Lơ lửng những “cái chết đen” từ than tổ ong
Trong lúc giá ga luôn chót vót ở ngưỡng trên 400 nghìn một bình, để tiết kiệm nhiều bà nội trợ đã chuyển hướng sang sử dụng bếp than tổ ong mà không lường trước được những hậu quả có thể xảy ra.
Tâm lý ham của rẻ
Giữa lúc giá ga vọt xà, giá cả cùng rủ nhau nhảy bậc như hiện nay thì nhiều chị em trước kia dù “kì thị” với cách nấu nướng bằng bếp than cũng dần chuyển sang sử dụng than tổ ong cho sinh hoạt gia đình.
Chị Lan (Từ Liêm – Hà Nội) cho biết: “Ngày trước, trung bình nhà mình chưa đầy tháng đã hết một bình ga, nhưng từ ngày chuyển sang dùng thêm bếp than tổ ong để đun nấu đã giúp tiết kiệm được một khoản đáng kể.”
Còn cô Tâm, một người dân sinh sống ở Hàng Bài, Hà Nội chia sẻ: “Cả một con ngõ hẹp có hơn 14 hộ dân thì cả thảy 14 nhà đều dùng bếp than tổ ong để nấu nướng. Nhà tôi rộng chưa đến 20 mét vuông, làm chỗ chui ra chui vào cho 5 con người đã khó huống hồ lấy đâu ra chỗ đặt bếp ga nữa.
Đặc biệt, sau hàng loạt sự cố cháy nổ bình ga gây tác hại vô cùng nghiêm trọng mà gần đây nhất là vụ nổ bình ga tại Từ Liêm, Hà Nội làm 2 em nhỏ bị thiệt mạng, người dân càng trở nên “dè chừng “ và cảnh giác hơn với hình thức đun nấu này.
Trong khi giá ga vẫn treo lơ lửng ở mức cao thì bếp than tổ ong thực sự là giải pháp hiệu quả. Hiện nay, một viên than tổ ong trên thị trường có giá bình quân từ 2500 –3 nghìn đồng, có thời gian sử dụng được từ 6 đến 8 tiếng. “Mỗi ngày nhà mình dùng chưa đến 2 viên, từ nấu thức ăn, nấu nước, ninh xương, hầm cháo cho thằng cu Tũn, tất tần tật đều ở đó cả. Tính ra cả tháng chỉ tầm 150 nghìn, tiết kiệm được hơn một nửa so với dùng ga.” Chị Nga ( Đống Đa, Hà Nội) cho hay.
Vấn đề cốt yếu vẫn là sức hấp dẫn từ kinh tế. Vì thế cũng dễ hiểu tại sao loại chất đốt này ngày càng được phổ biến rộng rãi. Trên khắp địa bàn Hà Nội đâu đâu cũng dễ bắt gặp sự hiện diện của loại bếp được xem là “rẻ và tiện lợi” này, từ những quán ăn, nhà hàng cho đến các hộ dân sống riêng lẻ hay ở các khu tập thể, khu kí túc đông dân cư. Nhưng có khi nào “của rẻ lại là của ôi” ?
Hiểm họa luôn rình rập
Hiện nay trên thị trường loại bếp than được sử dụng phổ biến nhất vẫn là bếp bông, được chèn bằng bông animăng. Lớp bông aminăng này chiếm đến 80% thành phần bếp. Một giáo sư ở Viện Hóa học cho hay: “Các nghiên cứu đã kết luận amiăng là chất độc hại, gây ung thư. Đócũng là nguyên nhân gây nên một loạt bệnh về hô hấp, tiêu hóa như: viêm phế quản mạn tính, làm hạn chế không khí do hẹp đường thở, xơ hóa ống tiểu phế quản, ung thư đường hô hấp, ung thư phổi, ung thư đường tiêu hoá...”.
Trên thị trường hiện có nhiều loại than nhưng đặc biệt nguy hại là than bẩn và than siêu cháy. Loại than tổ ong siêu cháy được trộn thêm nhớt thải từ ô tô và xe máy cũ, trong đó có chứa rất nhiều kim loại độc hại nặng ảnh hưởng không tốt tới sức khỏe con người.
Đốt than tổ ong sẽ sản sinh ra nhiều loại khí độc như CO2, CO, lưu huỳnh,…Bất kì ai hít vào đều dễ có cảm giác mệt mỏi, khó thở, tức ngực nặng hơn có thể bị hôn mê sâu và dẫn tới tử vong.
Đặc biệt, đối tượng dễ bị mắc phải vẫn là trẻ em và phụ nữ đang mang thai. Theo nhiều kết quả nghiên cứu, nếu phụ nữ mang thai thường xuyên phải sống trong môi trường bị ô nhiễm bởi khói than thì nguy cơ bị sẩy thai, thai bị biến dạng, dị tật hay khiếm khuyết là rất cao, nhẹ thì thai nhi phát triển kém.
