Xương hổ, xương lợn, xương gà... không có nhiều khác biệt về thành phần nhưng nhất định phải giết hổ điều chế “thần dược phương Đông” cao hổ cốt, liệu có đáng hay không?

Xương hổ không có nhiều khác biệt về thành phần so với xương lợn, xương gà, xương chuột... Vậy tại sao không điều chế cao thuốc từ xương gà mà nhất định phải giết loài hổ quý hiếm?

Y học cổ truyền được cho là có lịch sử phát triển hơn 2.000 năm và đến hiện tại vẫn được hàng trăm triệu người tôn trọng và tin dùng. Trong lĩnh vực điều chế thuốc, y học cổ truyền tin rằng tất cả các yếu tố trong tự nhiên bao gồm động vật và thực vật đều có thể được sử dụng để điều trị bệnh tật, trong số đó có xương hổ.

Cao hổ cốt là loại cao được nấu và cô đặc từ bộ xương của hổ. Quá trình chế biến có nhiều công đoạn phức tạp cùng với công dụng được đồn đại quá mức đã khiến giá thành của cao hổ cốt trở nên đắt đỏ. Và cũng chính vì công dụng được thêu dệt quá mức đã khiến loài hổ đứng trước nguy cơ tuyệt chủng vì săn bắt, nhất là ở Trung Quốc và các nước Đông Nam Á.

Những lời thêu dệt về “thần dược phương Đông” trị bách bệnh

Về vấn đề dùng xương hổ làm thuốc đã xuất hiện từ lâu đời ở Trung Quốc và cả Việt Nam. Cuối đời nhà Thanh (Trung Quốc), rượu hổ cốt luôn là sản phẩm được ưa chuộng nhiều nhất, phổ biến trong suốt các thời kỳ lịch sử khác nhau ở Trung Quốc. Chúng được ủ theo công thức gia truyền từ cao hổ cốt và 147 loại thảo mộc.

Nếu như các loài động vật khác đều có thể nấu cao từ xương và thịt (gọi là nấu cao toàn tính) thì với loài hổ, chỉ có thể nấu cao từ xương. 

Theo các nhà khoa học, trong xương hổ có chứa một lượng axit amin cao gấp 900 lần xương các loài động vật khác, có tỷ lệ đạm toàn phần rất cao. Dựa vào thống kê, có đến 258 công dụng chính của cao hổ cốt, chủ yếu bao gồm bổ thận tráng dương, bồi bổ cơ xương, cải thiện trí óc, kéo dài tuổi thọ, thúc đẩy tuần hoàn máu,... 

Điều này đồng nghĩa, tác dụng của cao hổ cốt chỉ là nâng cao sức khỏe và dường như không liên quan đến vấn đề chữa trị những căn bệnh cấp tính, hiểm nghèo. Và cũng như nhiều loại thuốc điều chế từ động vật hoang dã khác, không có bằng chứng khoa học nào chứng minh hiệu quả kỳ diệu của cao hổ cốt và cũng không hề có thử nghiệm lâm sàng nào cả.

Xương hổ, xương lợn, xương gà... không có nhiều khác biệt về thành phần nhưng nhất định phải giết hổ điều chế “thần dược phương Đông”, liệu có đáng hay không? - Ảnh 1.

Nếu như các loài động vật khác đều có thể nấu cao từ xương và thịt thì với loài hổ, chỉ có thể nấu cao từ xương.

Dù vậy, trong dân gian vẫn luôn rỉ tai nhau về công dụng thần kỳ của cao hổ cốt và rượu cao hổ cốt, sau khi dùng có thể làm người yếu khỏe lại, tốt cho hệ xương khớp và kéo dài quan hệ chăn gối. Một đồn mười, mười đồn một trăm, từ đó cao hổ cốt đã trở thành “thần dược phương Đông”, một thứ thuốc quý mà những đại gia bằng mọi cách phải có được.

Theo y học hiện đại, xương hổ không có nhiều khác biệt về thành phần so với xương lợn, xương gà, xương chuột. Thành phần chủ yếu là canxi cacbonat và canxi photphat. Vậy tại sao không điều chế cao thuốc từ xương gà mà lại nhất định phải giết chết một con hổ quý hiếm?

Và, tại sao có người lại tin rằng cao hổ cốt lại có những công dụng y dược như đã kể trên? Phải chăng là vì vẻ ngoài dũng mãnh của loài hổ đã “phủ” lên những chiếc xương hổ một ma lực độc nhất vô nhị? 

Trong mắt không ít người, một chú gà nhỏ bé dù có thành phần xương tương tự như loài hổ nhưng không có ma lực “trời ban” thì sẽ không có tác dụng thần kỳ. Như thế, vì một số mê tín lạc hậu từ thời xa xưa là giết hại động vật hoang dã quý hiếm, liệu có đáng hay không?

