NGỌC KHUÊ

Ban đầu, người mẹ ấy chỉ định đăng ký cho con trai mình một cuộc thi bò. Rồi ban tổ chức đề cử cô vào hạng mục "Phi thường mẹ ơi", và phản ứng đầu tiên của cô là bật cười, bảo rằng bà mẹ nào sinh con ra mà chẳng phi thường.

Nhưng có một điều Ngọc Khuê không phủ nhận, ở tuổi 42, khi con trai đầu đã vào đại học năm thứ hai, cô lại bắt đầu lại từ đầu với bỉm, với sữa, với những đêm không ngủ.

Sau đúng 18 năm.

Ngay từ phút đầu buổi trò chuyện, Ngọc Khuê đã chủ động khoanh vùng những gì mình không muốn nói. Cô không muốn được kể như một người mẹ vượt qua muôn vàn khó khăn để mang thai, để sinh nở, để nuôi con, bởi theo cô, những điều đó thì bà mẹ nào chẳng phải trải qua. Với một hạng mục mang tên "Phi thường mẹ ơi", đó là một khởi đầu hơi ngược.

Nhưng cũng chính từ chỗ ngược ấy mà cô mở ra định nghĩa riêng của mình về hai chữ phi thường.

Ngọc Khuê làm mẹ lần đầu khi còn rất trẻ, vào đúng quãng cái tên cô đang trở thành một hiện tượng: Giải Nhì Sao Mai 2003, giải thưởng của hội đồng nghệ thuật tại Sao Mai Điểm Hẹn 2004, rồi Chuồn chuồn ớt, Bà tôi, Cặp ba lá đưa giọng hát ấy thành một trong những gương mặt định hình dòng dân gian đương đại. Con trai đầu lòng, tên gọi là Tony, đến giữa lúc mọi cánh cửa đang mở ra cùng một lúc, khi người mẹ trẻ ấy còn chưa kịp hiểu mình vừa được trao cho điều gì.

"18 năm trước, khi Khuê làm mẹ thì còn quá trẻ để hiểu hết được sự thiêng liêng của hai chữ ấy", cô nói, và đó là một câu không nhiều người mẹ dám nói ra về chính mình.

Giữa hai cột mốc ấy là cả một đời sống khác.

Rồi cuộc sống đưa cô đi qua những đổi thay, Khuê có thêm thời gian học hỏi, trưởng thành và xây dựng một đời sống của riêng mình. Năm 2012, cô hoàn thành chương trình thạc sĩ và bắt đầu giảng dạy tại Đại học Văn hóa Hà Nội. Tony cũng lớn lên từng ngày, bước vào tuổi trưởng thành, còn Khuê dần tìm thấy niềm vui trong một hành trình mới vừa làm nghề, vừa đứng lớp, vừa tiếp tục học tập và theo đuổi những điều mình tin là có ý nghĩa.

Tin vui đến đúng vào lúc ấy, không báo trước một dấu hiệu nào. Cô vẫn đang đi tập nhảy, vẫn tham gia đủ thứ hoạt động thể thao, vẫn đang ở giữa guồng chuyển động của chính mình, một người phụ nữ hoàn toàn không sống với nhịp của người đang mong con. Thế rồi que thử hiện lên hai vạch, và cô mất một lúc mới tin được rằng đó là thật. "Thực sự là rất bất ngờ và rất hạnh phúc nữa", cô kể, rồi nói thêm một điều tinh tế hơn nhiều: "Có thể là nó không còn cái sự háo hức của tuổi trẻ nữa, mà thay vào đó là một sự biết ơn. Vì mình lại được trao cơ hội làm mẹ một lần nữa". Và cũng chính vì đến theo cách không ai ngờ, mà với cô, món quà ấy mới lớn đến mức không gọi được thành tên.

