Các mẹ thử hình dung tình huống này: Bạn đang bế con đi dạo trong khu dân cư, bất ngờ có tiếng “đùng” - một chiếc xe điện bị nổ lốp, hoặc tiếng máy khoan từ nhà hàng xóm đang sửa chữa đột ngột vang lên. Em bé trong lòng lập tức giật nảy người như bị điện giật, rồi òa khóc dữ dội. Bàn tay nhỏ nắm chặt cổ áo bạn, dỗ thế nào cũng không nín.

Lúc này, người lớn tuổi trong nhà có thể nói: “Ôi, cháu sợ mất vía rồi, phải gọi vía thôi”.

Đừng vội phản bác ông bà. Hôm nay, chúng ta không bàn chuyện tâm linh mà nói về những điều cụ thể: Khi bé bị hoảng sợ, cơ thể và cảm xúc của con đã xảy ra chuyện gì, và cha mẹ nên làm thế nào.

Hoảng sợ không phải là “làm nũng”, mà là phản ứng sinh lý

Nhiều người lần đầu làm cha mẹ nghĩ rằng trẻ sơ sinh còn nhỏ, đã biết sợ gì đâu. Nghĩ vậy là sai. Hạch hạnh nhân trong não bé - bộ phận tham gia xử lý cảm xúc sợ hãi - đã hoạt động từ khi chào đời, chỉ là trẻ chưa học được cách điều chỉnh.

Một tiếng động lớn bất ngờ, chuyển động rung lắc mạnh, người lạ đột ngột tiến lại gần, thậm chí bàn tay lạnh của bạn lúc thay bỉm đều có thể kích hoạt “hệ thống báo động” của con: Adrenaline tăng vọt, tim đập nhanh, cơ bắp căng cứng.

Vì vậy, đừng bỏ qua những biểu hiện sau:

Giấc ngủ đột ngột thay đổi: Đang ngủ ngon lại thường xuyên giật mình tỉnh giấc, khóc lớn, hoặc ban ngày dỗ mãi vẫn không ngủ.

Cơ thể căng cứng: Khi được bế, người bé cứng lại, bàn tay nắm chặt, thậm chí hơi run.

Hành vi thoái lui: Đột nhiên đặc biệt bám người chăm sóc, đặt xuống là khóc, lúc nào cũng muốn được bế.

Thay đổi việc ăn uống: Bú không yên, mới bú vài lần đã quay đầu đi, hoặc từ chối bú hoàn toàn.

Những biểu hiện này cho thấy bé vẫn chưa thoát khỏi trạng thái căng thẳng, cần người lớn giúp con thư giãn.

Ba bước xoa dịu bé, nên làm trước khi nghĩ đến việc “gọi vía”, "đốt vía"

Bước 1: Cho bé tiếp xúc da kề da ngay

Đừng vội rung lắc hay cho bú. Trước tiên, hãy cởi bớt quần áo của bé, để con chỉ mặc bỉm. Bạn cũng mở áo, cho bé nằm sấp trên ngực mình.

Cách này gọi là “ôm kangaroo”, có thể giúp ổn định nhịp tim và thân nhiệt của bé, hiệu quả hơn bất kỳ chiếc ti giả nào. Khi da chạm da, con nghe thấy nhịp tim của bạn, giống như được trở về trong bụng mẹ, cảm giác an toàn được lấp đầy.

Bước 2: Giọng nói phải “trầm, chậm, nhẹ”

Đừng cao giọng dỗ: “Con đừng khóc, đừng khóc nữa”, vì điều đó chỉ khiến bé căng thẳng hơn.

Hãy thử nói bằng giọng trầm, chậm rãi, nhẹ như thì thầm: “Mẹ đây, không sao rồi. Tiếng động vừa nãy làm con sợ, đúng không?”.

Đồng thời, có thể kết hợp tiếng ồn trắng như bản ghi âm tiếng máy sấy tóc, máy hút bụi, hoặc tự phát ra tiếng “suỵt…” kéo dài để mô phỏng âm thanh máu lưu thông trong bụng mẹ.

Bước 3: Chuyển động nhẹ nhàng, đừng xóc con

Bế bé và từ từ nhún gối hạ người, hoặc nhẹ nhàng đung đưa sang hai bên, với biên độ không quá 5 cm.

Chuyển động có nhịp điệu này sẽ kích thích hệ tiền đình, giúp bé “khởi động lại” trạng thái bình tĩnh. Hãy nhớ, phải chậm và vững, không phải xóc nảy.

Khi nào nhất định phải đến bệnh viện?

Phần lớn trường hợp hoảng sợ có thể dịu đi rõ rệt trong vòng 20 phút nhờ ba bước trên. Nhưng nếu xuất hiện những tình huống dưới đây, đừng chần chừ, hãy đưa con đi khám ngay:

Khóc liên tục hơn một giờ, dỗ thế nào cũng không có tác dụng. Kèm sốt, nôn ói, co giật, ánh mắt đờ đẫn. Bỏ ăn quá hai cữ, lượng nước tiểu giảm rõ rệt. Thóp - vùng mềm trên đỉnh đầu - phồng lên hoặc lõm xuống rõ rệt.

Đây có thể là dấu hiệu của vấn đề thần kinh hoặc nhiễm trùng. Đừng vì cho rằng con chỉ “bị hoảng sợ” mà chậm trễ xử lý.

Phòng ngừa quan trọng hơn việc khắc phục

Thay vì chờ bé bị hoảng sợ rồi mới dỗ, hãy chủ động tránh những tình huống dễ khiến con giật mình.

Khi đưa trẻ còn nhỏ tháng ra ngoài, tránh khu vực đang sửa chữa, thi công hoặc gần loa mở nhạc lớn. Ở nhà, đừng đột ngột tăng âm lượng tivi. Khi người lạ muốn bế, hãy để họ rửa tay, làm quen và chơi với bé khi con vẫn ở trong lòng bạn, đừng lập tức chuyển bé sang tay họ.

Cuối cùng, có một điều muốn nói thật lòng: Khi bé hoảng sợ, người cần được trấn an nhất thực ra lại là mẹ.

Bạn hoảng, con càng hoảng. Bạn bình tĩnh, thế giới của con cũng ổn định theo.

Lần sau, nếu lại nghe tiếng “đùng” bất ngờ, hãy hít sâu, ôm con sát ngực và nhẹ nhàng nói: “Không sao, có mẹ đây”. Câu nói ấy còn hiệu nghiệm hơn bất kỳ cách “gọi vía” nào.

Lưu ý an toàn: Khi cho bé da kề da, người lớn cần tỉnh táo, giữ mặt bé luôn thông thoáng và theo dõi con. Khi ngủ, đặt bé nằm ngửa trên mặt phẳng chắc, phẳng; không ngủ cùng bé đang nằm sấp trên ngực. Các mốc 20 phút, một giờ, hai cữ và biên độ 5 cm nêu trên được giữ theo bản gốc, không nên dùng làm ngưỡng chờ đợi nếu trẻ có biểu hiện bất thường. Không rung lắc trẻ.