Theo nội dung văn bản, việc thu hồi được thực hiện căn cứ Nghị định số 42/2025/NĐ-CP ngày 27/2/2025 của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Y tế; Thông tư số 06/2011/TT-BYT ngày 25/1/2011 của Bộ trưởng Bộ Y tế về quản lý mỹ phẩm; cùng Quyết định số 2386/QĐ-BYT ngày 22/7/2025 của Bộ trưởng Bộ Y tế quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Cục Quản lý Dược. Quyết định này được đưa ra trên cơ sở kết luận tại kỳ họp lần thứ 42 của Hội đồng mỹ phẩm ASEAN diễn ra ngày 20 đến 21/11/2025 và Biên bản họp Hội đồng Khoa học mỹ phẩm ASEAN lần thứ 42 ngày 17 đến 18/11/2025 tại Jakarta, Indonesia.

Lý do thu hồi là nhằm tuân thủ quy định tại Hiệp định ASEAN về mỹ phẩm đối với việc đình chỉ lưu hành, thu hồi sản phẩm có chứa chất Cyclotetrasiloxane và Octamethylcyclotetrasiloxane theo kết luận của Hội đồng mỹ phẩm ASEAN. Quyết định có hiệu lực kể từ ngày ký ban hành.

Ngay sau khi có thông tin, không ít người bắt đầu “soi” kỹ bảng INCI và hoang mang trước những cái tên hóa học dài ngoằng, điển hình như Cyclotetrasiloxane hay Octamethylcyclotetrasiloxane - hai hợp chất mới được Hội đồng Mỹ phẩm ASEAN đưa vào danh mục chất cấm.

Thực tế, Octamethylcyclotetrasiloxane chính là tên hóa học đầy đủ của Cyclotetrasiloxane, thường được gọi tắt là D4 trong ngành công nghiệp mỹ phẩm. Đây là một loại silicone bay hơi thuộc nhóm cyclic siloxanes, có đặc tính nhẹ, không màu và dễ bốc hơi sau khi thoa lên da. D4 thường được thêm vào kem nền, son môi, kem chống nắng và các sản phẩm chăm sóc tóc để tạo cảm giác mướt mịn, dễ tán và bóng mượt tức thời.

Trong mỹ phẩm, D4 đóng vai trò như một dung môi và chất cải thiện kết cấu. Nó giúp sản phẩm tán đều hơn, tạo hiệu ứng mịn lì, làm bề mặt da trông phẳng và “blur” lỗ chân lông tạm thời. Nhờ khả năng bay hơi nhanh, Cyclotetrasiloxane mang lại cảm giác khô thoáng, không nhờn rít – lý do vì sao thành phần này xuất hiện phổ biến trong kem lót, kem nền, cushion hay serum tóc. Theo báo cáo đánh giá an toàn của Hội đồng Chuyên gia Đánh giá Thành phần Mỹ phẩm Mỹ (Cosmetic Ingredient Review – CIR), Cyclotetrasiloxane được xem là an toàn khi sử dụng trong mỹ phẩm ở nồng độ phù hợp với thực hành sản xuất hiện hành. CIR ghi nhận đây là silicone có tỷ lệ hấp thụ qua da thấp và phần lớn sẽ bay hơi sau khi sử dụng trong điều kiện thông thường.

Tuy nhiên, tranh cãi không nằm hoàn toàn ở vấn đề gây mụn như nhiều người lầm tưởng. Về bản chất, silicone là chất trơ, không trực tiếp gây bít tắc lỗ chân lông. Nhưng nếu da không được làm sạch kỹ, lớp màng mịn do silicone tạo ra có thể giữ lại bụi bẩn và bã nhờn bên dưới, gián tiếp khiến tình trạng da trở nên xấu đi.

Đáng chú ý, nhiều tài liệu độc chất học quốc tế từng ghi nhận hoạt chất này có khả năng can thiệp vào hệ nội tiết trong một số điều kiện phơi nhiễm nhất định. Trước đó, Liên minh châu Âu đã phân loại chất này vào nhóm bị nghi ngờ có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản và gây tác động bất lợi tới thai nhi nếu tiếp xúc ở mức độ cao và kéo dài. Không chỉ dừng lại ở vấn đề sức khỏe con người, hợp chất này còn làm dấy lên quan ngại về môi trường bởi đặc tính bền vững, khó phân hủy và có xu hướng tích lũy sinh học. Khi tồn tại trong các sản phẩm rửa trôi như sữa rửa mặt hay dầu gội, nó có thể theo dòng nước thải đi vào sông hồ, biển, tích tụ dần trong mô mỡ của sinh vật thủy sinh. Qua chuỗi thức ăn, sự tích lũy này tiềm ẩn nguy cơ quay trở lại cơ thể con người, đặt ra câu hỏi về ảnh hưởng dài hạn đối với hệ sinh thái và sức khỏe cộng đồng.

Điểm khiến D4 bị chú ý nhiều hơn cũng đến từ khía cạnh môi trường. Theo Cơ quan Hóa chất châu Âu (European Chemicals Agency – ECHA), Octamethylcyclotetrasiloxane được phân loại là chất có đặc tính PBT (khó phân hủy sinh học và có khả năng tích lũy trong môi trường). Dựa trên đánh giá này, Liên minh châu Âu đã giới hạn nồng độ D4 xuống dưới 0,1% trong các sản phẩm rửa trôi như dầu gội và sữa tắm nhằm giảm nguy cơ tích tụ trong hệ sinh thái nước.

Trước đó ở các thị trường khác như Mỹ hay châu Á, thành phần này vẫn được phép sử dụng trong nhiều loại mỹ phẩm, kể cả sản phẩm không rửa trôi như kem dưỡng hay makeup. Đồng thời, xu hướng clean beauty khiến một số thương hiệu bắt đầu tìm kiếm các giải pháp thay thế silicone truyền thống, ưu tiên các thành phần dễ phân hủy hơn hoặc có nguồn gốc thiên nhiên. Theo ý kiến khoa học từ Ủy ban Khoa học về An toàn Người tiêu dùng của EU (Scientific Committee on Consumer Safety – SCCS), việc sử dụng cyclic siloxanes trong mỹ phẩm không rửa trôi vẫn được xem là an toàn trong giới hạn nồng độ nhất định, dù các cơ quan quản lý tiếp tục theo dõi dữ liệu dài hạn.

Như vậy, thực chất Cyclotetrasiloxane/Octamethylcyclotetrasiloxane không phải là “chất cấm” hay thành phần độc hại tức thì. Tuy nhiên, trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến tính bền vững và môi trường, nhóm silicone bay hơi này đang đứng trước áp lực thay thế bằng các giải pháp thân thiện hơn.