Em bé ấy được cả nhà gọi là Khủng Long khi còn trong bụng mẹ, rồi thành Dino khi chào đời, và với Ngọc Khuê thì điều đặc biệt chưa bao giờ nằm ở con số tuổi tác của người mẹ. Nó nằm ở chỗ một cánh cửa cô tưởng đã đóng lại từ rất lâu bỗng dưng hé ra, và phía sau nó là toàn bộ những việc cô từng làm ở tuổi hai mươi, giờ phải học lại từ con số không. Cô học lại chuyện bỉm, chuyện sữa, học các loại vitamin, cập nhật cả cách nuôi con của những bà mẹ trẻ bây giờ, thứ đã thay đổi gần như hoàn toàn so với 18 năm trước. Có một điều gì đó rất thương trong hình ảnh một phụ nữ ngoài 40, đã đứng lớp, đã đứng trên nhiều sân khấu lớn, buổi tối ngồi đọc lại từ đầu những kiến thức sơ đẳng nhất về việc nuôi một đứa trẻ, chỉ khác lần đầu ở chỗ lần này cô biết rất rõ mình đang cầm trên tay thứ gì.

"Sau 18 năm, Khuê lại được làm mẹ một lần nữa. Và lần này thì Khuê hiểu được món quà ấy quý giá. Rất rất là quý giá".

Niềm vui ở tuổi 42 không bao giờ đến một mình, và Ngọc Khuê không giấu phần đi kèm của nó. Ở lứa tuổi này, cô hiểu cơ thể mình hơn, hiểu rõ hơn những rủi ro có thể xảy đến, và vì hiểu nhiều nên cũng sợ nhiều, đến mức cô thừa nhận thẳng rằng mình sợ, rất là sợ, và nỗi sợ ấy đi song song với niềm vui suốt cả thai kỳ. Cả nhà thấy cô ngồi lặng đi với những câu hỏi không nói ra thì trêu rằng "overthinking", còn cô thì tự tổng kết chín tháng của mình bằng đúng sáu chữ, rất duyên và rất thật: Đi nhẹ, nói khẽ, cười duyên.

Khi thai được khoảng ba tháng, bác sĩ phát hiện cô bị rau cài răng lược, rau bám mặt trước, một biến chứng mà theo lời cô, xác suất xảy ra với những người mẹ mang thai cách lần sinh trước quá xa là khá lớn, và cô rơi đúng vào trường hợp đó. Nhưng đây là chỗ mà chính Ngọc Khuê chủ động dừng lại ngay giữa buổi trò chuyện. Cô đề nghị không đi sâu vào bệnh lý, không để nó thành tâm điểm của câu chuyện, bởi "tất cả những người mẹ nào sinh con ra đều là phi thường hết mà". Sự từ chối ấy nói về tính cách của cô nhiều hơn bất kỳ lời tự bạch nào, bởi Ngọc Khuê là kiểu người không muốn được thương. Cô kể lại quãng được cả nhà chăm bằng một câu đùa nhẹ nhàng, rằng mình được nâng như nâng trứng, xong tự nhiên lại thành một người bệnh, làm gì cũng bị soi, cũng bị nhắc không được. Một phụ nữ mới hôm trước còn đi tập nhảy, hôm sau phải đi nhẹ nói khẽ, vậy mà cô kể chuyện đó bằng tiếng cười chứ không bằng nước mắt.

Điều duy nhất cô thừa nhận về quãng ấy là mình đã phải gắng sức rất nhiều để giữ cho cảm xúc của mình bình ổn, vì cô tin rằng mẹ có ổn thì con mới ổn. Thay vì ngồi đếm những rủi ro, cô làm những việc khác. Cô nói chuyện với con mỗi ngày, giữ thói quen gõ nhẹ vào bụng để Dino máy lại, và tự trấn an mình bằng một suy nghĩ rất riêng, rằng một em bé đã chọn đến với bố mẹ theo cách bất ngờ như vậy thì chắc chắn cũng sẽ mang theo những món quà bất ngờ. Cô cũng tự hứa với mình một điều rất cụ thể mà 18 năm trước chưa từng nghĩ đến, rằng lần này cô sẽ không bỏ lỡ bất kỳ khoảnh khắc nào của con.

