Một chú chó hay mèo xuất hiện có thể khiến căn nhà bừa bộn và bận rộn hơn. Nhưng nếu được nuôi dưỡng đúng cách, thú cưng cũng có thể trở thành người bạn đặc biệt, giúp trẻ học cách yêu thương, chia sẻ và có trách nhiệm.

Trước khi nuôi thú cưng, nhiều gia đình thường tưởng tượng về một khung cảnh rất đẹp: đứa trẻ ôm chú chó vào lòng, cùng mèo chơi đùa trên thảm hoặc ríu rít gọi tên “người bạn mới”. Thế nhưng, thực tế những ngày đầu có thể không hoàn toàn dễ chịu như vậy.

Trong nhà bắt đầu xuất hiện lông rụng, mùi thức ăn, tiếng sủa lúc nửa đêm và những món đồ bị cắn hỏng. Bố mẹ phải dành thêm thời gian dọn dẹp, đưa thú cưng đi tiêm phòng, chăm sóc khi chúng ốm và xử lý vô số tình huống phát sinh.

Dù vậy, nếu gia đình đã chuẩn bị đầy đủ và biết thiết lập những nguyên tắc an toàn, sự xuất hiện của một con vật nhỏ có thể mang đến nhiều thay đổi tích cực cho tuổi thơ của trẻ.

Trẻ có thêm một người bạn luôn chờ mình trở về

Với người lớn, thú cưng có thể chỉ là một con vật được nuôi trong nhà. Nhưng trong thế giới của trẻ, đó thường là một người bạn thực sự.

Thú cưng không chê trẻ nói chưa rõ, không đánh giá một bức tranh đẹp hay xấu, cũng không từ chối khi trẻ muốn kể đi kể lại một câu chuyện. Một chú chó có thể chạy ra cửa mỗi khi nghe tiếng trẻ trở về. Một chú mèo có thể lặng lẽ nằm bên cạnh khi trẻ đang buồn.

Sự đồng hành không cần quá nhiều lời ấy tạo nên cảm giác gần gũi đặc biệt. Nhiều đứa trẻ sẵn sàng thủ thỉ với thú cưng những điều chưa chắc đã nói với bố mẹ. Con vật trở thành “khán giả” kiên nhẫn, là người bạn trong các trò chơi tưởng tượng và cũng là nhân vật xuất hiện trong rất nhiều ký ức tuổi thơ.

Khi gia đình có thêm thú cưng, căn nhà vì thế cũng trở nên sinh động hơn. Trẻ có thêm một lý do để rời màn hình, bước ra ngoài vận động hoặc dành thời gian quan sát một sinh vật sống.

Trẻ bắt đầu học cách quan tâm đến một sinh vật khác

Trẻ nhỏ thường nhìn thế giới từ nhu cầu của chính mình. Con đói thì muốn ăn, buồn ngủ thì muốn được ôm, thích món đồ nào thì muốn có ngay. Việc sống cùng thú cưng giúp trẻ dần nhận ra rằng ngoài cảm xúc của mình, những sinh vật khác cũng có nhu cầu và giới hạn riêng.

Chú chó cũng cần được ăn đúng giờ. Chú mèo đang ngủ không muốn bị kéo đuôi. Con vật có thể sợ hãi khi nghe tiếng động lớn, đau khi bị ôm quá chặt và buồn khi bị bỏ mặc quá lâu.

Từ những tình huống diễn ra hằng ngày, trẻ học cách quan sát: “Bạn ấy đang đói”, “Bạn ấy sợ”, “Bạn ấy không muốn chơi nữa”. Đó là những bài học đầu tiên về sự đồng cảm mà không cuốn sách nào có thể truyền tải sinh động bằng trải nghiệm thực tế.

Tuy nhiên, sự dịu dàng không tự nhiên xuất hiện chỉ vì trong nhà có một con vật. Trẻ cần được người lớn hướng dẫn cách vuốt ve, bế, cho ăn và chơi đúng cách. Nếu bố mẹ đối xử thô bạo, quát mắng hoặc đánh thú cưng, trẻ cũng có thể học theo cách hành xử ấy.

Khái niệm “trách nhiệm” trở nên dễ hiểu hơn

Nhiều cha mẹ nuôi thú cưng với hy vọng con sẽ có trách nhiệm hơn. Điều này có thể xảy ra, nhưng chỉ khi nhiệm vụ được giao phù hợp với độ tuổi.

Một em bé 3 tuổi chưa thể tự chăm sóc chó mèo nhưng có thể giúp bố mẹ đặt bát nước xuống sàn. Trẻ lớn hơn có thể đổ thức ăn, chải lông hoặc cùng người lớn dắt chó đi dạo. Những việc nhỏ được lặp lại mỗi ngày sẽ giúp trẻ hiểu rằng yêu thương không chỉ là ôm ấp khi vui mà còn là chăm sóc đều đặn, kể cả lúc mệt hoặc không hứng thú.

Dẫu vậy, bố mẹ vẫn phải là người chịu trách nhiệm chính. Không nên mua thú cưng chỉ vì con hứa “sẽ tự chăm hoàn toàn”. Trẻ có thể nhanh chóng mất hứng, còn con vật vẫn cần được cho ăn, vệ sinh và chăm sóc y tế trong nhiều năm.

