Dịp Tết Nguyên đán không chỉ là khoảng thời gian sum vầy, nghỉ ngơi sau một năm vất vả mà còn là “lớp học văn hóa” tự nhiên, sinh động nhất dành cho trẻ nhỏ. Với các bé, Tết không chỉ có bánh kẹo, lì xì hay quần áo mới, mà còn là cơ hội để hiểu về cội nguồn, nếp nhà và những giá trị truyền thống của gia đình, dân tộc. Nếu mẹ khéo léo chỉ cho con những phong tục tập quán ngày Tết, đó sẽ là cách giáo dục con vô cùng hiệu quả mà không hề áp lực.

1. Dọn dẹp nhà cửa

Trước hết, phong tục dọn dẹp, trang hoàng nhà cửa đón Tết là bài học đầu tiên mẹ có thể chia sẻ cùng bé. Khi cùng con quét nhà, lau bàn thờ, sắp xếp lại đồ đạc, mẹ có thể giải thích rằng việc này không chỉ để nhà cửa sạch sẽ mà còn mang ý nghĩa gác lại những điều cũ kỹ, không vui của năm cũ để đón một năm mới tươi sáng hơn. Qua đó, bé học được tinh thần trách nhiệm, biết cùng người lớn chung tay chăm sóc không gian sống và hiểu rằng mỗi việc nhỏ mình làm đều có ý nghĩa.

2. Chuẩn bị mâm cỗ

Tiếp đến là phong tục cúng ông Công, ông Táo và chuẩn bị mâm cỗ ngày Tết. Với trẻ nhỏ, đây là dịp để mẹ kể cho con nghe những câu chuyện dân gian, giúp bé hiểu về tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Việt. Không cần quá nặng nề hay rập khuôn, mẹ chỉ cần giải thích đơn giản rằng đó là cách để gia đình bày tỏ lòng biết ơn với những người đã khuất và cầu mong một năm mới bình an. Từ đó, bé dần hình thành lòng kính trọng, biết ơn và ý thức về nguồn cội.

3. Chúc Tết, mừng tuổi

Phong tục chúc Tết, mừng tuổi cũng là một bài học giáo dục rất nhẹ nhàng nhưng sâu sắc. Mẹ có thể dạy con cách khoanh tay, cúi chào ông bà, nói những lời chúc đơn giản nhưng lễ phép. Quan trọng hơn, mẹ nên giải thích cho bé hiểu rằng lì xì không phải là “tiền tiêu vặt” mà là lời chúc may mắn, sức khỏe và học giỏi mà người lớn gửi gắm. Nhờ vậy, bé học được phép lịch sự, sự tôn trọng người lớn và không quá đặt nặng giá trị vật chất.

4. Thăm họ hàng, làng xóm

Bên cạnh đó, phong tục đi thăm họ hàng, hàng xóm ngày Tết giúp bé hiểu về tình thân và sự gắn kết cộng đồng. Khi cùng mẹ đến chúc Tết, bé sẽ thấy rằng Tết không chỉ gói gọn trong gia đình nhỏ của mình mà còn là dịp để mọi người hỏi han, quan tâm lẫn nhau. Mẹ có thể nhẹ nhàng nói với con rằng việc thăm hỏi là cách giữ gìn tình cảm, dù bận rộn đến đâu cũng không quên nhau. Đây là nền tảng để bé lớn lên với lối sống giàu tình người, biết quan tâm và chia sẻ.

5. Chú ý lời ăn tiếng nói

Một phong tục khác rất đáng để dạy con là giữ gìn lời ăn tiếng nói, cư xử hòa nhã trong ngày Tết. Người xưa quan niệm đầu năm nói lời hay, làm việc tốt thì cả năm sẽ thuận lợi. Mẹ có thể nhân dịp này nhắc con về việc nói năng lễ phép, không cáu gắt, không tranh giành. Thay vì quát mắng, mẹ hãy giải thích để con hiểu ý nghĩa, từ đó bé sẽ tự giác điều chỉnh hành vi của mình.

6. Món ăn ngày Tết

Cuối cùng, mẹ cũng có thể kể cho con nghe về ý nghĩa của bánh chưng, bánh tét, mâm ngũ quả, không cần quá chi tiết nhưng đủ để bé hiểu rằng mỗi món ăn, mỗi vật trang trí ngày Tết đều mang trong mình một câu chuyện và ước mong tốt đẹp. Khi bé hiểu, bé sẽ trân trọng hơn những gì mình đang có và không xem Tết chỉ là dịp ăn uống, vui chơi đơn thuần.

Dạy con về phong tục tập quán ngày Tết không phải là ép con phải nhớ hết hay làm đúng từng nghi lễ, mà quan trọng là gieo vào con sự tò mò, yêu thích và trân trọng văn hóa truyền thống. Qua những việc rất đời thường ấy, mẹ không chỉ giúp con hiểu Tết là gì, mà còn âm thầm dạy con cách sống: biết ơn, lễ phép, yêu thương và gắn bó với gia đình. Và đó chính là món quà giáo dục quý giá nhất mà Tết mang lại cho trẻ nhỏ.