Than siêu sạch chắc gì đã "sạch"?
Sau gần 2 tháng sử dụng bếp than tổ ong, chị Hải (Đống Đa, Hà Nội) mới tá hỏa khi nhận thấy các đồ đạc trong nhà bị bám bụi bẩn, đen kịt, đồ sắt từ sáng choang dần bị gãy vụn, hen rỉ. Còn hai cô con gái sinh đôi mới 5 tháng tuổi thì đều phải nhập viện vì viêm hô hấp.
Báo đài cũng đã đưa tin về không ít vụ ngộ độc, tử vong do đốt than tổ ong. Trong đó, có trường hợp do đóng kín cửa để sưởi ấm cho cậu con trai 3 tuần tuổi mới sinh, mẹ em bé vì ngộ độc khí than bị ngất và đánh rơi con vào bếp than đỏ rực khiến bé bị bỏng nặng toàn thân.
Bác sĩ Tùng, làm việc ở một bệnh viện lớn trên địa bàn Hà Nội cảnh báo: “Trong điều kiện phòng chật, kín thì chỉ cần ủ một viên than cũng đã đủ làm chết tất cả những người ở trong đó. Còn nếu khí than tích tụ trong nhà không bị ngộ độc ngay lập tức thì cũng sẽ bị ngộ độc từ từ.”
Nguy hiểm hơn, nhiều người còn đặt bếp than ở trên vỉa hè và cả dưới lòng đường. Trẻ em với bản tính hiếu động trong lúc nô đùa chạy nhảy có thể bất cẩn, vô tình ngã vào những “lò lửa di động” này bất cứ lúc nào. Và hậu quả thì đúng thật khôn lường.
Mặt khác hầu hết trên thị trường hiện nay các sản phẩm than tổ ong đều được sản xuất theo phương pháp thủ công vì vậy chưa có quy định cụ thể, rõ ràng nào về tiêu chuẩn môi trường, tiêu chuẩn không khí…cũng như hàm lượng độc hại của cacbon, các thành phần cấu tạo nên nó. Dù đã có loại than tổ ong siêu sạch, nhưng chắc gì “siêu sạch đã sạch” khi các thông số của nó vẫn nhập nhằng như thế này.
Hơn nữa, Hà Nội có nhiều ngõ, nghách nhỏ và hẹp nhưng lại có số lượng sử dụng than tổ ong cao vì thế nguy cơ xảy ra cháy là rất lớn. Việc tận dụng cả các không gian chung như vỉa hè, lề đường, lối đi chung để đặt bếp nấu góp phần gây cản trở các phương tiện giao thông qua lại và làm ám mùi cho người qua đường.
Chị Lan ở Bạch Mai thở dài ngao ngán: “ Cả khu này gần như nhà nào cũng dùng than tổ ong để đun nấu. Không nhiều thì ít. Có khi mấy hộ dân ở đây rồi cũng chết dần vì suy hô hấp cấp, vì ô nhiễm do hít phải khói bụi độc hại trước khi chết chính thức vì ung thư phổi.”
Đáng sợ hơn khi các bếp than này lại được đặt gần các ổ điện, động cơ chứa xăng hay những vật dụng dễ gây cháy nổ và cũng không hề có vật cản cách dẫn nhiệt. Nhiều hộ dân có áp dụng một số biện pháp thủ công như: đặt bếp cách xa nơi ở, dùng tôn có thành cao quây khu vực nấu lại để khói thoát ra xa, lúc nhóm lò than cũng tránh đi chỗ khác, đợi khi than bén lửa rồi mới bắt đầu việc nấu nướng.
Nhưng những biện pháp này cũng chỉ “như muối bỏ bể”, chẳng thấm vào đâu. Và tác dụng của nó đến đâu thì chắc hẳn mọi người đều hiểu.
Không ai phủ nhận sức hấp dẫn kinh tế do sử dụng than tổ ong mang lại nhưng không phải ai cũng có thể lường trước được hết những nguy hại khi sử dụng nó, vẫn lơ lửng đó những “cái chết đen” từ loại chất đốt “rẻ và tiện dụng” này.
Giữa lúc các nhà chính sách vẫn đang loay hoay, phân vân với việc có nên cấm sử dụng triệt để than tổ ong hay không thì với nhiều người than tổ ong vẫn là sự lựa chọn hợp lý, phù hợp nhất. Kèm theo đó là nỗi lo của các chị em nội trợm, làm sao để sử dụng than tổ ong sao cho hiệu quả và an toàn.
“Chẳng ai muốn đùa với sức khỏe, tính mạng của gia đình và những người xung quanh mình. Nhưng do hoàn cảnh sống, điều kiện không cho phép nên được đến đâu hay đến đó.” là tâm sự của chị Hiền – một người dân sống ở Hai Bà Trưng, Hà Nội.