Vì sao trẻ dậy thì "bất trị"?

N.D,

Các nhà khoa học đã tìm ra những kết quả bất ngờ khi chụp quét não trẻ dậy thì, lý giải cho lý do tại sao ở lứa tuổi này, trẻ dậy thì lại "bất trị".

"Đứa bé dễ thương" chỉ qua một đêm biến đổi thành một thiếu niên bướng bỉnh, cáu gắt, là khi bóng ma của lứa tuổi dậy thì xuất hiện.
Nhưng khi chụp quét não trẻ dậy thì,, người ta đã tìm ra những kết quả bất ngờ.

Trong sọ trẻ dậy thì giống một công trường xây dựng: nhiều khung giàn dáo thay nhau dựng lên, liên kết mới được tạo thành, liên kết cũ lại bị giật sập. Khu xây dựng được cho là đã hoàn tất từ lâu lại đang được đo đạc lại, nhiều nơi khác đang ở thời kỳ tu bổ.

"Bộ não phát triển trong những năm của lứa tuổi teen năng động hơn chúng tôi nghĩ rất nhiều," Giedd nói.
 
Ban đầu, nó hình thành vô số liên kết mới để có khả năng xử lý và lưu trữ thông tin. Sau đó, nó lại cắt bớt sự đa dạng, chỉ để lại các liên kết thường dùng, gọi là "Thuyết Darwin trong thần kinh". Sau cùng, bộ não chín muồi trở thành một cỗ máy kiểm soát và suy nghĩ với ít kết nối hơn nhưng nhanh hơn.

Hiểu rõ sự tái xây dựng của bộ não đã dẫn đến những cách nhìn mới về tuổi dậy thì.

"Ngày nay, những giải thích đơn giản không còn đầy đủ nữa", Karina Weichhold, tham gia một nghiên cứu dài hạn về tuổi dậy thì tại Đại học Jena (Đức), nói.

Chẳng hạn, tuyến tùng quả trong não sản xuất hoóc môn melatonin gây buồn ngủ chậm hơn 2 giờ mỗi ngày. Chất melatonin phân hủy muộn hơn nên buổi sáng những người này thức dậy cũng mệt nhọc hơn.

Phần vỏ não trước trán là nơi đưa ra những quyết định như "bây giờ đầu tiên là tôi làm bài tập, sau đó đi đổ rác - rồi mới viết mail cho bạn bè".

Nhưng do tu bổ liên tục mà phần vỏ này gần như không tiếp cận được. Vì vậy, sẽ có khi cha mẹ yêu cầu hàng chục lần mà đứa trẻ vẫn không mang rác đi đổ.

Điều này liên quan đến sự phát triển của bộ não. Vì trong khoảng từ 12 đến 18 tuổi, vận tốc thiếu niên nhận biết cảm xúc của người chung quanh giảm đi 20% - có thể là một dấu hiệu của sự kết nối không hiệu quả các trung tâm thần kinh.

Sự hiểu lầm và bốc đồng kỳ lạ của lứa tuổi dậy thì

Các nhà nghiên cứu của Bệnh viện McLean tại Belmont, Massachusetts chứng minh lứa tuổi thiếu niên xử lý thông điệp được cho là không thể hiểu nhầm được một cách kỳ lạ như thế nào. Họ cho nhiều thiếu niên và người trưởng thành xem loạt ảnh chân dung chụp nhiều người với các tâm trạng khác nhau. Đồng thời, não của người tham gia được chụp ảnh.

Kết quả: Nếu người trưởng thành dùng vỏ não trước trán để hiểu những cảm xúc phức tạp, thì lứa tuổi dậy thì dùng phần hạch hạnh nhân - điều khiển phản ứng mang tính bản năng.

Bà Deborah Yurgelin -Todd lãnh đạo nhóm giải thích. "Vì thế mà lứa thiếu niên thường không nghĩ đến những hậu quả do hành vi của họ mang lại và có những cư xử mà chúng ta đánh giá là bốc đồng."

Đối với bậc cha mẹ, điều đó nghĩa là nếu muốn đứa con 15 tuổi làm nhanh bài tập toán thì không nên nhấn mạnh đến những bất lợi trừu tượng trong tương lai xa vời ("Nếu thế thì con sau này chẳng bao giờ có việc làm đàng hoàng đâu.") mà nên nhiều hơn là đến những lợi ích cụ thể trước mắt ("Có điểm toán tốt thì mẹ cho tiền con đi xem phim!").
 
Song, nhiều nhà sinh học thần kinh tin rằng trải nghiệm thực tế sẽ tác động ngược lại đến sự hình thành cấu trúc của não.

Bao giờ thì trưởng thành?

Giáo sư tâm lý học người Đức Till Roenberg ủng hộ một định nghĩa mới: Trưởng thành là những người tự nguyện đi ngủ sớm. Vì việc giã từ cuộc sống như con cú đêm đánh dấu không nhầm lẫn bước đi vào tuổi trưởng thành. Phụ nữ bước qua "cuộc thi trưởng thành" này trung bình vào lúc 19,5 tuổi và nam giới với 20,9 tuổi.

Đối với những nhà nghiên cứu não như Jay Giedd thì một người 20 tuổi vẫn còn lâu mới hoàn toàn trưởng thành. Ông dự đoán rằng não con người vẫn còn trong tình trạng tái xây dựng mãi đến tuổi 25.

Theo N.D
Vnexpress
Chia sẻ