“Phi thường” bắt đầu từ 4 chữ “nhà mình có nhau”

Lá thư ấy là một trong 2.099 hồ sơ mà Hội đồng thẩm định WeFamily Awards 2026 lần lượt đọc qua. Hội đồng quy tụ những gương mặt từ báo chí, tâm lý học lâm sàng, công tác xã hội đến lĩnh vực mẹ và bé.

Nhìn lại cả mùa giải, Hội đồng có chung một nhận định giản dị: ở lĩnh vực của mình, ai cũng có thể làm được những điều rất giỏi, nhưng thử làm đúng những việc ấy khi trong bụng có một sinh linh đang lớn lên xem. Có những đêm người ta gồng đến kiệt sức, sáng mai vẫn còn được nghỉ, còn người mẹ thì không: con vẫn lớn, cơ thể vẫn đổi thay, rồi đến những ngày cận sinh nặng nề, hồi hộp, chẳng có ngày nghỉ nào cho một hành trình như thế.

Vì vậy, phi thường không cần phải đợi đến nghịch cảnh mới được gọi tên. Đôi khi nó chỉ là một người mẹ ngồi viết thư cho đứa con chưa chào đời, ở tuần thứ 23.

Ngày 8/9, cổng đề cử WeFamily Awards 2026 mở ra. Người Việt vốn ngại kể chuyện nhà mình với người lạ, vậy mà chỉ sau 24 giờ, hơn 1.000 lượt đề cử đã gửi về. Có người tự đề cử chính mình. Có người đề cử vợ, đề cử mẹ, đề cử cô bạn thân vừa sinh con. Như thể bao nhiêu năm nay, rất nhiều người vẫn đang chờ một nơi để kể ra những điều mà ở nhà mình chẳng ai gọi tên bao giờ.

Chín ngày sau, khi vòng đề cử khép lại, con số dừng ở 2.099 hồ sơ hợp lệ: 802 hồ sơ “Mẹ bầu thảnh thơi”, 520 hồ sơ “Phi thường mẹ ơi”, 459 hồ sơ “Nhà mình có nhau” và 318 kênh sáng tạo nội dung ở hạng mục “Mẹ bé triệu view”. Mười ngày bình chọn tiếp theo, từ 23/9 đến 2/10, mang về 228.690 lượt bình chọn. Mỗi lượt là một người đã dừng lại đọc câu chuyện của một người mẹ mình chưa từng gặp, rồi thấy trong đó có bóng dáng mẹ mình, vợ mình, hoặc chính mình.

Những con số ấy cũng tự kể chuyện theo cách của chúng. “Mẹ bầu thảnh thơi” chiếm khoảng 38% số hồ sơ nhưng gom tới gần 53% tổng lượt bình chọn, tức 121.121 lượt. Hóa ra cộng đồng đang khát một hình ảnh thai kỳ được nâng niu, được sẻ chia, chứ không phải thai kỳ của những người mẹ cắn răng chịu đựng như cái nếp đã được mặc định từ bao đời nay.

Còn hạng mục mang tên chính của giải thưởng, “Phi thường mẹ ơi”, lại là hạng mục lặng lẽ nhất, với 29.904 lượt. Có lẽ những điều phi thường nhất thường cũng là những điều ít ồn ào nhất. Chính vì thế, kết quả cuối cùng được tính 50% từ cộng đồng và 50% từ Hội đồng thẩm định, để những câu chuyện không có hàng triệu người theo dõi không bị chìm xuống chỉ vì tiếng nói của họ nhỏ hơn.

Suốt nhiều năm làm nội dung về gia đình và làm mẹ, aFamily có một đặc ân là được ngồi ở hàng ghế đầu để chứng kiến, từng ngày, sự thay đổi của người phụ nữ Việt. Đã có thời hình ảnh người mẹ “bỉm sữa” gắn với một đời sống thu hẹp quanh con: gác ước mơ, gác công việc, gác cả chính mình, như thể phải hy sinh đến kiệt sức mới là yêu con.

Rồi lối nghĩ ấy dịch chuyển, rất lặng lẽ, từ những thay đổi nhỏ. Một người mẹ nói thẳng ra rằng yêu con không đo bằng mức độ mình kiệt sức. Một người định nghĩa lại chữ “toàn năng”: không phải một mình gánh hết, mà là dám nhờ giúp đỡ. Một người đem cả những ngày mệt mỏi, lóng ngóng của mình lên mạng kể thật, để hàng triệu người mẹ khác thấy mình không lẻ loi. Những người mẹ từng ngồi đọc bài trên điện thoại lúc ba giờ sáng, một tay bế con, giờ đã trở thành những “leading mom”, người kể chuyện cho những người mẹ đến sau.