Chương Lập, một bác sĩ tại Thượng Hải (Trung Quốc) cho biết, trên thực tế không có quá nhiều nhu cầu sử dụng trên thị trường. Chủ yếu là những kẻ giàu có muốn sở hữu những sản phẩm này để chứng tỏ giá trị của bản thân: “Người bán vì tiền, người mua vì muốn tăng giá trị của bản thân, họ không thật sự vì mục đích chữa trị”

Trong thời gian lệnh cấm buôn bán và săn bắt hổ có hiệu lực, hoạt động mua bán chợ đen vẫn chưa bao giờ ngừng lại. Người có nhu cầu không thể mua dược phẩm từ động vật hoang dã ở hiệu thuốc hay các nền tảng mua sắm trực tuyến nhưng chỉ cần có một mối quan hệ đủ tốt thì vẫn có thể sở hữu từ sở thú hay các cơ sở nuôi hổ.

Xương hổ, xương lợn, xương gà... không có nhiều khác biệt về thành phần nhưng nhất định phải giết hổ điều chế “thần dược phương Đông”, liệu có đáng hay không? - Ảnh 2.

Theo thống kê của Tổ chức Quốc tế về Bảo tồn Thiên nhiên (WWF), năm 2018 chỉ còn khoảng 3.900 con hổ hoang dã trên thế giới. Trong khoảng thời gian từ năm 2000 đến 2015, đã có khoảng 1.755 mẫu vật, bộ phận cơ thể và sản phẩm từ loài hổ bị thu giữ ở khu vực Châu Á. 

Đến khi số lượng hổ ở châu Á không thể đáp ứng nổi nhu cầu tiêu thụ lớn ở thị trường Trung Quốc và một số nước Đông Nam Á thì những con hổ ở châu Phi đã trở thành nguồn lợi nhuận béo bở của những kẻ buôn và săn bắt thú hoang dã.

Hổ và nhiều động vật hoang dã khác đều có thể thay thế bằng nhiều dược liệu khác

Theo báo cáo luận văn của bác sĩ Tô Thuật Hiến đang công tác tại Đại học Y tỉnh An Huy (Trung Quốc), sự suy thoái của môi trường tự nhiên và nạn săn trộm động vật hoang dã có mối quan hệ mật thiết. Nhưng bác sĩ Tô Thuật Hiến cũng khẳng định trong y học cổ truyền có một kiến thức cơ bản là: Không có dược liệu nào là không thể thay thế. 

Trên thực tế, điều chế thuốc Đông y không nhất thiết phải sử dụng nguyên liệu từ động vật hoang dã quý hiếm, nhất là loài hổ. 

Chẳng hạn như cao hổ cốt xạ hương, ở nước Nga người ta đã sử dụng ớt cay để làm nguyên liệu chế biến cao thuốc, có công dụng cường cân hoạt huyết tương tự. Có sự khác biệt nào ở đây không? Có! Chi phí rẻ và không phải giết hại loài hổ đang đứng trên bờ vực tuyệt chủng. 

Xương hổ, xương lợn, xương gà... không có nhiều khác biệt về thành phần nhưng nhất định phải giết hổ điều chế “thần dược phương Đông”, liệu có đáng hay không? - Ảnh 3.

Người Nga đã sử dụng ớt cay điều chế cao thuốc có công dụng tương tự với cao hổ cốt.

Ngoài ra, mật gấu có thể thay thế bằng Axit Ursodeoxycholic (Ursodiol) hay như Tê tê có thể được thay thế bằng các vị thuốc Đông y như Xuyên phá thạch (còn gọi là cây mỏ quạ), Lô lô tong, Vương bất lưu hành, Tạo giác thích,...

Về vấn đề dùng xương hổ làm cao hổ cốt nói riêng, sử dụng động vật hoang dã làm thuốc trong y học cổ truyền nói chung, những cuộc tranh luận liên quan đã xuất hiện từ lâu và sẽ còn tiếp tục trong tương lai.

Trong quan điểm của y học cổ truyền, Đông y đã có lịch sử hàng nghìn năm sử dụng động vật hoang dã làm thuốc trị bệnh và hiệu quả từ các loại thuốc đó thật sự tốt hơn với thuốc điều chế từ động vật chăn nuôi. Việc bảo vệ các loài động vật hoang dã phải dựa trên lợi ích của con người và tính mạng con người cần được đặt lên hàng đầu.

Tuy nhiên, thời đại đã thay đổi, y học cổ truyền nên loại bỏ hoàn toàn động vật hoang dã khỏi danh sách thành phần làm thuốc. Bởi, tình trạng tàn phá thảm thực vật sinh thái và săn bắt tài nguyên động vật hoang dã đã trở nên đáng báo động, và ít nhiều thực trạng này cũng liên quan đến ngành y học cổ truyền.

Nguồn: Zhihu, Baidu, DW

Chia sẻ
Đọc thêm