Trong một buổi gặp gỡ bạn bè, một người bạn hào hứng kể rằng vừa mua nhà ở thành phố có khí hậu dễ chịu. Cô chỉ mong đến ngày nghỉ hưu để chuyển đến đó, trồng hoa, chăm cây, không còn phải tất bật vì công việc.

Tôi cười trêu: “Đến lúc ấy, có khi cậu lại bận lo chuyện cưới xin, chăm cháu cho con trai”.

Bạn lắc đầu: “Con tốt nghiệp đại học là tôi hết trách nhiệm. Tôi phải sống cuộc đời của mình chứ”.

Nghe vậy, tôi chợt nghĩ đến bố mẹ. Có lẽ ngày còn trẻ, họ cũng từng hình dung về một tuổi già như thế. Nhưng rồi con cái lập gia đình, sinh con, cần người giúp đỡ. Những chuyến đi được hoãn lại, những cuộc hẹn với bạn bè thưa dần. Ngày nghỉ hưu trở thành những ngày đưa đón cháu, nấu cháo, ru ngủ, trông trẻ.

Chúng ta có thể lên kế hoạch cho một tuổi già thảnh thơi vì hiện tại đã có người giúp mình gánh bớt việc nhà. Người đó, nhiều khi, chính là bố mẹ.

Ông bà giúp chăm cháu, nhưng không có nghĩa là họ không biết mệt

Có ông bà hỗ trợ, cha mẹ trẻ yên tâm đi làm hơn. Những hôm con ốm, trường nghỉ hoặc công việc đột xuất, chỉ cần một cuộc gọi là đã có người đỡ đần.

Sự giúp đỡ ấy diễn ra đều đặn đến mức đôi khi chúng ta quên hỏi: Hôm nay bố mẹ có mệt không? Có muốn nghỉ vài hôm không? Có việc riêng nào chưa làm được vì phải trông cháu không?

Thay vào đó, điều được nhắc đến nhiều hơn lại là những chuyện chưa vừa ý: bà cho cháu ăn chưa đúng giờ, ông để cháu xem điện thoại, bà mặc cho cháu quá nhiều áo.

Bất đồng trong cách chăm trẻ là điều khó tránh. Nhưng trước khi góp ý, hãy nhớ rằng ông bà đang dành thời gian và sức lực để giúp mình. Họ thương cháu, thương con, nhưng vẫn cần nghỉ ngơi và có cuộc sống riêng.

Hiểu điều đó không có nghĩa là bỏ qua mọi vấn đề. Nó giúp chúng ta nói chuyện nhẹ nhàng hơn, thay vì bắt đầu bằng trách móc.

Cha mẹ vẫn phải chịu trách nhiệm chính

Nhờ ông bà chăm con không đồng nghĩa với việc giao luôn trách nhiệm nuôi dạy con cho ông bà.

Vợ chồng cần thống nhất những việc quan trọng: giờ ăn, giờ ngủ, cách xử lý khi trẻ mắc lỗi, những nguyên tắc về sức khỏe và an toàn. Sau đó, trao đổi rõ ràng với ông bà trước khi nhờ hỗ trợ.

Đừng để bà làm theo một cách, mẹ phản đối, bố đứng ngoài, còn đứa trẻ không biết phải nghe ai.

Chẳng hạn, nếu không muốn con vừa ăn vừa xem điện thoại, cha mẹ cần giải thích và cùng tìm cách thực hiện. Khi về nhà, chính cha mẹ cũng phải giữ nguyên tắc ấy.

Với những khác biệt nhỏ không ảnh hưởng đến sức khỏe hay an toàn, có thể linh hoạt. Ông bà kể chuyện khác cách mẹ kể, chọn cho cháu một bộ quần áo không đúng sở thích của mẹ, chưa chắc đã là chuyện cần tranh luận.

Gia đình sẽ dễ chịu hơn khi mọi người biết điều gì cần thống nhất, điều gì có thể bỏ qua.

Hết giờ làm của bố mẹ cũng nên là lúc ông bà được nghỉ

Nhiều người mặc nhiên nghĩ ông bà đã nghỉ hưu thì có thể trông cháu cả ngày. Nhưng chăm trẻ cũng cần sức lực, sự tập trung và kiên nhẫn.

Nếu ông bà đã chăm cháu từ sáng đến chiều, khi đi làm về, cha mẹ nên chủ động nhận lại việc chăm con. Buổi tối và cuối tuần cần có khoảng thời gian để ông bà nghỉ ngơi, gặp bạn bè hoặc làm việc mình thích.

