Trước giờ đi ngủ, tôi lướt mạng xã hội và thấy một câu nói thế này:

“Nuôi dạy con cái là một cuộc đấu trí giữa cha mẹ và con. Ai thắng trong cuộc đấu ấy, người đó mới có quyền quyết định.”

Đọc xong, chỉ thấy buồn. Quan hệ cha mẹ và con cái vốn là mối quan hệ thân thiết nhất trên đời, vậy mà lại bị biến thành “đối thủ”, thậm chí còn dùng từ “đấu trí”, thật sự quá nặng nề. Thế nhưng, không ít cha mẹ vẫn luôn tìm mọi cách để “nắm thóp” con, giành phần hơn trong mối quan hệ này.

Dùng đồ ăn vặt để mua chuộc con nghe lời, dùng im lặng lạnh lùng để ép con thỏa hiệp, dùng quyền uy để dập tắt phản kháng, thậm chí dùng đủ kiểu “chiêu trò” để thao túng hành vi của con…

Xin hỏi các bậc phụ huynh, những cách “nắm thóp” đó thật sự có hiệu quả không?

Cuối cùng rồi sẽ nhận ra:

Càng kiểm soát, con càng phản kháng.

Càng nắm chặt, mối quan hệ cha mẹ và con cái càng rạn nứt.

Một điều rất đơn giản nhưng nhiều người quên mất: trẻ em chưa bao giờ là “quân cờ” cần bị điều khiển. Các em là những cá thể độc lập, có suy nghĩ và ý thức riêng. Chỉ vì cha mẹ quá mong con ngoan ngoãn, nghe lời, bắt con phải đi theo con đường mình vạch sẵn, nên quên mất rằng rồi sẽ đến lúc con cần được độc lập.

“Nắm thóp” con cái thực chất chỉ là ham muốn kiểm soát của người lớn

Suy cho cùng, điều mà nhiều bậc cha mẹ gọi là “nắm thóp con” chẳng qua là áp đặt ý chí của mình lên con, tìm mọi cách buộc con phải đi đúng quỹ đạo mà họ đã định sẵn. Nói thẳng ra, đó chính là ham muốn kiểm soát quá mức.

Có thể hiểu được tâm lý sợ con đi đường vòng, sợ con mắc sai lầm. Nhưng đến cả những chuyện đơn giản như mặc gì, ăn gì, chọn sở thích nào… cũng muốn can thiệp thì liệu có cần thiết?

Nhiều kiểu “nắm thóp” còn khoác lên mình cái áo “vì tốt cho con”, ép con lựa chọn, ép con nhượng bộ. Thành thật mà nói, kiểu kiểm soát mềm mỏng này đôi khi còn gây tổn thương hơn cả sự áp đặt cứng rắn.

Về lâu dài, trẻ sẽ dần đánh mất chính mình và thường rơi vào hai kết cục:

Hoặc trở nên rụt rè, luôn tìm cách làm vừa lòng người khác Hoặc bùng nổ, phản kháng đến cùng

Cha mẹ nghĩ rằng kiểm soát là vì con, nhưng thực tế lại hoàn toàn ngược lại. Kiểm soát quá mức chỉ làm méo mó tính cách và cản trở sự trưởng thành của trẻ. Trưởng thành vốn là quá trình thử – sai – trải nghiệm. Nếu cha mẹ tước đi những điều đó, trẻ còn lớn lên bằng cách nào?

Không “nắm thóp”, nuôi con sẽ nhẹ lòng hơn

Thay vì nghĩ cách kiểm soát con, điều quan trọng hơn là giúp con nâng cao nhận thức và khả năng tự chịu trách nhiệm. Khi con hiểu chuyện, biết suy nghĩ, cha mẹ sẽ chẳng cần phải lo lắng quá nhiều.

Không “nắm thóp” không có nghĩa là buông thả, mà là từ bỏ sự ám ảnh kiểm soát. Cách nuôi dạy con cao cấp nhất chính là dùng sự tôn trọng, tin tưởng và dẫn dắt, để con lớn lên an toàn trong khuôn khổ, nhưng vẫn đủ tự do để phát triển đúng hướng.

1. Tôn trọng trước, trao quyền lựa chọn cho con

Ngay từ khi trẻ bắt đầu có ý thức về bản thân, cha mẹ nên học cách tôn trọng suy nghĩ và lựa chọn của con. Điều này có lợi cho cả sự phát triển của trẻ lẫn mối quan hệ gia đình.

Mặc quần áo gì, ăn loại đồ ăn vặt nào, học lớp năng khiếu gì… miễn là trong phạm vi an toàn, hãy để con tự quyết. Dù lựa chọn chưa hoàn hảo, cũng đừng vội phủ nhận, mà hãy để con học cách phán đoán qua những lần thử sai.

Tôn trọng không phải là nuông chiều, mà là thừa nhận tính độc lập của con, không áp đặt mong muốn của người lớn lên trẻ. Khi được tôn trọng, trẻ sẽ dần có trách nhiệm và tự giác hơn.

2. Thiết lập ranh giới, dùng quy tắc thay cho kiểm soát

Nuôi con nhất định phải có nguyên tắc. Ranh giới rõ ràng giúp trẻ hiểu điều gì được làm và điều gì tuyệt đối không được làm – hiệu quả hơn nhiều so với việc cố “nắm thóp”.

Hãy cùng con xây dựng các quy tắc gia đình: học tập, ăn uống, dùng điện thoại, xem TV… Khi quy tắc đã đặt ra thì cố gắng giữ ổn định, tránh thay đổi tùy tiện khiến trẻ nghĩ rằng mọi thứ đều có thể thương lượng.

Cha mẹ chỉ cần cùng con tuân thủ và kiên trì thực hiện. Ít thúc ép, ít chiêu trò, cho con thời gian thích nghi, để dần hình thành thói quen tốt trong khuôn khổ.

3. Tin tưởng nhiều hơn, dùng đồng hành thay cho giám sát

Những bậc cha mẹ thích kiểm soát con thường xuất phát từ sự thiếu tin tưởng, luôn nghĩ rằng con sẽ làm sai, làm không tốt. Nhưng thực tế, trẻ hiểu chuyện hơn cha mẹ tưởng rất nhiều.

Thứ thật sự có tác dụng không phải là chiêu trò kiểm soát, mà là niềm tin. Khi được tin tưởng, trẻ thường tự giác và có trách nhiệm hơn. Cha mẹ thông minh sẽ không giám sát mọi lúc, không chỉ trích mọi việc, mà chọn dành thời gian đồng hành.

Sự hiện diện, động viên của cha mẹ giúp trẻ cảm nhận được tình yêu và niềm tin, từ đó làm việc tự tin và có động lực hơn. Lâu dần, trẻ sẽ trở thành người biết gánh vác.

Lời kết

Xin các bậc cha mẹ hãy buông bỏ ý nghĩ “nắm thóp” con cái. Nuôi dạy con chưa bao giờ là một cuộc đấu trí, mà là hành trình cha mẹ và con cùng đồng hành, cùng trưởng thành.

Chỉ khi đủ tin tưởng và biết buông tay đúng lúc, trẻ mới có thể đi xa hơn và học được nhiều hơn trong cuộc đời.

Nguồn: Sohu