Bạn nghĩ cơ thể mình chỉ thuộc về riêng mình? Về mặt khoa học, điều đó chưa hẳn đúng.

Có một hiện tượng được gọi là vi thể khảm thai nhi (fetal microchimerism), nghĩa là một lượng nhỏ tế bào của thai nhi có thể đi vào cơ thể người mẹ trong thời gian mang thai và tồn tại ở đó nhiều năm, thậm chí hàng chục năm sau khi sinh.

Vi thể khảm là gì?

Từ "chimera" bắt nguồn từ thần thoại Hy Lạp, dùng để chỉ một sinh vật có nhiều bộ phận thuộc các loài khác nhau.

Trong y học, "microchimerism" (vi thể khảm) dùng để mô tả tình trạng một cơ thể mang một lượng rất nhỏ tế bào hoặc vật chất di truyền có nguồn gốc từ một cá thể khác.

Khi mang thai, không chỉ hormone của người mẹ thay đổi mạnh mẽ mà còn xảy ra một hiện tượng đặc biệt: Một số tế bào của thai nhi có thể đi qua nhau thai và xâm nhập vào cơ thể người mẹ.

Hiện tượng này được gọi là vi thể khảm thai nhi.

Hiện tượng phổ biến hơn nhiều người nghĩ. Từ những năm 1990, nhờ công nghệ PCR (kỹ thuật khuếch đại ADN), các nhà khoa học đã phát hiện một điều gây kinh ngạc: Ở nhiều phụ nữ từng sinh con trai, người ta vẫn tìm thấy nhiễm sắc thể Y trong cơ thể họ nhiều năm sau khi sinh.

Bởi phụ nữ bình thường không có nhiễm sắc thể Y, nên nguồn gốc duy nhất của các tế bào này chỉ có thể đến từ thai nhi.

Trong một nghiên cứu ban đầu, các nhà khoa học phát hiện: 13/19 phụ nữ từng sinh con trai vẫn mang tế bào chứa nhiễm sắc thể Y. Nhiều nghiên cứu sau đó cho kết quả tương tự với tỷ lệ khoảng 70%.

Tế bào thai nhi có thể giúp sửa chữa cơ thể người mẹ?

Ban đầu, các nhà nghiên cứu cho rằng những tế bào này chỉ tồn tại trong máu do sự trao đổi giữa mẹ và thai nhi khi mang thai.

Tuy nhiên, các nghiên cứu tiếp theo cho thấy tế bào thai nhi còn được tìm thấy ở: Tim; Gan; Phổi; Da; Thận. Đặc biệt, các nhà khoa học còn phát hiện tế bào có nguồn gốc từ thai nhi trong mô não của người mẹ. Đây là phát hiện đáng chú ý bởi não được bảo vệ bởi hàng rào máu não - một cơ chế vốn ngăn cản nhiều chất và tế bào từ máu đi vào não.

Những tế bào này có thể tồn tại bao lâu?

Các nghiên cứu cho thấy tế bào thai nhi có thể tồn tại rất lâu trong cơ thể mẹ. Một nghiên cứu nổi tiếng công bố trên tạp chí Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) năm 1996 cho thấy: Tế bào có nguồn gốc từ thai nhi vẫn được phát hiện trong máu người mẹ tới 27 năm sau khi sinh.

Nhiều nhà khoa học tin rằng một phần các tế bào này đã hòa nhập vào các mô của người mẹ và tiếp tục tồn tại trong thời gian dài. Đây là lĩnh vực đang được nghiên cứu rất tích cực.

Một nghiên cứu đăng trên tạp chí Circulation Research phát hiện: Tế bào có nguồn gốc từ thai nhi có thể đi vào tim người mẹ và biệt hóa thành các loại tế bào tim khác nhau như tế bào cơ tim, tế bào cơ trơn và tế bào nội mô.

Các nhà nghiên cứu từ Trường Y Icahn thuộc Mount Sinai (Mỹ) cho rằng khi tim người mẹ bị tổn thương, một số tế bào có nguồn gốc từ thai nhi có thể di chuyển đến vùng tổn thương và tham gia vào quá trình sửa chữa mô.

Kết quả này mở ra nhiều hướng nghiên cứu mới trong lĩnh vực tái tạo mô và điều trị bệnh tim.

Một số nghiên cứu còn cho thấy vi thể khảm thai nhi có thể mang lại một số lợi ích sức khỏe cho người mẹ:

1. Hỗ trợ hệ miễn dịch

Một số tế bào miễn dịch có nguồn gốc từ thai nhi được phát hiện tồn tại lâu dài trong máu ngoại vi của người mẹ và có thể tham gia vào các phản ứng miễn dịch.

2. Liên quan đến tuổi thọ

Một số nghiên cứu quan sát ghi nhận rằng những phụ nữ có phát hiện nhiễm sắc thể Y trong máu (từng sinh con trai) có tỷ lệ sống trên 80 tuổi cao hơn so với nhóm không phát hiện nhiễm sắc thể Y.

Tuy nhiên, đây mới chỉ là mối liên hệ quan sát và chưa chứng minh được quan hệ nhân quả trực tiếp.

Những điều khoa học vẫn chưa giải đáp được

Dù đã có nhiều bằng chứng về sự tồn tại của vi thể khảm thai nhi, các nhà khoa học vẫn còn nhiều câu hỏi bỏ ngỏ:

Vì sao tế bào thai nhi có thể tìm đến các mô bị tổn thương của người mẹ? Quá trình này diễn ra có chủ đích hay ngẫu nhiên? Các tế bào đó nhận biết vùng tổn thương bằng cách nào? Chúng thực sự giúp sửa chữa mô hay chỉ hiện diện một cách thụ động?

Đây cũng là những câu hỏi quan trọng trong lĩnh vực nghiên cứu tế bào gốc hiện đại.

Ngày nay, nhiều nghiên cứu đã xác nhận hiện tượng vi thể khảm thai nhi là có thật. Trong quá trình mang thai, một lượng nhỏ tế bào từ thai nhi có thể đi vào cơ thể mẹ và tồn tại ở đó trong nhiều năm, thậm chí hàng chục năm sau khi sinh.

Tuy nhiên, vai trò chính xác của những tế bào này đối với sức khỏe người mẹ vẫn đang được nghiên cứu. Dù có nhiều bằng chứng cho thấy chúng có thể tham gia vào quá trình sửa chữa mô và điều hòa miễn dịch, giới khoa học vẫn chưa đưa ra kết luận cuối cùng về mức độ ảnh hưởng thực sự của hiện tượng đặc biệt này.

Các nghiên cứu được trích dẫn trong bài:

1. Bianchi DW và cộng sự, PNAS (1996): Tế bào thai nhi tồn tại trong máu mẹ tới 27 năm sau sinh.

2. Kara RJ và cộng sự, Circulation Research (2012): Tế bào thai nhi tham gia biệt hóa trong mô tim mẹ.

3. Evans PC và cộng sự, Blood (1999): Nghiên cứu về vi thể khảm thai nhi trong hệ miễn dịch của phụ nữ.