Bé 3 tuổi tái phát ho, khò khè. Người mẹ nhập triệu chứng vào AI, chỉ vài giây sau đã nhận được kết luận “cơn hen phế quản cấp”. Chị cầm điện thoại đến phòng khám, yêu cầu bác sĩ kê thuốc theo phương án đó. Bác sĩ khuyên cần làm rõ chẩn đoán trước khi điều trị, nhưng chị không nghe. Hai ngày sau, bé quay lại bệnh viện với tổn thương viêm trên diện rộng ở cả hai phổi.

Bác sĩ khoa Hô hấp và Hồi sức tích cực/Chuyên khoa Dị ứng, Bệnh viện số 1 Vũ Hán - Trung Quốc nhắc nhở: Trong thời đại AI, không nên nghe và tin một cách mù quáng. Đặc biệt với nhi khoa, nơi bệnh nhân nhỏ tuổi chưa thể diễn đạt đầy đủ tình trạng của mình, máy móc không thể thay thế việc thăm khám trực tiếp.

Theo Dương Tử Vãn Báo, bé trai Dương Dương, 3 tuổi (tên đã được thay đổi), có tiền sử hen. Khi chuyển mùa, bé thường ho tái diễn, ho và khò khè về đêm.

Thay vì ưu tiên đưa con đi tái khám, người mẹ nhập triệu chứng vào AI và nhận được kết luận: “Cơn hen phế quản cấp, đề nghị điều trị khí dung”.

Chị mang kết quả này đến phòng khám, yêu cầu kê thuốc theo phương án AI đưa ra. Khi nghe phổi, bác sĩ phát hiện bé có ran ẩm rõ, gợi ý tình trạng viêm và dịch tiết trong phổi, nên đề nghị chụp phim để kiểm tra khả năng viêm phổi. Tuy nhiên, người mẹ từ chối, chỉ lấy thuốc khí dung rồi đưa con về.

Chỉ hai ngày sau, Dương Dương sốt cao liên tục, thở nhanh, mệt lả. Khi tái khám, bé được chẩn đoán viêm phổi do metapneumovirus kèm nhiễm khuẩn, không phải chỉ có cơn hen đơn thuần. Cuối cùng, bé phải nhập viện vì viêm phổi nặng.

Tình trạng nhiễm trùng phổi cần được điều trị kịp thời lại bị xem là cơn hen thông thường và chỉ xử trí bằng khí dung. Cách làm này không giải quyết được nguyên nhân, đồng thời có thể làm chậm thời điểm điều trị phù hợp.

Ho, khò khè không phải dấu hiệu chỉ có ở bệnh hen.

Nhiều phụ huynh dễ phán đoán theo thói quen: Thấy con thở nặng, ho kèm khò khè là mặc định bệnh hen tái phát.

Nhưng khò khè chỉ là biểu hiện bên ngoài của bất thường đường thở ở trẻ. Đằng sau dấu hiệu này có nhiều nguyên nhân, hen chỉ là một trong số đó. Chỉ dựa vào ho và khò khè rất khó xác định chính xác bệnh.

Hen phế quản: Trẻ thường có tiền sử dị ứng hoặc khò khè tái diễn. Triệu chứng hay xuất hiện vào ban đêm, gần sáng hoặc sau khi tiếp xúc với không khí lạnh, dị nguyên. Cơn hen đơn thuần thường ít đi kèm sốt. Khi nghe phổi, bác sĩ chủ yếu ghi nhận ran rít, có âm thanh giống tiếng huýt sáo. Sau khi được dùng thuốc giãn phế quản bằng khí dung đúng chỉ định, triệu chứng thường có thể cải thiện tương đối nhanh.

Viêm phổi do nhiễm trùng, viêm tiểu phế quản: Đây là những bệnh nhiễm trùng thường gặp ở trẻ nhỏ khi chuyển mùa, có thể do virus hoặc vi khuẩn. Ngoài ho và khò khè, trẻ thường có thêm sốt, mệt mỏi, giảm ăn. Khi nghe phổi có thể phát hiện ran ẩm, gợi ý tình trạng viêm và dịch tiết. Chỉ khí dung không thể giải quyết nhiễm trùng phổi; khi cần điều trị nguyên nhân nhiễm trùng, không nên trì hoãn.