Rồi đến buổi khám thai ở tuần thứ 36, khi bác sĩ nói em bé đã được 3 cân và nếu giữ đủ 39 đến 40 tuần thì nhiều khả năng sẽ vượt 4 cân, một con số mà với tình trạng của cô thì mọi thứ phía trước sẽ nặng nề hơn rất nhiều. Năm ngày sau buổi khám ấy, chồng cô, nhà sản xuất âm nhạc kiêm DJ Huy Ngô, đang ở Huế cho một chương trình biểu diễn. Mười hai giờ đêm, anh vừa diễn xong thì hai vợ chồng gọi video cho nhau, cô trấn an chồng rằng không đặt được vé sáng thì về chuyến tối cũng chẳng sao, tối mai với sáng mai thì cũng thế thôi. Vừa dập máy được một lúc thì cô thấy mình ra huyết, và trong nhà lúc ấy chỉ có hai mẹ con, Tony thì đã ngủ say.

Cô đi vào nhà vệ sinh, không hiểu chuyện gì đang xảy ra với cơ thể mình. Rồi cô làm điều quen thuộc nhất của cả thai kỳ, là gõ nhẹ rồi xoa bụng, chờ Dino trườn hoặc đạp trả lời như mọi lần. Đêm đó thì không có gì cả, và cô kể lại khoảnh khắc ấy vẫn bằng giọng của người còn nhớ nguyên cảm giác: "Mình sợ chứ, hoảng chứ".

Điều đáng nói là ngay trong lúc hoảng nhất, người mẹ ấy vẫn tính toán cho tất cả mọi người trừ chính mình. Cô không gọi Tony dậy, vì biết nếu gọi thì cậu con trai 18 tuổi có lẽ còn hoảng loạn hơn cả mẹ. Cô cũng không gọi cho bố mẹ đẻ dù rất muốn, vì ông bà đều đã lớn tuổi, một cuộc gọi giữa đêm chỉ khiến hai cụ sốc và thức trắng chứ không giải quyết được việc gì. Cô gọi cho chồng, cách hơn sáu trăm cây số, và người đàn ông ấy trả lời bằng một câu rành rẽ đến lạ giữa đêm: Yên tâm, bình tĩnh, bây giờ thay đồ, cầm được cái gì đi thì cầm, rồi xuống dưới nhà, chị Ngọc sẽ đón.

Chị Ngọc là chị gái cô, nhà ở ngay gần đó. Và đêm ấy có một chi tiết mà đến giờ Ngọc Khuê vẫn gọi là may, rằng bình thường chị sẽ tắt chuông điện thoại trước khi đi ngủ, riêng hôm đó thì không. Chồng cô gọi từ Huế, chị nghe máy ngay, và khoảng ba phút sau đã thấy đứng trước cửa nhà. Sang đến bệnh viện, bà nội đã ngồi sẵn ở cửa.

Không ai phải gọi ai đến lần thứ hai.

Trên đường đi cấp cứu, thứ duy nhất chạy qua đầu người mẹ ấy không phải là mình. Với bệnh lý của cô, tỷ lệ băng huyết khi sinh là rất cao, và cô hiểu điều đó rõ hơn bất kỳ ai trong nhà. "Chỉ cần nhìn thấy con một lần thôi. Nhìn thấy con chào đời khỏe mạnh một lần thôi", cô kể. Suốt những tuần cuối, cô cũng không cho phép mình nghĩ quá xa, chỉ mong hôm nay con bình an, rồi ngày mai hai mẹ con lại bình an, và cứ thế bước tiếp từng ngày một.