Nói đến hai chữ “phi thường”, người ta thường nghĩ ngay đến nghịch cảnh: một biến cố, một căn bệnh, một lần ngã đau rồi gượng dậy. Nhưng nghịch cảnh là thước đo nhẹ nhất để biết ai là người phi thường, vì nó chỉ đo được người ta đã chịu đựng bao nhiêu chứ chưa đo được người ta đã chọn làm gì. Những người mẹ của hạng mục “Phi thường mẹ ơi”, mỗi người là một lựa chọn khác nhau.

Mẹ Trần Thương chọn không để một căn bếp tắt lửa. Chị sáng lập Bếp Thân Thương, nơi nấu cơm chiều thứ Sáu hằng tuần cho các bệnh nhi và gia đình đang điều trị tại Bệnh viện Nhi Trung ương. Năm 37 tuổi, chị mang thai bé Giò. Nhiều người nghĩ căn bếp sẽ phải tạm nghỉ, nhưng chị phân việc cho đội ngũ, điều hành từ xa, cứ thế đến tận những ngày gần sinh. “Thiện nguyện muốn đi đường dài thì phải làm bằng sự bền bỉ”, chị nói. Bé Giò rồi sẽ lớn lên và học về lòng nhân ái không phải qua sách vở, mà qua cách mẹ sống mỗi ngày.

Còn chị Trương Hương Thủy thì chọn một con đường không có điểm quay đầu.

Năm 2018, trong một chuyến đi thiện nguyện, chị gặp một bé gái sinh non khi mẹ mới mang thai hơn 6 tháng, nặng vỏn vẹn 900 gram, bị bỏ rơi lúc 5 ngày tuổi. Bé mang trong mình suy dinh dưỡng não, hở vòm họng, tim bẩm sinh, không ăn được như những đứa trẻ khác, chỉ có thể nhận từng giọt sữa qua xi lanh. Trước khi gặp chị, bé đã bốn lần được nhận về rồi bốn lần bị trả lại.

Chị Thủy đón bé về, đặt tên là Trương Minh Phương, gọi ở nhà là Xíu. Gia đình phản đối gay gắt. Chị trả lương cao vẫn không ai nhận lời giúp việc. Chị gác việc kinh doanh suốt cả năm đầu để ăn ngủ cùng con trong bệnh viện. Bảy năm sau, Xíu đã đến trường, biết đàn, biết hát, biết cười.

Câu chuyện của chị chỉ có 866 lượt bình chọn, ít hơn rất nhiều so với những cái tên có lượng người theo dõi lớn, nhưng chị vẫn đứng trong Top 5. Bốn gia đình trước đã nhận Xíu về rồi lại trả bé đi, chỉ có chị là ở lại đến cùng. Phi thường, có lẽ, nằm ở đúng chỗ ấy.

Cùng đứng trong Top 5 còn có chị Hương Nguyễn, mẹ em bé VIP; chị Thu Hương, vợ ca sĩ HuyR, mẹ của hai bé Đậu và Lạc; và chị Diệu Linh. Đặt cạnh nhau, những người mẹ ấy cho thấy phi thường có thể là việc không ngừng học, không ngừng lớn lên cùng con, có thể là việc giữ cho cả nhà nắm tay nhau qua giông bão, có thể là việc đem điều tử tế của nhà mình lan ra cộng đồng. Chiếc cúp trao cho các chị không thể nói hết những gì các chị đã đi qua. Nó chỉ là cách để tất cả dừng lại một chút và nói với các chị rằng: chúng tôi đã nhìn thấy.

Sân khấu mở màn bằng “Cùng con vươn mình”. 60 em nhỏ ùa ra rồi đi thẳng xuống khán phòng, xóa đi khoảng cách giữa người biểu diễn và người xem, như một lời nhắc rằng con lớn lên từng ngày, và cha mẹ cũng phải học cách lớn lên cùng con. Camy Khánh An cùng 30 em nhỏ hát “Bao lời con chưa nói”, về những cảm xúc trẻ con chưa đủ chữ để gọi tên nhưng vẫn hiện lên trong ánh mắt khi chúng tìm về phía bố mẹ.

Phan Mạnh Quỳnh mang đến những ca khúc về tình yêu và nơi trở về. Rồi đêm vinh danh khép lại bằng hai màn trình diễn cực kỳ cảm xúc của Hòa Minzy, “Bật tình yêu lên” và “Bắc Bling”, như một cái ôm chung gửi tới 3.000 khách mời trước khi mọi người trở về nhà. Toàn bộ đêm vinh danh được livestream đồng thời trên afamily.vn cùng hệ thống fanpage, kênh TikTok của aFamily, WeFamily, Kenh14.vn và Ngày con đến.

