Bụ bẫm, ăn ngủ bình thường và phát triển đúng mốc, bé trai 6 tháng tuổi Tiểu Khả (tên đã thay đổi) trông hoàn toàn khỏe mạnh. Thế nhưng, trong một lần kiểm tra định kỳ, kết quả xét nghiệm khiến gia đình giật mình. Nồng độ chì trong máu của bé vượt xa ngưỡng cho phép và bé được chẩn đoán ngộ độc chì mức độ trung bình.

Ngày 7/11, Bệnh viện Nhi đồng tỉnh Hồ Nam - Trung Quốc cho biết nguồn phơi nhiễm chì của bé là “hoàng đan”, một chất mà người lớn tuổi trong nhà đã dùng suốt một thời gian dài để trị hăm tã cho bé.

Gia đình kể rằng Tiểu Khả thường xuyên bị đỏ da vùng mông và hăm tã. Nghe truyền miệng về một bài thuốc dân gian, ông bà đã bôi hoàng đan lên vùng mông của bé trong gần 3 tháng.

Ban đầu, gia đình không hiểu vì sao con lại bị ngộ độc chì. Họ cho biết bé chưa từng tiếp xúc với bút chì, màu vẽ, đồ chơi hay những vật dụng mà họ nghi có chứa chì. Sau khi các bác sĩ tại Bệnh viện Nhi đồng tỉnh Hồ Nam nhiều lần hỏi kỹ về sinh hoạt hằng ngày của bé, gia đình mới nhớ ra thứ bột vẫn dùng để trị hăm. Đây là nguồn phơi nhiễm chì duy nhất được xác định trong quá trình khai thác bệnh sử.

Bác sĩ Đường Thạc, thuộc Trung tâm Chăm sóc và Quản lý Sức khỏe Trẻ em của bệnh viện, giải thích rằng chất thường được gọi trong dân gian là hoàng đan, hồng đan hay chì đan có thành phần là oxit chì Pb₃O₄. Đây là một hợp chất chứa chì, kim loại nặng có độc tính đối với hệ thần kinh và không có vai trò thiết yếu trong cơ thể người.

Theo một số quan niệm dân gian trước đây, hoàng đan được cho là có thể “rút độc”, làm khô vùng da ẩm, trị chàm và hăm tã. Vì vậy, một số người lớn tuổi thường dùng chất này để bôi lên vùng da bị tổn thương của trẻ.

Bác sĩ Đường Thạc cho biết chì trong các chế phẩm này có thể đi vào cơ thể trẻ qua da và niêm mạc. Ngoài ra, trẻ nhỏ thường mút tay. Nếu tay dính thuốc sau khi chạm vào vùng mông rồi đưa lên miệng, trẻ có thể nuốt phải chì nhiều lần, khiến chất này tích tụ dần trong cơ thể. Trung Quốc đã cấm sử dụng thành phần chứa chì trong các sản phẩm chăm sóc da và sản phẩm bôi ngoài da dành cho trẻ nhỏ.

Trẻ dễ bị ngộ độc chì, một số tổn thương có thể kéo dài suốt đời

“Trẻ em không phải là người lớn thu nhỏ. Cơ thể trẻ hấp thu chì dễ hơn và khả năng chịu đựng tác động của chì cũng kém hơn người trưởng thành”, bác sĩ Đường Thạc nói.

Bác sĩ giải thích nguy cơ ở trẻ cao hơn vì ba lý do. Thứ nhất, tỷ lệ hấp thu chì qua đường ruột của trẻ nhỏ cao gấp 3 đến 5 lần người lớn. Thứ hai, hàng rào máu não của trẻ chưa phát triển hoàn thiện, chì dễ xâm nhập và gây tổn thương hệ thần kinh trung ương, ảnh hưởng đến quá trình phát triển não bộ. Thứ ba, các cơ quan liên quan đến tạo máu, tiêu hóa và chuyển hóa của trẻ còn non nớt, nên ngộ độc chì dễ gây thiếu máu, đau bụng và chậm phát triển.

Điều đáng lo là chưa xác định được ngưỡng phơi nhiễm chì an toàn cho trẻ. Ngay cả khi tiếp xúc với lượng nhỏ trong thời gian dài, khả năng nhận thức, tập trung và học tập của trẻ vẫn có thể bị ảnh hưởng.

Ngộ độc chì mạn tính ở trẻ thường diễn tiến âm thầm. Nhiều bé nhìn vẫn khỏe mạnh, ăn uống bình thường, không sốt hay quấy khóc, khiến gia đình khó nhận ra bất thường.

Khi nồng độ chì trong máu mới tăng nhẹ, trẻ có thể chỉ biểu hiện biếng ăn, dễ cáu hoặc hiếu động. Bố mẹ dễ nghĩ con có vấn đề tiêu hóa hoặc đơn giản là nghịch ngợm. Đến khi trẻ đau bụng tái diễn, da xanh xao, thiếu máu hoặc uể oải, lượng chì tích tụ trong cơ thể có thể đã ở mức cao. Một số tổn thương thần kinh có thể không hồi phục.

Những nguồn phơi nhiễm chì có thể gặp trong sinh hoạt

Ngoài các bài thuốc dân gian có chứa chì, những nguồn phơi nhiễm được nhắc đến gồm:

- Đồ chơi sặc sỡ kém chất lượng, bát đĩa có hoa văn sơn màu giá rẻ và đồ trang sức bằng nhựa. Các mảng sơn chứa chì bong tróc ở nhà cũ hoặc đồ nội thất cũ.

- Trứng bắc thảo làm thủ công theo phương pháp truyền thống và bỏng ngô nổ bằng lò kiểu cũ.

- Nước máy đọng trong đường ống qua đêm, được lấy dùng ngay vào sáng hôm sau.

- Bụi chì bám trên quần áo của người làm trong các ngành có tiếp xúc với chì như luyện kim, in ấn hoặc sản xuất ắc quy. Trẻ có thể tiếp xúc với bụi chì khi được bế, ôm trước khi người lớn thay đồ.

Nguồn: Hoa Thanh Online