Việc này cần cả bố lẫn mẹ cùng tham gia. Không thể để ban ngày bà chăm cháu, tối mẹ tiếp tục xoay xở một mình, còn bố chỉ giúp khi được nhắc.

Nhà có hai con thì vợ chồng chia nhau: mẹ cùng con lớn học bài, bố chăm con nhỏ; mẹ cho con nhỏ ngủ, bố tắm rửa và đọc truyện cho con lớn.

Có thể mọi thứ vẫn chưa gọn gàng, bữa tối vẫn muộn một chút. Nhưng mỗi người nhận một phần việc sẽ giúp cả mẹ và ông bà bớt quá tải.

Một lời cảm ơn rất đáng quý. Chủ động bế con để bà được ăn cơm, đưa con đi chơi để ông bà có một buổi chiều nghỉ ngơi cũng đáng quý như vậy.

Đừng bắt con lớn luôn phải nhường em

Trong gia đình có hai con, ông bà thường nói: “Em còn bé, con nhường em đi”. Người lớn muốn dàn hòa nhanh, nhưng con lớn có thể cảm thấy mình luôn phải chịu thiệt.

Lúc ấy, cha mẹ cần lên tiếng, nhưng không nhất thiết phải tranh luận với ông bà ngay trước mặt trẻ.

Nếu em đòi món đồ chơi anh đang dùng, mẹ có thể nói: “Anh đang chơi, con chờ một lát nhé. Muốn mượn thì mình hỏi anh trước”.

Với con lớn, mẹ giải thích: “Con có thể chơi xong rồi cho em mượn. Mẹ không bắt con phải đưa ngay”.

Cách xử lý ấy giúp cả hai hiểu rằng ai cũng có quyền và cần tôn trọng nhau. Con lớn được bảo vệ cảm xúc, còn con nhỏ học cách chờ đợi và xin phép.

Khi có thêm em, con lớn cũng cần thời gian để thích nghi. Một vài phút trò chuyện riêng, một lần được mẹ lắng nghe có thể giúp con bớt cảm giác bị bỏ quên.

Góp ý sao cho ông bà không cảm thấy mình chỉ toàn làm sai?

Sống cùng nhau, khó tránh những lúc không vừa ý. Điều quan trọng là cách nói và cách giải quyết.

Trước hết, hãy nhìn thấy điều ông bà làm tốt. Ông thích đi dạo có thể đưa cháu ra ngoài chơi. Bà thích kể chuyện có thể đọc sách cùng cháu. Phân chia phù hợp sẽ khiến việc chăm trẻ nhẹ nhàng hơn.

Khi góp ý, nói rõ chuyện cần thay đổi. Thay vì nói “Bà lúc nào cũng chiều cháu”, hãy nói: “Chuyện này con muốn để bé tự làm. Nếu bé khóc, mẹ cứ gọi con, mình cùng xử lý”. Một việc cụ thể sẽ dễ trao đổi hơn một lời phán xét chung chung.

Với chuyện sức khỏe và an toàn, cần rõ ràng. Nếu cách chăm sóc có thể khiến trẻ gặp nguy hiểm, cha mẹ phải trao đổi và điều chỉnh ngay. Tôn trọng ông bà vẫn đi cùng trách nhiệm bảo vệ con.

Cũng cần hỏi ông bà đang muốn gì. Có khi bà muốn đưa cháu về quê vì nhớ nhà. Có khi ông hay gọi điện vì lâu rồi chưa được trò chuyện với bạn bè. Khi hiểu nhu cầu ấy, gia đình có thể sắp xếp người trông thay, để ông bà về thăm nhà hoặc có thời gian riêng.

Đừng chỉ hỏi bố mẹ có giúp mình được không. Hãy hỏi mình có thể làm gì để bố mẹ bớt vất vả.

Ông bà có thể rất vui khi được gần cháu. Nhưng niềm vui ấy không khiến họ hết mệt, cũng không xóa đi mong muốn được sống cho bản thân.

Chúng ta mong sau này được nghỉ ngơi, đi đây đi đó, làm những điều mình thích. Bố mẹ cũng vậy. Nếu chưa thể giúp họ có một tuổi già hoàn toàn thảnh thơi, ít nhất hãy để họ được nghỉ mà không áy náy, được từ chối mà không sợ con buồn, được chăm cháu bằng tình yêu thay vì cảm giác phải gánh hết mọi việc.