Nếu người lớn chưa sẵn sàng gánh phần trách nhiệm đó, việc đưa thú cưng về nhà có thể trở thành áp lực cho cả gia đình và bất công với chính con vật.

Gia đình có thêm niềm vui nhưng cũng thêm không ít việc

Một thú cưng không phải món đồ chơi có thể cất đi khi trẻ chán. Đó là một sinh vật sống với tính cách, thói quen và nhu cầu riêng.

Từ ngày có thú cưng, lịch sinh hoạt của gia đình có thể thay đổi. Mọi người phải tính đến giờ cho ăn, thời gian đi vệ sinh, vận động, tắm rửa, tiêm phòng và khám bệnh. Những chuyến đi xa cũng cần thêm phương án gửi hoặc mang thú cưng theo.

Chi phí nuôi dưỡng không chỉ có tiền mua thức ăn. Gia đình còn phải dự trù các khoản khám chữa bệnh, vaccine, thuốc phòng ký sinh trùng, vật dụng vệ sinh và xử lý những sự cố bất ngờ.

Bên cạnh niềm vui, trẻ cũng có thể lần đầu đối diện với bệnh tật, tuổi già và sự ra đi của một sinh vật mình yêu quý. Đây là trải nghiệm buồn nhưng cũng giúp trẻ hiểu rằng tình yêu luôn đi cùng trách nhiệm và đôi khi cả mất mát.

Không thể để trẻ nhỏ và thú cưng ở riêng với nhau

Dù con vật hiền lành và đã sống cùng gia đình lâu năm, bố mẹ vẫn không nên để trẻ nhỏ chơi với thú cưng mà thiếu sự giám sát.

Trẻ có thể vô tình kéo tai, giẫm lên chân, giật thức ăn hoặc ôm con vật quá chặt. Khi bị đau, sợ hãi hoặc dồn vào góc, ngay cả một con vật vốn hiền cũng có thể phản ứng bằng cách cào hoặc cắn.

Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ khuyến cáo người lớn cần giám sát chặt chẽ mọi tương tác giữa trẻ nhỏ và vật nuôi. Trẻ không nên đưa mặt sát mặt chó mèo, làm phiền khi con vật đang ăn hoặc ngủ, giành đồ chơi hay trêu chọc chúng. Việc chọn thú cưng cũng cần dựa vào tính khí, kích thước và tiền sử hành vi thay vì chỉ nhìn vào ngoại hình đáng yêu. HealthyChildren.org

Gia đình nên tạo cho thú cưng một khu vực riêng để nghỉ ngơi. Khi con vật đi vào đó, trẻ cần hiểu rằng “người bạn” đang muốn được yên tĩnh và không nên tiếp tục đuổi theo.

Sạch sẽ là nguyên tắc bắt buộc

Thú cưng được tắm rửa thường xuyên vẫn có thể mang theo vi khuẩn hoặc ký sinh trùng. Vì vậy, cha mẹ cần đưa con vật đi khám, tiêm phòng và tẩy ký sinh trùng theo hướng dẫn của bác sĩ thú y.

Trẻ cần được rửa tay bằng xà phòng sau khi chơi với vật nuôi, chạm vào bát ăn, ổ nằm hoặc chất thải của chúng. Không nên để trẻ hôn vào miệng thú cưng, dùng chung đồ ăn hay đưa tay lên miệng ngay sau khi vuốt ve.

Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ lưu ý trẻ dưới 5 tuổi cần được người lớn giám sát khi tiếp xúc với động vật và khi rửa tay sau đó. Nhóm tuổi này cũng không nên tiếp xúc với một số vật nuôi có nguy cơ mang mầm bệnh cao hơn như bò sát, lưỡng cư, gia cầm và động vật gặm nhấm. CDC

Nếu trẻ có cơ địa dị ứng, hen suyễn, suy giảm miễn dịch hoặc bệnh lý đặc biệt, gia đình nên trao đổi với bác sĩ trước khi quyết định nuôi con vật nào.

Thú cưng không tự động tạo nên một tuổi thơ hạnh phúc

Nuôi thú cưng không bảo đảm trẻ sẽ trở nên tình cảm hay có trách nhiệm. Điều quyết định vẫn là cách người lớn xây dựng mối quan hệ giữa con và con vật.

Nếu thú cưng bị xem như món quà mua về để chiều trẻ, trẻ có thể nhanh chóng chán. Nếu con vật được coi là một thành viên trong gia đình, được tôn trọng, chăm sóc và bảo vệ, trẻ sẽ học được rằng tình yêu không đồng nghĩa với sở hữu.

Khi một gia đình có con nhỏ bắt đầu nuôi thú cưng, căn nhà có thể ồn hơn, bẩn nhanh hơn và người lớn cũng bận rộn hơn. Nhưng cùng với những vết chân trên sàn và đám lông dính trên quần áo, trong nhà còn xuất hiện một tình bạn rất đặc biệt.

Nhiều năm sau, đứa trẻ có thể quên mình từng được mua bao nhiêu món đồ chơi. Nhưng con có thể vẫn nhớ chú chó từng nằm chờ ngoài cửa, chú mèo ngủ bên chân giường và cảm giác lần đầu biết rằng một sinh vật khác cũng cần được yêu thương như mình.