Thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) đã mở ra cơ hội làm cha mẹ cho hàng nghìn gia đình Việt Nam. Tuy nhiên, phía sau những em bé chào đời từ kỹ thuật hỗ trợ sinh sản là không ít câu chuyện lặng lẽ về áp lực tâm lý, tài chính và cả nguy cơ rạn nứt hôn nhân.

Chị H. (37 tuổi, TP.HCM) chia sẻ, sau 4 năm điều trị hiếm muộn, trải qua nhiều lần chọc hút trứng và chuyển phôi không thành công, chị từng nói với chồng: “Hay mình dừng lại đi”. Không phải vì hết yêu, mà vì quá mệt mỏi.

Câu chuyện của chị không phải cá biệt.

Theo Bộ Y tế, kết quả điều tra dịch tễ học toàn quốc công bố năm 2015 cho thấy:

Tỷ lệ vô sinh ở Việt Nam khoảng 7,7% các cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh sản (15–49 tuổi). Ước tính có khoảng 700.000 – 1 triệu cặp vợ chồng gặp vấn đề hiếm muộn. Đáng chú ý, khoảng 50% trường hợp vô sinh ở độ tuổi dưới 30.

(nguồn: Bộ Y tế; Hội nghị tổng kết công tác Dân số – KHHGĐ; Bệnh viện Phụ sản Trung ương)

Theo thông tin từ Hội Nội tiết sinh sản và Vô sinh TP.HCM (HOSREM) công bố tại các hội nghị chuyên ngành những năm gần đây, Việt Nam hiện thực hiện hàng chục nghìn chu kỳ IVF mỗi năm, tập trung chủ yếu tại các trung tâm lớn như:

Bệnh viện Từ Dũ

Bệnh viện Phụ sản Trung ương

Trung tâm IVFMD (Bệnh viện Mỹ Đức)

Tỷ lệ thành công trung bình mỗi chu kỳ chuyển phôi dao động khoảng 40–50%, và có thể cao hơn ở phụ nữ dưới 35 tuổi (theo công bố chuyên môn từ Bệnh viện Từ Dũ và IVFMD).

Gánh nặng thể chất không hề nhỏ

Theo các bác sĩ sản phụ khoa, mỗi chu kỳ IVF thường bao gồm:

Tiêm kích thích buồng trứng nhiều ngày liên tục

Theo dõi siêu âm định kỳ

Chọc hút trứng

Chuyển phôi

Một số phụ nữ có thể gặp tác dụng phụ như tăng cân, rối loạn nội tiết hoặc hội chứng quá kích buồng trứng – biến chứng đã được ghi nhận trong các tài liệu chuyên ngành sản phụ khoa.

Dù đa số trường hợp được kiểm soát an toàn, việc điều trị kéo dài nhiều năm khiến không ít phụ nữ rơi vào trạng thái căng thẳng kéo dài.

Áp lực tài chính với nhiều gia đình

Theo bảng giá công khai của các bệnh viện lớn:

Chi phí một chu kỳ IVF tại Việt Nam dao động khoảng 70 – 120 triệu đồng, chưa tính chi phí thuốc bổ sung hoặc các phát sinh khác.

(nguồn: bảng giá Bệnh viện Từ Dũ, IVFMD, Bệnh viện Phụ sản Trung ương)

Nếu phải thực hiện nhiều chu kỳ, tổng chi phí có thể lên tới vài trăm triệu đồng. Với nhiều gia đình trẻ, đây là khoản chi lớn, đặc biệt khi phải vay mượn hoặc dồn toàn bộ tích lũy cho việc điều trị.

Các chuyên gia tâm lý hôn nhân cho biết, căng thẳng tài chính và áp lực mong con là hai yếu tố dễ làm gia tăng xung đột vợ chồng, dù hiện chưa có thống kê quốc gia cụ thể về tỷ lệ ly hôn liên quan IVF tại Việt Nam.

Áp lực xã hội và tâm lý người phụ nữ

Trong văn hóa Á Đông nói chung và Việt Nam nói riêng, việc sinh con vẫn được coi là một cột mốc quan trọng của hôn nhân. Vì vậy, những câu hỏi như “bao giờ có tin vui?”, “đi khám chưa?” có thể vô tình trở thành gánh nặng tâm lý.

Một số nghiên cứu quốc tế về sức khỏe sinh sản chỉ ra rằng phụ nữ điều trị hiếm muộn kéo dài có nguy cơ cao bị lo âu và trầm cảm. Các bác sĩ tại Việt Nam cũng khuyến nghị nên kết hợp hỗ trợ tâm lý trong quá trình điều trị.

Theo khuyến cáo từ các bác sĩ hỗ trợ sinh sản:

Các cặp vợ chồng nên được tư vấn đầy đủ về khả năng thành công và giới hạn điều trị trước khi bắt đầu. Cần theo dõi sức khỏe tâm lý song song với điều trị y khoa. Không nên để toàn bộ giá trị hôn nhân phụ thuộc vào việc có con hay không.

Sinh con là mong ước chính đáng. Nhưng nhiều chuyên gia nhấn mạnh, điều quan trọng nhất vẫn là sức khỏe thể chất, tinh thần và sự đồng hành của hai vợ chồng trong suốt hành trình đó.