Bạn có nhận thấy nhiều người phụ nữ quanh mình dường như biến thành một người khác sau khi sinh con? Những cô bạn từng rạng rỡ, đầy sức sống giờ cả ngày chỉ quanh quẩn bên con, quầng thâm mắt sâu đến mức có thể chứa cả dải Ngân Hà. Trên trang cá nhân, ngoài ảnh con thì chỉ còn những lời than mệt. Còn chồng họ? Dường như vẫn là “cậu bé lớn” tan làm về nhà chơi điện tử, thỉnh thoảng mới trêu đùa với con một chút.

Điều này khiến người viết nhớ đến một khách hàng của mình. Sinh con được hai tháng, cô đã ngừng cho con bú mẹ. Rời trung tâm chăm sóc sau sinh, cô trở lại làm việc. Tập thể dục, mua sắm, tụ tập bạn bè, du lịch, cô không bỏ hoạt động nào. Đặc biệt hơn, người đảm nhận phần lớn việc chăm con trong nhà không phải cô mà là mẹ chồng và chồng. Giờ con đã ba tuổi, cô vẫn giữ được vóc dáng, phong độ như trước khi sinh, sự nghiệp còn tiến thêm một bước.

Có thể bạn sẽ nghĩ: Làm sao có chuyện đó? Có người mẹ nào mà chẳng vất vả đến kiệt sức?

Nhưng thực tế, cô ấy đã làm được. Hơn nữa, cô còn nói rằng sau khi sinh con, những người “như biến thành người khác” thực ra lại là mẹ chồng và chồng mình.

1. Những vấn đề bị hiểu lầm là “bệnh hậu sản”, thực ra ai chăm con cũng có thể gặp

Trước tiên, hãy nói về cái gọi là “bệnh hậu sản”. Nhiều phụ nữ sau sinh than đau lưng, mỏi người, đau cổ tay, chóng mặt, kiệt sức, thậm chí cho rằng “một lần mang thai, ngốc đi ba năm”. Nhưng theo những nghiên cứu y học được bài viết đề cập, mang thai và sinh nở thực sự tác động đến cơ sàn chậu, nhóm cơ trung tâm và cấu trúc cột sống. Còn cảm giác khó chịu khắp người phần nhiều bắt nguồn từ tình trạng thiếu ngủ kéo dài, làm việc quá sức.

Vị khách hàng ấy từng nói một câu rất thấm: “Ngày nào cũng thiếu ngủ như bị tra tấn thì đầu óc ai còn hoạt động tốt nổi?”

Hai tháng sau sinh, cô đã trở lại nếp sinh hoạt bình thường, bảo đảm ngủ bảy tiếng mỗi ngày. Còn những cơn đau mỏi? Cô khéo léo “chia” cho người nhà: Bế con lâu mỏi tay ư? Để bố bế. Cúi người thay bỉm đau lưng ư? Để bà thay. Không phải cô không yêu con, mà cô hiểu một điều: Người mẹ không phải siêu nhân, không cần ôm hết mọi việc chăm con vào mình.

2. Những người mẹ khéo léo đều biết cách “chia việc”

“Đẩy việc” ở đây không phải là trốn tránh trách nhiệm, mà là phân chia công việc chăm con một cách hợp lý. Về khoản này, vị khách hàng ấy có thể được xem là một cao thủ.

Khi con quấy khóc, cô nhẹ nhàng nói: “Mẹ ơi, cháu gái lại nhớ bà rồi, mẹ ra bế cháu một chút nhé”.

Khi cần thay bỉm, cô nói với chồng: “Anh ơi, chắc con gái anh đến lúc phải thay bỉm rồi đấy”.

Thấy con giống bố, cô cười nói với bố chồng: “Bố ơi, gen nhà mình mạnh thật, con bé giống bố nó như đúc”.

Những câu nói này nghe có vẻ đơn giản nhưng thực ra đều có dụng ý. Trước hết, cách gọi “cháu gái của mẹ”, “con gái của anh”, “con cháu nhà mình” khéo léo gắn đứa trẻ với những người thân, khơi gợi tinh thần trách nhiệm và mong muốn tham gia chăm sóc. Tiếp đó, cô dùng giọng nhờ vả thay vì ra lệnh, khiến mọi người sẵn lòng giúp đỡ. Quan trọng nhất, cô giúp từng thành viên cảm nhận được rằng đứa trẻ không chỉ là con của mẹ, mà còn là bảo bối của cả gia đình.

3. Chọn đúng gia đình còn quan trọng hơn chọn đúng người

Có một điều kiện quan trọng giúp vị khách hàng ấy có thể thong thả như vậy: Cô đã kết hôn với một người thuộc gia đình tốt.

Trước khi cưới, cô rất chú ý tìm hiểu gia đình mà người bạn đời lớn lên. Bố mẹ chồng hòa thuận, mẹ chồng là giáo viên đã nghỉ hưu, tin vào cách nuôi con khoa học, không mê tín những “lệ cũ”. Người chồng trưởng thành trong một gia đình êm ấm nên cũng biết cảm thông và chia sẻ.

Cô nói: “Những cô gái nghĩ rằng lấy một người đàn ông xuất thân nghèo khó, thành đạt nhưng còn nặng gánh và chịu nhiều ràng buộc từ gia đình chẳng có vấn đề gì, đến khi sinh con mới nhận ra vừa không thể trông cậy vào người mẹ chồng thiếu hiểu biết, vừa chẳng nhờ nổi người chồng gia trưởng. Đến lúc ấy mới thực sự chẳng biết kêu ai”.

Lời này tuy khó nghe nhưng phản ánh một thực tế. Với phụ nữ, sinh con là thử thách cả về thể chất lẫn tinh thần. Lúc ấy, sự hỗ trợ từ gia đình vô cùng quan trọng. Nếu chồng cho rằng “chăm con là việc của phụ nữ”, nếu mẹ chồng nhất quyết nuôi cháu bằng những phương pháp lạc hậu từ ba mươi năm trước, thì người mẹ dù giỏi giang đến đâu cũng có thể bị vắt kiệt sức.

4. Làm mẹ cũng giống như làm quản lý, cần biết điều phối việc

Vị khách hàng ấy là quản lý cấp trung của một công ty. Cô áp dụng kinh nghiệm quản lý ở nơi làm việc vào việc vun vén gia đình.

“Người lãnh đạo mệt nhất là người việc gì cũng tự tay làm”, cô nói. “Người lãnh đạo khôn ngoan biết xây dựng đội ngũ và giao việc hợp lý”.

Trong cuộc chiến đường dài mang tên nuôi con, cô xác định mình là “quản lý dự án”, chịu trách nhiệm điều phối chung, thay vì làm “nhân viên tuyến đầu”, việc gì cũng tự mình đảm đương.

Ban ngày, mẹ chồng là “trưởng bộ phận chăm sóc”, phụ trách sinh hoạt hằng ngày của cháu. Buổi tối, chồng là “chuyên viên tương tác với con”, phụ trách chơi cùng con và đọc sách tranh. Còn cô là “quản lý ca đêm”, khi con thức giấc giữa đêm thì hai vợ chồng thay nhau dậy chăm.

Cô không bao giờ trực tiếp chê cách chăm con của người nhà trước mặt họ. Nếu thấy mẹ chồng mặc quá nhiều quần áo cho cháu, buổi tối cô sẽ bàn với chồng để hôm sau anh khéo léo nhắc mẹ. Nếu thấy chồng dành chưa đủ thời gian cho con, cô sẽ sắp xếp những hoạt động cụ thể cho hai bố con, thay vì chỉ trách chung chung rằng “anh chẳng chịu chơi với con”.

Cách nghĩ như một người quản lý giúp cô thoát khỏi cảnh bị công việc chăm con đè nặng, giữ được thời gian và sức lực để phát triển sự nghiệp, theo đuổi sở thích riêng.

5. Vì sao việc con mang họ bố lại trở thành “vũ khí” của cô?

Điều thú vị là vị khách hàng ấy lại thấy con mang họ bố cũng tốt.

“Như vậy càng có thêm lý do để chia việc”, cô nửa đùa nửa thật. “Đã là con cháu nhà ấy thì người nhà ấy góp thêm công sức chẳng phải là chuyện nên làm sao?”

Tất nhiên, cô không thực sự muốn trốn tránh trách nhiệm mà dùng cách này để phá bỏ quan niệm truyền thống rằng “nuôi con chủ yếu là trách nhiệm của mẹ”. Khi việc con mang họ bố đã trở thành thông lệ xã hội, cô tận dụng chính thông lệ ấy để yêu cầu gia đình bên nội đảm nhận trách nhiệm tương ứng.

Đằng sau cách làm này là sự khéo léo thay đổi cơ cấu quyền lực trong gia đình truyền thống. Cô không chống lại truyền thống mà tận dụng nó để có thêm sự hỗ trợ và không gian cho bản thân.

6. Những phụ nữ vẫn rạng rỡ sau sinh đã làm đúng điều gì?

Quan sát những phụ nữ xung quanh vẫn giữ được phong độ sau khi sinh con, người viết nhận thấy họ có một số điểm chung:

Biết nhờ giúp đỡ: Họ không cho rằng nhờ giúp đỡ là yếu đuối mà xem đó là sự khôn ngoan. Dù nhờ bố mẹ, thuê người chăm trẻ hay gửi con đến nơi trông giữ, họ đều biết tận dụng những nguồn hỗ trợ sẵn có.