Nhưng thứ đọng lại lâu nhất lại là những khoảnh khắc chẳng có trong kịch bản. Chị Hương, mẹ em bé VIP, bật khóc ngay khi tên mình được gọi trong Top 5. 2.496 lượt bình chọn bỗng lùi hẳn ra sau, người đứng trên sân khấu lúc ấy chỉ còn là một người mẹ đang đón nhận sự ghi nhận cho những tháng ngày đã dành cho con.

Rồi ống kính Hug Cam bất ngờ quét qua khán giả. Trên màn hình lớn, một đứa trẻ vội xoay người ôm chầm lấy cổ mẹ, những cặp vợ chồng nhìn thấy mình thì bật cười, rồi lặng lẽ nắm tay nhau giữa chỗ đông người. Nhà mình vốn ít nói lời yêu thương, kiểu gia đình Á Đông điển hình, nên nhiều khi một cái ôm nói thay được những điều người ta vẫn ngại chưa nói.

Đi hết một mùa giải mới thấy bốn hạng mục của WeFamily Awards không phải bốn ngăn kéo rời nhau, mà là bốn mắt xích của cùng một sợi dây. Một lá thư 23 tuần chỉ có thể viết bằng giọng thong thả như thế khi phía sau người mẹ có một mái nhà đủ vững, có một người chồng chịu nhìn, một người thân chịu đỡ.

Phải có “Nhà mình có nhau” rồi mới có “Mẹ bầu thảnh thơi”, như Đoàn Minh Anh viết trong hồ sơ của mình rằng điều chị mong nhất không phải trở thành một người mẹ hoàn hảo, mà là một người mẹ hạnh phúc. Khi người mẹ được nâng đỡ, chị mới có khoảng thở để trở thành một “Mẹ bé triệu view”, quay lại nắm tay những người mẹ khác. Tất cả những cấu thành ấy, cộng với nỗ lực của người phụ nữ, những hy sinh của họ cả theo nghĩa truyền thống lẫn hiện đại, mới làm nên giá trị của hai chữ “Phi thường”.

Top 5 “Mẹ bầu thảnh thơi” gồm Diệu Hương, Nguyễn Huyền, Đoàn Minh Anh, Minh Thư và Trần Thị Thiện. Top 5 “Nhà mình có nhau” gồm gia đình Đăng Khôi - Thủy Anh, Gia đình Truyền hình của hai biên tập viên Mạnh Cường - Hương Giang, gia đình Nhung Tuấn, gia đình Thảo Dương và gia đình Ali Thục Phương.

Đây cũng là gia đình dẫn đầu hạng mục “Nhà mình có nhau” với 11.910 lượt bình chọn. Ban tổ chức chọn họ không phải vì đây là gia đình hoàn hảo nhất, mà vì hơn ai hết, họ cho thấy sự đồng hành trông như thế nào khi được sống qua đủ nhiều năm tháng. Trong mái nhà ấy, yêu thương cũng không có nghĩa là bao bọc hay làm thay mọi việc cho con.

Nhận danh hiệu, Thủy Anh nhắc về khoảng 20 năm hai vợ chồng đã đi cùng nhau. Có hạnh phúc, có khó khăn, có cả những giai đoạn nhiều sóng gió mà chị không giấu. Sau tất cả, điều khiến chị hạnh phúc nhất là bố mẹ và các con vẫn còn nắm tay nhau. Đứng bên cạnh, Đăng Khôi nói một câu khiến nhiều người mẹ trong khán phòng quay sang nhìn chồng mình: “Trong mắt tôi, vợ đẹp nhất là lúc mang bầu”.

Lời khen ấy có giá trị không phải vì nó ngọt. Nó có giá trị vì người nói đã tận mắt thấy làn da vợ đổi khác, vóc dáng đổi khác, những trận dị ứng hành vợ suốt thai kỳ, mà vẫn nhìn ra vẻ đẹp ở đó. Mang thai thường được kể bằng những hình ảnh rất đẹp: một chiếc bụng lớn dần, những bức ảnh chụp theo từng tháng. Nhưng người phụ nữ trong câu chuyện ấy còn phải sống với một cơ thể thay đổi từng ngày, những đêm ngủ không trọn giấc, những cảm xúc chính mình cũng chưa kịp hiểu.

Một người chồng chịu nhìn thấy những điều ấy là mắt xích đầu tiên của cả sợi dây mà mùa giải này đã lần theo, từ một thai kỳ thảnh thơi đến một người mẹ đủ sức để trở nên phi thường. Câu nói của gia đình anh vì thế trở thành thông điệp được nhắc lại nhiều nhất sau đêm vinh danh.

Phát biểu sau phần công bố, ông Lương Hồng Phúc, Phó Giám đốc aFamily (VCCorp), nói về điều mà WeFamily Awards đã đi tìm suốt cả mùa giải, cũng là điều mà mỗi hồ sơ, mỗi câu chuyện được kể ở trên đều đang âm thầm giữ lấy: