Trong giai đoạn chuẩn bị mang thai và khi đang mang thai, hầu hết các gia đình đều rất cẩn trọng với việc hút thuốc. Nhiều người thậm chí áp dụng “lệnh cấm hút thuốc tuyệt đối” để bảo vệ em bé trong bụng.

Thế nhưng, sau khi trẻ chào đời, không ít gia đình lại bắt đầu chủ quan. Người lớn chuyển sang hút thuốc ở ban công, trong nhà vệ sinh, bật quạt hút mùi… và tự trấn an: “Không hút trước mặt trẻ, chắc không sao đâu”.

Sự thật là: khói thuốc thụ động vẫn gây hại – và mức độ nghiêm trọng hơn nhiều người nghĩ.

Khói thuốc thụ động có thể làm thay đổi DNA của trẻ

Một nghiên cứu quy mô lớn tại châu Âu, theo dõi gần 2.700 trẻ từ 7–9 tuổi, đã phát hiện:

Ngay cả khi mẹ không hề hút thuốc trong thai kỳ , nhưng nếu trẻ lớn lên trong môi trường có khói thuốc, DNA trong máu của trẻ vẫn bị biến đổi rõ rệt .

DNA là “bản thiết kế” của cơ thể, quyết định cách chúng ta phát triển, miễn dịch và vận hành các cơ quan. Khi khói thuốc tác động, nó có thể gây ra hiện tượng gọi là “methyl hóa DNA” – giống như việc viết sai hoặc sửa đổi thông tin trong bản thiết kế này.

Nghiên cứu đã xác định 11 vị trí gen bị thay đổi do tiếp xúc với khói thuốc. Đáng chú ý:

Gia đình càng có nhiều người hút thuốc, mức độ thay đổi DNA ở trẻ càng lớn

Một số thay đổi tương tự như ở người hút thuốc chủ động

Có những dấu ấn gen chỉ xuất hiện ở trẻ em – cho thấy cơ thể trẻ nhạy cảm hơn với khói thuốc

Hệ miễn dịch và hô hấp của trẻ bị ảnh hưởng ra sao?

1. Hệ miễn dịch suy yếu

Một trong những gen bị ảnh hưởng mạnh nhất là MYO1G – liên quan trực tiếp đến hoạt động của tế bào miễn dịch.

Khi gen này bị “biến đổi”, hệ miễn dịch của trẻ có thể phản ứng chậm hơn với virus, vi khuẩn. Đây là lý do trẻ sống trong môi trường có khói thuốc thường:

Dễ ốm hơn

Bệnh kéo dài lâu hơn

2. Nguy cơ viêm và bệnh hô hấp

Khói thuốc còn tác động đến các gen liên quan đến phổi như PDE10A và CTDSPL2 – có liên quan đến viêm phổi và hen suyễn.

Điều này có nghĩa là:

Trẻ có thể không biểu hiện ngay

Nhưng dễ bùng phát hen hoặc viêm phế quản khi gặp tác nhân kích thích như lạnh, bụi, dị ứng

3. Nguy cơ lâu dài

Một số thay đổi gen do khói thuốc cũng từng được ghi nhận trong các nghiên cứu về ung thư. Dù chưa thể kết luận trực tiếp, nhưng đây là tín hiệu cảnh báo rằng:

Tác hại của khói thuốc có thể kéo dài nhiều năm, thậm chí đến tuổi trưởng thành.

Không chỉ là khói thuốc “trực tiếp”

Ngay cả khi người lớn không hút trước mặt trẻ , nguy cơ vẫn tồn tại do:

Khói thuốc thụ động (secondhand smoke) : khói lan trong không khí

Khói thuốc bám (thirdhand smoke) : tồn tại trên quần áo, sofa, thảm, tóc…

Những chất độc này vẫn có thể:

Bám vào tay, đồ vật

Đi vào cơ thể trẻ khi trẻ chạm hoặc cho vào miệng

Với trẻ nhỏ – khi cơ thể đang phát triển mạnh – những tác động này đủ để gây ra các thay đổi sinh học lâu dài.

Lời nhắn dành cho cha mẹ

Tin tốt là vẫn có thể cải thiện. Không giống đột biến gen, những thay đổi kiểu “biểu sinh” (epigenetics) như methyl hóa DNA có thể được cải thiện nếu môi trường sống được thay đổi tích cực.

Bảo vệ con không chỉ là 9 tháng 10 ngày mang thai.

Một môi trường sống lành mạnh sau sinh cũng quan trọng không kém.

Đừng nghĩ hút thuốc ở ban công là an toàn. Đừng nghĩ trẻ lớn rồi thì “chịu được”. Đừng để khói thuốc trở thành một phần trong tuổi thơ của con.

Một mái nhà không khói thuốc – đó mới là sự bảo vệ trọn vẹn nhất dành cho trẻ.

Nguồn: Sohu