Có những món đồ thời trang sinh ra để bước lên sàn diễn, nhưng cũng có những trang phục đi một hành trình dài hơn: từ sân vận động, khán đài và những đêm thức trắng mùa hè để trở thành biểu tượng văn hóa đại chúng. Áo bóng đá là một trong số đó.

Mỗi kỳ World Cup không chỉ tạo ra những bàn thắng để đời, mà còn khởi động một “mùa đồng phục” mới của thời trang đường phố toàn cầu. Trên TikTok, Instagram hay ngoài đời thực, ngày càng dễ bắt gặp những chiếc áo đấu oversized phối cùng chân váy ren, blazer, quần jeans ống rộng hay thậm chí giày cao gót. Từ Seoul, Tokyo đến Paris hay Hà Nội, footballcore - xu hướng lấy cảm hứng từ thời trang bóng đá - đang trở thành một phần của văn hóa mặc đương đại.

Nếu trước đây áo đấu chủ yếu xuất hiện trên sân cỏ hoặc trong những quán cà phê đông nghịt người xem bóng, thì giờ đây nó bước vào các concept thời trang, MV âm nhạc và cả thời trang đường phố của Gen Z. Những chiếc jersey vintage của Brazil, Argentina, Italy hay Manchester United thập niên 1990 được săn lùng như đồ sưu tầm.

Điều thú vị là nhiều người mặc áo bóng đá hôm nay thậm chí không quá quan tâm đến chiến thuật hay tỷ lệ kiểm soát bóng. Họ mặc vì màu sắc, vì cảm giác hoài niệm, vì tinh thần tự do mà những chiếc áo ấy gợi lên. Trong thời đại thời trang ngày càng bóng bẩy và được “thẩm mỹ hóa” đến mức hoàn hảo trên mạng xã hội, áo bóng đá đem lại một điều ngược lại: sự đời thường, thoải mái và có phần vụng về rất thật.

Đó cũng là lý do footballcore trở thành một trong những phong cách thời trang nổi bật vài năm gần đây. Xu hướng này thường gắn với những chiếc áo đấu rộng, quần jeans bạc màu, sneaker cổ điển và tinh thần “không cố quá để trông thời trang”. Từ “blokecore” - phong cách lấy cảm hứng từ hình ảnh các cổ động viên bóng đá Anh thập niên 1990 - nhanh chóng lan rộng sang thời trang đại chúng, đặc biệt trong giới trẻ.

Nhưng sức hút của áo bóng đá còn mang theo ký ức tập thể. Một chiếc áo Argentina sọc xanh trắng có thể khiến người ta nhớ đến Diego Maradona hay Lionel Messi. Áo Brazil vàng xanh gợi ra những mùa hè rực lửa cùng Ronaldo “quả chuối”, Ronaldinho hay Neymar. Những thiết kế ấy giống như các “di vật văn hóa” của ký ức đại chúng.

World Cup, xét ở một khía cạnh nào đó, là cỗ máy tạo ra biểu tượng hình ảnh mạnh mẽ bậc nhất thế giới. Người ta có thể quên tỷ số một trận đấu, nhưng vẫn nhớ rất rõ mái tóc kỳ lạ của Ronaldo năm 2002, chiếc áo số 10 của Zidane năm 1998 hay khoảnh khắc Messi nâng cúp trong chiếc bisht truyền thống của Qatar năm 2022.

Không phải ngẫu nhiên mà các thương hiệu xa xỉ cũng bắt đầu bước vào “địa hạt sân cỏ”. Những năm gần đây, thời trang cao cấp liên tục bắt tay với các thương hiệu thể thao và câu lạc bộ bóng đá. Louis Vuitton thiết kế rương đựng cúp FIFA World Cup. Gucci hợp tác cùng Adidas. Palace bắt tay với Juventus. Wales Bonner làm sống lại tinh thần áo đấu cổ điển qua các bộ sưu tập mang hơi thở retro. Balenciaga, Martine Rose hay Off-White cũng nhiều lần đưa tinh thần footballcore lên sàn diễn.

Sự thay đổi này cũng phản ánh cách Gen Z nhìn nhận thời trang. Thế hệ trẻ ngày nay ít quan tâm đến việc mặc sao cho “đúng chuẩn” hơn là mặc để thể hiện bản sắc cá nhân và cảm xúc. Một chiếc áo đấu cũ đôi khi hấp dẫn hơn túi xách đắt tiền, bởi nó tạo cảm giác chân thực và gần gũi hơn. Nó không hoàn hảo. Nhưng chính sự không hoàn hảo ấy lại khiến nó có cá tính.

Đặc biệt, World Cup luôn mang theo một năng lượng rất riêng: cảm giác mùa hè, sự cuồng nhiệt và kết nối tập thể. Bóng đá khiến những người xa lạ ôm nhau ngoài phố sau một bàn thắng. Và áo bóng đá, theo một cách nào đó, cũng trở thành biểu tượng của tinh thần cộng đồng ấy. Khi khoác lên mình màu áo của một đội tuyển, người mặc không chỉ đang lựa chọn một món đồ thời trang, mà còn tham gia vào một câu chuyện lớn hơn: ký ức, niềm tin và cảm xúc của hàng triệu người.

Sau tất cả, sức hấp dẫn lớn nhất của footballcore có lẽ nằm ở việc nó khiến thời trang trở nên bớt nghiêm trọng hơn. Một chiếc áo bóng đá nhắc người ta về tuổi trẻ, về những đêm thức khuya xem World Cup, về mùa hè nóng nực và tiếng hò reo vọng ra từ những quán cà phê đông nghịt người. Nó mang theo cảm giác được thuộc về một điều gì đó - dù chỉ trong 90 phút của một trận đấu.

Và có thể, đó cũng là lý do khiến áo bóng đá bước ra khỏi sân vận động để đi vào đời sống: bởi bóng đá chưa bao giờ chỉ là bóng đá.