thế?”

“Các bạn trong lớp cũng thích món này à?”

“Con thích chiếc đồng hồ này vì tính năng của nó hay vì các bạn đều dùng?”

Những câu hỏi như vậy không có nghĩa là cha mẹ đồng tình với tất cả những gì con đang làm.

Cha mẹ chỉ đang tìm cách hiểu trước khi đưa ra giới hạn.

3 nguyên tắc cha mẹ nên thống nhất với con

1. Nói chuyện vui nhưng không được làm tổn thương người khác

Trẻ có thể sử dụng những câu nói đang thịnh hành, nhưng cần biết đâu là giới hạn.

Không nói tục, không xúc phạm ngoại hình, gia đình hay điểm yếu của người khác chỉ để mua vui.

Hãy giúp con hiểu:

Hài hước không có nghĩa là được phép khiến người khác tổn thương.

2. Có thể mua đồ mình thích nhưng phải biết giới hạn

Cha mẹ có thể dành một khoản tiền phù hợp để con mua món đồ yêu thích.

Nhưng cần thống nhất trước về ngân sách và không để trẻ vay tiền, lấy trộm tiền hoặc nói dối chỉ để mua một món đồ.

Quan trọng hơn, hãy giúp trẻ hiểu rằng giá trị của mình không nằm ở việc sở hữu món đồ đắt tiền hay hiếm nhất trong nhóm.

3. Có bạn thân nhưng vẫn cần có ranh giới

Bạn thân không có nghĩa là phải lúc nào cũng đi cùng nhau, phải thích tất cả những gì bạn thích hay không được chơi với người khác.

Một tình bạn lành mạnh cần có sự tôn trọng và tự do.

Đặc biệt, gia đình nên thống nhất một nguyên tắc rõ ràng:

Không được bắt nạt, cô lập hoặc kéo cả nhóm chống lại một người khác.

Điều trẻ cần không phải là “giống bạn”, mà là được thuộc về

Thế giới của trẻ ngày nay khác xa thời thơ ấu của cha mẹ.

Có thể người lớn không hiểu tại sao một câu nói trên mạng lại khiến trẻ thích thú, tại sao một chiếc đồng hồ lại quan trọng đến vậy hay tại sao một tấm thẻ nhỏ lại đáng để trẻ tiết kiệm tiền mua.

Nhưng nếu nhìn sâu hơn, chúng ta có thể thấy phía sau những điều tưởng như rất nhỏ ấy là nhu cầu rất lớn:

Được bạn bè công nhận. Được lắng nghe. Được thuộc về một nhóm.

Vì vậy, thay vì vội vàng nói “con đang đua đòi”, hãy thử hỏi:

“Điều gì khiến con cảm thấy mình cần phải có thứ này?”

Có thể câu trả lời không nằm ở món đồ.

Mà nằm ở nỗi sợ bị bỏ lại phía sau.

Cha mẹ không cần bước vào thế giới của con với thái độ kiểm soát. Chỉ cần tiến lại gần hơn một chút, lắng nghe nhiều hơn một chút và cùng con đặt ra những giới hạn cần thiết.

Khi trẻ biết rằng mình có thể được là chính mình, có nhiều sở thích và nhiều mối quan hệ khác nhau, trẻ sẽ ít có xu hướng đặt toàn bộ giá trị bản thân vào một chiếc đồng hồ, một món đồ sưu tầm hay một nhóm bạn duy nhất.