Đêm ấy trôi qua trong phòng theo dõi, và nó kết thúc bằng một câu nói của bác sĩ mà đến giờ nhắc lại Ngọc Khuê vẫn còn cười, rằng con đang ngủ ngon, yên tâm không sao cả. Sáng hôm sau, ê-kíp hội chẩn, thấy tình trạng rỉ ối cứ cạn dần nên quyết định mổ ngay trong ngày. Cô được gây mê nên không biết gì về những giờ đồng hồ sau đó, cũng không biết rằng trước khi cô được đẩy vào phòng mổ, gia đình đã ký vào tờ giấy đồng ý cho mọi tình huống, kể cả tình huống xấu nhất.

Sáu tiếng sau, cô tỉnh dậy và nghe bác sĩ nói với mình ba chữ: Vẫn còn nguyên nhé. Nằm đó, cô còn chưa kịp hiểu vẫn còn nguyên là còn nguyên cái gì.

Dino chào đời ở tuần thứ 36 ngày thứ 5, nặng 3 cân. Với tình trạng của người mẹ, đã có lúc khả năng phải cắt bỏ hoàn toàn tử cung được đặt lên bàn. Cuối cùng cô chỉ mất đi một phần rất nhỏ, một đường diềm, theo đúng cách cô gọi. Và cách Ngọc Khuê diễn giải toàn bộ chuyện đó, cho đến hôm nay, vẫn là cách nhẹ nhất mà một người vừa đi qua chuyện ấy có thể chọn: "Em bé đòi ra sớm hơn dự định. Thế cũng là may đấy em ạ".

Giữa buổi trò chuyện, khi được hỏi về khái niệm "Phi thường mẹ ơi", Ngọc Khuê dừng lại một nhịp rồi tự nghĩ ra một câu, và cô nhắc lại nó đến hai lần vì thấy tâm đắc: Một người mẹ có thể phi thường, nhưng phía sau người mẹ ấy thường là cả một gia đình yêu thương.

Gia đình ấy, trong suốt chín tháng, vận hành theo một cách rất riêng. Ông bố tương lai bỗng trở thành chuyên gia dinh dưỡng bất đắc dĩ, suốt ngày đọc sách, tra cứu xem cần uống gì, bổ sung vitamin nào, ba tháng thì chuẩn bị gì, năm tháng bảy tháng thì cần thêm những gì, rồi đến ngày đi sinh thì phải mang theo những thứ nào. Cô kể chuyện ấy rồi cười, gọi chồng mình là ông bố tay nem tay chảo. Ông bà nội ngoại thì lo chuyện ăn uống tẩm bổ, và có một chi tiết khiến cô cười mãi là không hiểu bằng cách nào mà Facebook của các bà cứ hiện ra toàn nội dung dành cho phụ nữ trước và sau sinh, thế là các bà gửi link về cho con đọc không xuể. Đó là một hình ảnh rất đương đại của tình thương giữa các thế hệ, khi những người đã ở tuổi ông tuổi bà học cách yêu con cháu mình thông qua thuật toán.

Cứ đến lịch khám thai là cả nhà nhớ còn kỹ hơn chính người mẹ, bố mẹ nhắc, chị gái nhắc, Tony cũng nhắc, ngày mai đến lịch rồi đấy. Đi khám về, cho ông bà xem mặt cháu qua tấm ảnh siêu âm đầu tiên, cả nhà vui như mở hội, bởi đáng lẽ Tony đã là đứa bé nhất nhà rồi mà tự nhiên lại có thêm một em bé nữa để cả nhà được nâng niu, được chăm sóc, được yêu thương. Cậu con trai 18 tuổi, đang học đại học năm hai, từ vị trí con út trong nhà bỗng thành một người anh trai.

Ông bà ngoại thì nói về chuyện ấy theo cách giản dị nhất. Rằng Tony đã 18 tuổi rồi, nhà có thêm một đứa nhỏ nên vui nhà vui cửa, sướng lắm. Rằng thằng bé quấn bà, cứ nhìn thấy bà là cười, là đòi ôm. Không có bất kỳ chữ nào to tát trong cách hai cụ kể về đứa cháu đến muộn mười tám năm.

Và chính từ chỗ đứng của một người vừa làm mẹ vừa làm con giữa cái vòng tròn ấy, Ngọc Khuê nhận ra điều mà 18 năm trước cô chưa kịp nhận ra: "Ngày trước mẹ chăm mình thì mình nghĩ đó là một điều rất tự nhiên thôi. Nhưng đến khi mình làm mẹ một lần nữa thì mình mới hiểu ra, hóa ra suốt cả cuộc đời này, dù con có bao nhiêu tuổi, kể cả 70, 80 tuổi đi chăng nữa, thì trong mắt mẹ, mình vẫn là một đứa con cần sự chở che và cần sự yêu thương của bố mẹ".

Có lẽ đó mới là phần phi thường ít khi được kể trong mọi câu chuyện làm mẹ, một người mẹ 42 tuổi vẫn đang được bao bọc bởi chính bố mẹ mình, để có thể yên tâm sinh ra một sinh mệnh mới.

Nhìn lại toàn bộ chuyện đã xảy ra, cô xâu chuỗi nó theo một cách khác hẳn với cách người ngoài thường kể. Rằng những điều bất ngờ đến với mình cũng là một phép thử, để xem mình can đảm đến đâu và mình bước qua nó theo cách nào. Mỗi người sẽ bước qua nỗi sợ của mình theo một cách riêng, và với cô, người mẹ nào rồi cũng giống nhau ở một điểm, là luôn luôn nghĩ cho con trước khi nghĩ cho mình.

Nhưng khi được hỏi vì sao muốn câu chuyện này được kể ra, cô lại không nói về bất cứ điều gì thuộc về mình. Cô nói về những người khác, những người cha người mẹ đang mong con, đang đếm từng tháng, đang mệt mỏi vì hy vọng rồi lại thất vọng, đang nghe quá nhiều lời an ủi mà chẳng lời nào chạm tới. Cô không hứa hẹn gì với họ, vì cô hiểu rất rõ rằng mỗi gia đình có một hành trình riêng và không ai có quyền nói với người khác rằng rồi con sẽ đến. Điều duy nhất cô muốn gửi đi là một niềm tin nhỏ hơn thế, và vì nhỏ hơn nên thật hơn, rằng những điều tốt đẹp vẫn có thể xuất hiện vào đúng lúc mình không còn chờ đợi, nên đừng vội đánh mất niềm tin vào chúng.

"Dino đến với Khuê vào thời điểm mà Khuê không ngờ nhất. Và con đã dạy Khuê hiểu rằng có những điều kỳ diệu không đến muộn, mà chỉ đến đúng thời điểm của mình thôi", cô nói. Và đó cũng là lý do cô nhận lời tham gia hạng mục "Phi thường mẹ ơi", dù ngay từ đầu cô đã bảo rằng mình chẳng thấy mình đặc biệt hơn ai: "Nếu câu chuyện của Khuê khiến một người cha, một người mẹ đang mong có con thêm một chút niềm tin thì đó là hạnh phúc lớn nhất trong hành trình làm mẹ lần này của Khuê".

Mười tám năm trước, một cô gái rất trẻ sinh con và chưa kịp hiểu hai chữ làm mẹ thiêng liêng đến mức nào. Mười tám năm sau, người phụ nữ ấy tỉnh dậy sau sáu tiếng gây mê, nghe ba chữ vẫn còn nguyên nhé, rồi được đặt vào tay một em bé 3 cân mà cô đã tưởng mình có thể không kịp gặp.

Lần này, cô không chỉ sinh ra Dino.

Cô cũng được sinh ra thêm một lần nữa, trong vai trò mà cô ngỡ mình đã hoàn thành xong từ rất lâu rồi.