Dị vật đường thở: Thường có tình huống trẻ bị sặc hoặc hít phải dị vật. Triệu chứng có thể xuất hiện đột ngột, thay vì tăng dần. Đây là cấp cứu nhi khoa, không thể xử lý bằng khí dung mà cần được đưa đi khám, can thiệp kịp thời.

Vì vậy, đừng vội quy mọi trường hợp ho, khò khè về bệnh hen. Trẻ có sốt không, tinh thần thế nào, có thở nhanh không, bác sĩ nghe được âm thanh gì ở phổi… đều là những thông tin cần được đánh giá tổng thể.

4 hạn chế của việc hỏi bệnh qua AI

AI có kho kiến thức phong phú, nhưng không thể trực tiếp nghe phổi hay khám cho trẻ. Bài viết chỉ ra bốn hạn chế:

Thiếu khám thực thể, có nguy cơ bỏ sót bệnh nặng

Chỉ qua phần mô tả bằng chữ, AI không thể trực tiếp đánh giá nhịp thở, mức độ tỉnh táo, sắc mặt hay nghe các âm thanh bất thường ở phổi. Những vấn đề như viêm phổi có thể bị bỏ sót.

Khó phân biệt những bệnh có triệu chứng tương tự

Ho, khò khè có thể xuất hiện ở cả viêm phổi, hen và viêm phế quản. Trong khi đó, cách mô tả của phụ huynh mang tính chủ quan, khiến việc phân biệt càng khó khăn.

Phương án chung có thể không phù hợp với từng trẻ

Hướng dẫn dùng thuốc hoặc khí dung do AI đưa ra có thể chưa xem xét đầy đủ tuổi, cân nặng, tiền sử bệnh và tình trạng hiện tại. Áp dụng trực tiếp một phương án chung có thể không phù hợp, thiếu an toàn.

Khó đánh giá những tình trạng bệnh chồng lấp

Trên thực tế, có trẻ lên cơn hen đồng thời mắc nhiễm trùng nên bị sốt; cũng có trẻ ho, khò khè và sốt chủ yếu do nhiễm trùng phổi. Những tình trạng phối hợp này cần bác sĩ đánh giá tổng thể.

Trẻ ho, khò khè, đừng vội tự cho khí dung

Trước tiên, quan sát các dấu hiệu nguy hiểm

Phụ huynh cần chú ý bốn điều: Trẻ có sốt không, mức độ tỉnh táo, nhịp thở và sắc mặt. Nếu ho, khò khè kèm sốt cao, mệt lả, thở nhanh hoặc phập phồng cánh mũi khi hít vào, cần đưa trẻ đi khám kịp thời.

Có tiền sử hen cũng không nên mặc định mọi lần khò khè đều là hen

Với trẻ đã được chẩn đoán hen, gia đình cần thực hiện kế hoạch xử trí đã được bác sĩ hướng dẫn. Nếu xuất hiện thêm sốt, nhiều đờm hoặc triệu chứng liên tục nặng lên, cần đưa trẻ đi khám để kiểm tra nguyên nhân.

Chỉ dùng AI để tham khảo kiến thức, không thay thế căn cứ chẩn đoán và điều trị

Phụ huynh có thể sử dụng AI để tìm hiểu thông tin về bệnh, nhưng không nên cầm “chẩn đoán” và “đơn thuốc” của AI yêu cầu bác sĩ kê theo. Việc chẩn đoán, điều trị cho trẻ cần dựa vào thăm khám chuyên môn và các xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh khi có chỉ định.

Không tự áp dụng phương án dùng thuốc khí dung trên mạng

Các thuốc khí dung như corticosteroid hoặc thuốc giãn phế quản cần được sử dụng theo chỉ định sau khi bác sĩ đánh giá tình trạng bệnh. Dùng không đúng có thể làm phụ huynh hiểu sai mức độ bệnh, từ đó chậm đưa trẻ đi điều trị phù hợp.

Nguồn: 163, Sohu.