Gần 40 năm sau, nó được đấu giá hơn 13 tỷ đồng. Nhưng lý do phía sau khiến người mua khóc gục ngay giữa khán phòng.
Chiếc váy hoa Công nương Diana mặc lại 9 lần vừa bán hơn 13 tỷ đồng, và lý do bà "trung thành" với nó khiến ai nghe cũng nghẹn lòng.
Gần ba thập kỷ sau ngày mất, Công nương Diana (Diana, Princess of Wales) vẫn là biểu tượng thời trang có sức ảnh hưởng bậc nhất thế giới. Nhưng giữa hàng trăm bộ cánh lộng lẫy từng theo bà qua các sự kiện, món đồ lập kỷ lục trên sàn đấu giá lại là một chiếc váy hoa giản dị, thứ bà mặc đi mặc lại nhiều đến mức cánh phóng viên ảnh không phân biệt nổi ảnh mới hay ảnh cũ. Câu chuyện đằng sau chiếc váy ấy, từ những phòng bệnh nhi cho tới giọt nước mắt của người phụ nữ thắng đấu giá, là minh chứng đẹp đẽ cho thấy vì sao Diana được gọi là "Công nương của nhân dân".
Cuối tháng 6/2025, tại khách sạn Peninsula Beverly Hills (Los Angeles, Mỹ), nhà đấu giá Julien's Auctions tổ chức phiên "Princess Diana's Style & A Royal Collection", được xem là phiên đấu giá lớn nhất từ trước đến nay dành cho trang phục và kỷ vật của cố Công nương xứ Wales. Trong hàng trăm món đồ được đưa lên sàn, tâm điểm của cả phiên không phải một chiếc váy dạ hội đính kết cầu kỳ, mà là một chiếc váy hoa ban ngày bằng lụa, nền xanh in họa tiết rực rỡ, được giới sưu tầm trìu mến gọi bằng cái tên "Caring Dress", tạm dịch là "váy Nhân Ái".
Mức giá khởi điểm của chiếc váy là 150.000 USD, sau đó tăng dần từng nấc 50.000 USD lên tới 350.000 USD và khựng lại ở đó gần một phút. Đúng lúc tưởng như búa sắp gõ, một người phụ nữ ngồi trong khán phòng giơ bảng trả 400.000 USD. Không còn ai theo nữa. Cộng thêm phí người mua, tổng số tiền chốt lại là 520.000 USD, tương đương khoảng 13,6 tỷ đồng, vượt xa mức định giá khoảng 300.000 USD trước phiên.
Điều khiến cả khán phòng vỗ tay không ngớt lại nằm ở những gì diễn ra sau tiếng búa: Người thắng cuộc, bà Renae Plant, bật dậy reo lên vì sung sướng rồi khóc gục xuống sàn ngay khi đấu giá viên xác nhận số bảng của mình. Với người ngoài, đó có thể chỉ là niềm vui của một nhà sưu tầm vừa mua được món đồ hiếm. Nhưng với Renae Plant, đó là khoảnh khắc khép lại một hành trình kéo dài gần bốn thập kỷ, bắt đầu từ ngày bà còn là một cô gái trẻ ở Australia.
Chiếc "váy Nhân Ái" ra đời năm 1988, là thiết kế của Bellville Sassoon, thương hiệu Anh quốc có mối duyên đặc biệt với Diana. Chính mẹ của bà, bà Frances Shand Kydd là người giới thiệu con gái đến với nhà mốt này, và Bellville Sassoon cũng là nơi thực hiện bộ trang phục "going-away" màu hồng cam mà Diana mặc khi rời tiệc cưới năm 1981, sau hôn lễ với Thân vương xứ Wales khi ấy, nay là Quốc vương Charles III.
Giữa một tủ đồ nghiêng về những gam màu đơn sắc thanh lịch, chiếc váy này là một ngoại lệ thú vị: Nền lụa xanh phủ kín họa tiết hoa nhiều màu, tay bồng kiểu công chúa, phần thân xử lý những đường chun nhún tinh tế. Nó không phải thiết kế lộng lẫy nhất, càng không phải món đắt giá nhất Diana từng sở hữu, nhưng lại trở thành một trong những bộ trang phục gắn liền với hình ảnh của bà nhiều nhất.
Theo thống kê, từ năm 1988 đến 1992, Diana mặc chiếc váy này xuất hiện trước công chúng tới 9 lần, tần suất hiếm thấy với một thành viên hoàng gia vốn được mặc định "mỗi sự kiện một bộ đồ mới". Chiếc váy theo chân bà đi khắp thế giới: Từ chuyến công du Australia năm 1988, tới Brazil, Nigeria, rồi chuyến thăm chính thức Seville, Tây Ban Nha tháng 5/1992. Bà mặc nó nhiều đến nỗi báo giới thời ấy có một "nỗi khổ" rất riêng: Nhìn ảnh Diana trong chiếc váy hoa, khó mà xác định được đó là ảnh vừa chụp hay ảnh từ vài năm trước.
Người ta có thể nghĩ đơn giản rằng Diana thích chiếc váy nên mặc nhiều. Nhưng lý do thật sự, được chính những người trong giới đấu giá và sưu tầm xác nhận, mới là phần khiến câu chuyện này chạm đến trái tim công chúng.
Ông Martin Nolan, đồng sáng lập kiêm Giám đốc điều hành của Julien's Auctions, lý giải rằng Diana chủ đích chọn chiếc váy này cho những chuyến thăm bệnh viện, đặc biệt là bệnh viện nhi. Với các em nhỏ đang điều trị, một vị khách xuất hiện trong sắc màu tươi sáng, rộn ràng như một vườn hoa di động dễ khiến các em bị thu hút, thấy gần gũi và bớt sợ sệt hơn hẳn so với những bộ suit trang trọng thường thấy ở giới hoàng gia.
Đây là chiếc váy của những cái ôm, những cuộc trò chuyện bên giường bệnh, chứ không phải của thảm đỏ.
Biệt danh "váy Nhân Ái"Đặt trong bối cảnh thời trang hoàng gia thập niên 1980, khi mỗi lần xuất hiện của các thành viên vương thất đều được soi xét từng đường kim mũi chỉ, việc Diana thản nhiên mặc lại một chiếc váy tới 9 lần vì cảm nhận của những đứa trẻ là một lựa chọn đi trước thời đại. Ngày nay, khi Vương phi xứ Wales Kate Middleton được khen ngợi vì thường xuyên mặc lại đồ cũ như một thông điệp về tiêu dùng bền vững, nhiều người hâm mộ hoàng gia vẫn nhắc rằng "người mở đường" cho tinh thần ấy chính là mẹ chồng quá cố của cô.
Hành trình của chiếc váy hoa còn gắn với một dấu mốc đặc biệt trong cuộc đời Diana. Năm 1997, nghe theo gợi ý của con trai cả, Vương tử William khi ấy mới 15 tuổi và nay là Thân vương xứ Wales, Diana quyết định mang một phần tủ đồ của mình ra bán đấu giá làm từ thiện. Bà đích thân chọn ra 79 bộ trang phục, giao cho nhà Christie's tổ chức phiên đấu giá vào tháng 6/1997, thu về khoảng 3,26 triệu USD, toàn bộ trao cho các quỹ từ thiện y tế.
Đó là lần đầu tiên Diana tự khởi xướng một sự kiện đấu giá quy mô lớn như vậy. Đau lòng thay, đó cũng là lần duy nhất: Chỉ hai tháng sau, bà qua đời vì tai nạn xe hơi tại Paris ở tuổi 36. Những bộ trang phục năm ấy vì thế trở thành di vật mang ý nghĩa vượt xa giá trị thời trang, như lời chào tạm biệt bà tự tay chuẩn bị mà không hề hay biết.
Bellville Sassoon hoàn thiện chiếc váy lụa nền xanh in hoa. Ngay trong năm, Diana diện nó trong chuyến công du Australia, nơi một cô gái trẻ tên Renae lần đầu nhìn thấy thần tượng của mình trong đúng bộ trang phục ấy.
Trong 4 năm, chiếc váy xuất hiện công khai 9 lần, theo Diana tới Brazil, Nigeria và chuyến thăm chính thức Seville (Tây Ban Nha) tháng 5/1992. Bà giữ nó riêng cho những dịp gặp gỡ trẻ em, biến nó thành biểu tượng cho lòng nhân ái của mình.
Trong phiên đấu giá từ thiện do chính Diana khởi xướng, "váy Nhân Ái" không hề nổi bật giữa dàn váy dạ hội lộng lẫy, chỉ bán được vài chục nghìn USD. Hai tháng sau, Diana qua đời tại Paris.
Cô gái năm xưa lập nên bảo tàng trực tuyến dành riêng cho Diana, âm thầm gom về hơn 2.700 hiện vật, nhiều lần cầm cố nhà để theo đuổi giấc mơ gìn giữ di sản của cố Công nương.
Sau nhiều thập kỷ nằm trong tủ đồ của một người bạn thân của Diana, chiếc váy trở lại sàn Julien's và được chính Renae Plant đấu giá thành công với 520.000 USD, khép lại một vòng tròn kéo dài 37 năm.
Chạm vào từng mốc để mở rộng câu chuyện.
Quay lại với người phụ nữ khóc gục giữa khán phòng Beverly Hills. Renae Plant là người Australia, hiện sống tại Los Angeles, và là nhà sáng lập kiêm giám tuyển của The Princess Diana Museum, bảo tàng dành riêng cho cố Công nương.
Mối duyên của bà với Diana gắn liền với chính chiếc váy hoa này. Renae kể lần gặp đáng nhớ nhất giữa bà và Công nương diễn ra khi bà tròn 18 tuổi: Hôm ấy, cô gái trẻ đã gác lại kế hoạch đi biển để có cơ hội chạm mặt thần tượng, và Diana đã xuất hiện trong đúng chiếc váy hoa này. Khoảnh khắc ngắn ngủi được ống kính ghi lại ấy, theo lời bà, đã thay đổi hoàn toàn cuộc đời mình và thôi thúc bà dành cả đời để gìn giữ di sản của Diana. Cũng chính vì thế, trong cả phiên đấu giá, đây là món đồ bà khao khát sở hữu nhất.
Năm 2019, Renae Plant chính thức thành lập The Princess Diana Museum, một bảo tàng trực tuyến nơi công chúng khắp thế giới có thể chiêm ngưỡng hiện vật qua không gian số. Đến nay, bộ sưu tập đã vượt quá 2.700 hiện vật liên quan tới Diana, được ghi nhận là lớn nhất thuộc loại này, trong đó có cả chiếc váy Versace bà mặc chụp bìa tạp chí Harper's Bazaar năm 1991 và đôi khuyên tai ngọc trai kim cương được Nữ hoàng Elizabeth II tặng.
Đằng sau bộ sưu tập đồ sộ ấy là những hy sinh không nhỏ: Vợ chồng bà Plant đã nhiều lần cầm cố chính ngôi nhà của mình ở Los Angeles để mua lại các món đồ từ tủ quần áo của Diana. Bà khẳng định mình không sưu tầm để mặc, càng không phải để kinh doanh kiếm lời. Với bà, mỗi hiện vật là một mảnh ghép trong câu chuyện về lòng nhân hậu của Diana. Nói về chiếc "váy Nhân Ái", bà chia sẻ với Hello! rằng nó "đại diện cho con người bà ấy, gói trọn sự tử tế, lòng trắc ẩn và tinh thần nhân đạo" của cố Công nương.
Toàn bộ phiên đấu giá tháng 6/2025 thu về hơn 5 triệu USD, với hàng loạt món đồ vượt xa định giá. Một chiếc váy trắng của Catherine Walker đạt 455.000 USD, bộ đồ trượt tuyết đỏ và chiếc túi Lady Dior mang tên chính bà cùng chạm mốc 325.000 USD, bộ trang phục của Bruce Oldfield đạt 260.000 USD, chiếc áo nỉ British Lung Foundation bà từng mặc trên sân polo bán được 221.000 USD, thậm chí chiếc mũ màu đào Diana đội khi kết thúc tuần trăng mật năm 1981 cũng được trả gần 26.000 USD.
Chiếc "váy Nhân Ái" dẫn đầu cả phiên, dù không phải món lộng lẫy nhất. Nguồn: Julien's Auctions, ABC News, Hello!
Nhưng giữa những con số ấy, câu chuyện về chiếc váy hoa vẫn là điều đọng lại lâu nhất. Bởi suy cho cùng, thứ khiến người ta sẵn sàng trả hơn nửa triệu USD cho một chiếc váy lụa 38 năm tuổi không phải là đường cắt may hay tên tuổi nhà thiết kế. Đó là hình ảnh một người phụ nữ ở đỉnh cao danh vọng, sở hữu cả tủ đồ khiến thế giới ngưỡng mộ, nhưng lại chọn mặc đi mặc lại một chiếc váy hoa suốt 4 năm, chỉ vì màu sắc của nó làm những đứa trẻ trong phòng bệnh mỉm cười.
Gần ba thập kỷ sau ngày Diana rời xa thế giới, chiếc váy ấy vẫn tiếp tục sứ mệnh "quan tâm" của mình, lần này là nhắc tất cả chúng ta nhớ rằng: Phong cách có thể lỗi thời, nhưng lòng tử tế thì không bao giờ.
