Bà hàng xóm nhắc đến đứa cháu trai của mình mà vừa giận vừa thương.

Ở nhà, thằng bé rất ngoan. Chẳng hiểu sao cứ ra ngoài là như biến thành một đứa trẻ khác. Hễ thấy bạn nào cầm đồ chơi, nó liền giơ tay giật về phía mình. Bạn không chịu đưa thì nó đẩy luôn cả bạn…

Thật lòng mà nói, tôi rất hiểu tâm trạng của bà. Nhiều đứa trẻ trong các gia đình bạn bè, họ hàng quanh tôi hồi nhỏ cũng từng có những hành vi khiến người lớn đau đầu như vậy.

Gặp cảnh ấy, phản ứng đầu tiên của nhiều bố mẹ là nổi giận. Họ kéo con lại, mắng xối xả ngay tại chỗ, bắt con trả đồ rồi còn ấn đầu con xuống để ép xin lỗi. Họ chỉ sợ chậm một giây thôi, những người xung quanh sẽ bảo con mình “không được dạy dỗ”.

Nhiều người cho rằng trẻ hay giành đồ là “không biết phép tắc”, thậm chí “có tính xấu”. Thực ra, hành vi này có nguyên do và chẳng liên quan gì đến chuyện đứa trẻ có “xấu tính” hay không. Bố mẹ chỉ trông vào đánh mắng thì khó giải quyết được vấn đề.

Vì sao trẻ hay giành đồ của người khác?

Với trẻ ở độ tuổi mầm non, ranh giới giữa đồ của mình và đồ của người khác còn chưa rõ ràng.

Trong thế giới nhỏ của trẻ, chuyện cái gì là “của mình”, cái gì là “của bạn” đôi khi vẫn còn lẫn lộn. Trẻ có thể nghĩ rất đơn giản: “Con nhìn thấy món này thì nó là của con. Con muốn món này thì nó phải thuộc về con!”.

Trẻ cũng chẳng chủ tâm giật đồ của bạn. Chỉ là trong đầu vừa bật lên ý nghĩ “Mình muốn chơi!”, thế là con đưa tay ra lấy ngay.

Cũng có khi trẻ rất muốn chơi nhưng chưa biết diễn đạt mong muốn ấy bằng lời. Nhìn thấy đồ chơi của bạn, con thích lắm mà chưa biết mở lời thế nào. Câu “Cho mình chơi một lát được không?” còn chưa kịp nói, tay đã vươn ra trước rồi.

Một nguyên do khó nhận ra hơn là trẻ đang thử xem giới hạn khi chơi với người khác nằm ở đâu.

Nhiều lúc, điều trẻ để ý chẳng phải món đồ chơi. Con muốn xem nếu mình làm thế thì bạn sẽ phản ứng ra sao và người lớn sẽ làm gì.

Bố mẹ có thể dạy con những quy tắc cư xử. Còn chuyện chơi với bạn, con phải tự trải nghiệm mới dần hiểu được. Lúc này, “giành đồ” chỉ là cách con đang dùng để tương tác với bạn cùng tuổi.

Hiểu vì sao trẻ giành đồ rồi, câu hỏi tiếp theo là bố mẹ nên làm gì. Có đến 90% bố mẹ vẫn sửa hành vi này sai cách, cuối cùng lại khiến tình hình tệ hơn.

Những bố mẹ ấy nghĩ giành đồ là sai, phải uốn nắn và đặt ra quy tắc ngay từ nhỏ. Thế nhưng càng sửa, trẻ lại càng hay giành. Vấn đề nằm ở cách người lớn can thiệp.

Ba bước giúp con bỏ thói quen giành đồ mà không cần đánh mắng

Bước 1. Hiểu cảm xúc của con trước khi giải thích

Khi bị bắt gặp đang giành đồ, trẻ thường luống cuống. Con vừa sợ bị bố mẹ mắng, vừa chẳng biết phải làm gì tiếp theo. Lúc này, bố mẹ hãy ngồi xuống ngang tầm mắt con, nhẹ nhàng hỏi: “Con rất muốn chơi món đồ đó, đúng không?”

Một câu hỏi đơn giản cho con thấy bố mẹ hiểu cảm giác muốn được chơi món đồ ấy. Khi thấy mình được thấu hiểu, trẻ cũng dễ bình tĩnh lại. Đợi con bớt phản ứng, bố mẹ có thể kiên nhẫn giải thích: “Đó là đồ chơi của bạn. Mình cần hỏi bạn trước. Bạn đồng ý thì con mới được chơi.”

Bước 2. Nói mẫu để con biết cách hỏi mượn

Nhắc “Đừng giành!” đến mấy chục lần cũng khó giúp con biết mình nên làm gì. Bố mẹ có thể tranh thủ ngay lúc ấy để làm mẫu. Hãy ngồi xuống và hỏi bạn nhỏ trước mặt con: “Chào bạn, bạn cho mình mượn đồ chơi này một lát được không?”

Hãy chọn câu ngắn, dễ hiểu để trẻ có thể nói theo. Khi ở nhà, cả gia đình cũng có thể chơi trò “mượn đồ chơi”, lần lượt đóng vai người hỏi mượn và người cho mượn. Tập nhiều lần, con sẽ quen miệng và lần sau biết mở lời khi muốn chơi món đồ của bạn.

Bước 3. Khen ngay khi con biết hỏi hoặc chủ động trả đồ

Khi thấy con đã biết mở lời hỏi mượn, hoặc chủ động trả lại món đồ đã lấy, bố mẹ hãy ghi nhận ngay: “Vừa rồi con làm tốt lắm. Con đã biết hỏi bạn trước rồi!”

Lời động viên giúp con nhận ra mình vừa làm đúng ở đâu và muốn lặp lại cách cư xử ấy. Nếu có lúc con vẫn chưa kiềm được mà giành đồ, bố mẹ hãy cùng con trả lại món đồ và xin lỗi bạn. Qua từng lần như vậy, con sẽ dần biết cách xử lý khi muốn chơi thứ đang ở trong tay người khác.

Để con bỏ thói quen giành đồ, bố mẹ cần kiên nhẫn nhắc lại, làm mẫu và cho con cơ hội thực hành. Qua những lần được hướng dẫn như vậy, con sẽ dần hiểu phép tắc khi chơi cùng bạn.

Ghi chú biên tập: Con số “90%” được giữ theo nguyên văn tiếng Trung. Nguồn không dẫn khảo sát cho tỷ lệ này.