Giữ gìn bản thân: Họ hiểu rằng làm mẹ chỉ là một trong nhiều vai trò, không phải toàn bộ con người mình. Họ vẫn duy trì sự nghiệp, các mối quan hệ xã hội và sở thích.

Giao tiếp hiệu quả: Họ không âm thầm chịu đựng, cũng không chỉ biết than phiền, mà trao đổi với người thân theo hướng giải quyết vấn đề, nói rõ nhu cầu và cảm xúc của mình.

Có tinh thần làm việc nhóm: Họ xem việc nuôi con là công việc chung của gia đình, thay vì một cuộc chạy marathon đơn độc, và biết khuyến khích các thành viên cùng tham gia.

Biết chăm sóc chính mình: Họ hiểu rằng phải chăm sóc tốt bản thân mới có thể chăm sóc tốt cho con. Vì thế, họ duy trì vận động, bảo đảm giấc ngủ và dành thời gian thư giãn phù hợp.

7. Định nghĩa lại thế nào là “người mẹ tốt”

Xã hội đặt lên người mẹ quá nhiều kỳ vọng thiếu thực tế: Phải cho con bú mẹ đến hai tuổi, phải tự tay nấu đồ ăn dặm, phải ở bên con suốt 24 giờ, phải đặt con lên hàng đầu… Những kỳ vọng ấy khiến vô số phụ nữ bị đè nặng.

Nhưng một “người mẹ tốt” trước hết nên là một người khỏe mạnh, vui vẻ và có đời sống phong phú. Một người mẹ kiệt sức, đánh mất bản thân khó có thể dành cho con sự đồng hành và tình yêu thương có chất lượng.

Vị khách hàng ấy nói: “Mong con gái sau này nhìn thấy một người mẹ có sự nghiệp, có cuộc sống và có bản thân mình, chứ không phải một người đàn bà tiều tụy, cả ngày chỉ quanh quẩn bên bếp núc và con cái”.

Câu nói này khiến người viết suy nghĩ rất nhiều. Nuôi dạy con, cuối cùng cũng là mong con trở thành người độc lập, tự tin và hạnh phúc. Mà cách giáo dục tốt nhất chính là làm gương.

8. Gửi đến tất cả những người sắp làm mẹ và mới làm mẹ

Nếu bạn đang chuẩn bị mang thai hoặc vừa sinh con, người viết muốn nhắn rằng:

Trước hết, hãy buông bỏ gánh nặng phải làm một “người mẹ hoàn hảo”. Không ai có thể chu toàn mọi mặt, hãy cho phép bản thân có những điều chưa hoàn hảo.

Tiếp đó, hãy mạnh dạn nhờ gia đình giúp đỡ. Nói rõ bạn cần hỗ trợ điều gì, cụ thể như “mỗi tuần giúp em chăm con hai buổi tối” hoặc “mỗi ngày nấu giúp một bữa tối”.

Đồng thời, hãy nhất định giữ lại thời gian và không gian riêng. Dù mỗi ngày chỉ có nửa tiếng, cũng hãy làm một việc mình thích.

Cuối cùng, hãy nhớ rằng giá trị của bạn không chỉ nằm ở việc nuôi con. Trước hết, bạn là chính mình, rồi mới là mẹ, là vợ, là con gái.

Sinh con là một sự kiện lớn trong đời, nhưng không nên trở thành ranh giới chia cuộc đời người phụ nữ thành hai nửa. Chúng ta có thể lựa chọn không để việc ấy định nghĩa mình, giới hạn mình hay thay đổi phần cốt lõi nhất của bản thân.

Những phụ nữ sau sinh “như biến thành người khác” thường không phải do đứa trẻ làm họ thay đổi, mà là do những kỳ vọng bất hợp lý, trách nhiệm phân chia không cân bằng và môi trường thiếu sự hỗ trợ. Còn như vị khách hàng ấy, bằng cách thu xếp khéo léo, hoàn toàn có thể vừa để con lớn lên khỏe mạnh, vừa giữ cho cuộc sống của mình phong phú.

Điều đó cần lòng can đảm, sự khôn ngoan và kiên trì. Nhưng quan trọng nhất, ngay từ bây giờ, chúng ta cần suy nghĩ lại về việc làm mẹ, về gia đình và về cuộc sống mà người phụ nữ nên có.

Sau cùng, một người mẹ hạnh phúc chính là món quà tốt nhất dành cho con. Còn một người chồng biết hỗ trợ vợ, cùng chăm con; một người mẹ chồng thấu hiểu con dâu, nuôi cháu khoa học; một gia đình đoàn kết, biết phối hợp và đầy tình yêu thương chính là chỗ dựa vững chắc nhất trong thử thách lớn mang tên sinh con.