Thấy con cao lớn hơn hẳn các bạn cùng trang lứa, bố mẹ đừng vội mừng, có thể con đang gặp phải hiện tượng nguy hiểm này

Sự phát triển chiều cao nhanh chóng của trẻ nhỏ từ giai đoạn rất sớm so với các bạn cùng tuổi liên quan trực tiếp tới chiều cao khi trưởng thành của trẻ.

Tác hại khó lường khi trẻ bị dậy thì sớm

Cụm từ "Dậy thì sớm" đang được nhiều chuyên gia sức khỏe quan tâm trong những năm gần đây khi Tổ chức Y Tế thế giới WHO thống kê về độ tuổi dậy thì của các bé gái đang có hiện tượng sớm hơn 2-3 năm, trong khi bé trai cũng sớm hơn 1-2 năm.

Đi cùng với sự phát triển sớm của tuổi dậy thì, một số nghiên cứu cho thấy sự phát triển sớm hơn của các bệnh mãn tính như tiểu đường, béo phì, tim mạch… Những bệnh liên quan đến hormone sinh dục estrogen như ung thư vú, ung thư cổ tử cung… lại có sự liên hệ gần gũi với sự dậy thì sớm ở trẻ.

Nhiều cha mẹ khi thấy con dậy thì sớm, thân hình cao lớn và phát triển nhanh hơn các bạn thường vui mừng nhưng các trường hợp này thường có chiều cao thấp hơn chiều cao tiêu chuẩn khi trưởng thành vì hormone sinh dục kích thích sự phát triển xương sớm, các đầu xương đóng sớm khiến trẻ không phát triển chiều cao được nữa.

Nghiên cứu của nhóm nhà khoa học Sławomir Kozieł (Viện Hàn lâm Khoa học Ba Lan) cho thấy, trẻ trai dậy thì sớm hơn 1 năm so với tuổi dậy thì trung bình (11,9 tuổi) có chiều cao ước tính khi trưởng thành thấp hơn 2,9cm. Nếu xuất hiện sớm hơn trung bình 2 năm sẽ có chiều cao trưởng thành thấp hơn 6,8cm.

Thấy con cao lớn hơn hẳn các bạn cùng trang lứa, bố mẹ đừng vội mừng, có thể con đang gặp phải hiện tượng nguy hiểm này - Ảnh 1.

Trẻ em gái dậy thì sớm hơn 1 năm so với tuổi bắt đầu dậy thì (10 tuổi) có chiều cao trưởng thành ước tính thấp hơn 4,6cm. Dậy thì xuất hiện sớm hơn 2 năm thì chiều cao ước tính khi trưởng thành thấp hơn 10,8cm.

Vì sao trẻ dậy thì sớm? Ngoài những lý do liên quan nội tiết và bệnh lý di truyền, theo các chuyên gia dinh dưỡng của Hiệp Hội Dinh Dưỡng Anh và Mỹ: Sự phát triển sớm tuổi dậy thì có liên quan đến chế độ dinh dưỡng và cân nặng của các bé trong giai đoạn từ 0 - 10 tuổi. Bên cạnh đó, một phần đến từ sự phơi nhiễm với các chất hóa học liên quan đến biến đổi estrogen trong các sản phẩm đồ dùng không rõ nguồn gốc hằng ngày.

Cha mẹ cần làm gì để ngăn ngừa dậy thì quá sớm ở trẻ

Quản lý tốt cân nặng của trẻ nhỏ

Cha mẹ ở nhiều quốc gia Châu Á, bao gồm Việt Nam, thường thích con bụ bẫm, mập mạp khi còn nhỏ. Do đó, thường cố ép trẻ ăn bằng mọi cách để con "mập như con nhà người ta". Điều này vô tình khiến chúng ta đang đẩy trẻ đi lệch chiều hướng tăng trưởng khỏe mạnh bình thường.

Trong giai đoạn trước 6 tuổi, cân nặng trẻ thay đổi quá mức có thể ảnh hưởng đến 2 trong 5 yếu tố cực kỳ quan trọng trong giai đoạn này đó là vận động và chiều cao. Một nghiên cứu được dẫn đầu bởi GS. Stovitz, ĐH Minnesota, Mỹ đã cho thấy việc trẻ quá to béo lúc nhỏ, đặc biệt sau 2 tuổi, có liên quan đến chiều cao trưởng thành của trẻ giảm đáng kể so với các bé có cân nặng bình thường.

Khi nói đến khả năng vận động, TS. Bentley, ĐH Bắc Carolina, Mỹ nhấn mạnh rằng các trẻ nhỏ thừa cân và có lớp mỡ dưới da quá nhiều sẽ liên quan đến trì hoãn vận động so với các bé có cân nặng bình thường. Các bé có thể khó đi lại, khó phát triển tốt các cơ…

Thấy con cao lớn hơn hẳn các bạn cùng trang lứa, bố mẹ đừng vội mừng, có thể con đang gặp phải hiện tượng nguy hiểm này - Ảnh 2.

chế độ dinh dưỡng và vận động hợp lý lúc nhỏ sẽ giúp trẻ phát triển khỏe mạnh bình thường (Ảnh minh họa).

Ngoài ra, béo phì và thừa cân trước 10-12 tuổi làm gia tăng dậy thì sớm ở cả bé trai và gái. Do đó, chế độ dinh dưỡng và vận động hợp lý lúc nhỏ sẽ giúp trẻ phát triển khỏe mạnh bình thường:

Trẻ cần được giới thiệu ăn dặm từ 6 tháng tuổi và gia tăng sự đa dạng với các loại thực phẩm trước 2 tuổi. Giai đoạn này, trẻ chủ yếu học hành vi ăn uống, nhai và thử đa dạng vị và cấu trúc thực phẩm.

Bổ sung vitamin D đầy đủ cho trẻ: Theo báo cáo của nhóm TS. Liu, ĐH Jilin (Trung Quốc) cho thấy việc duy trì vitamin D đầy đủ có liên quan đến ngăn ngừa sự dậy thì sớm. Hơn nữa, vitamin D cùng với Vitamin K2 cũng có vai trò quan trọng hấp thụ canxi từ thực phẩm để giúp trẻ tăng trưởng chiều cao và phát triển xương tối ưu.

Canxi có thể dễ dàng đạt được qua nguồn thực phẩm hằng ngày thông qua trứng, tôm, cá, sữa và các chế phẩm sữa… Vitamin K2 có thể được tìm thấy trong các sản phẩm lên men như món đậu natto Nhật Bản, một số loại phô mai, sữa chua…

Nếu trẻ ăn uống ít đa dạng và không đáp ứng đủ nhu cầu Vitamin K2 từ thực phẩm có thể bổ sung phối hợp với vitamin D3. Dạng vitamin D3, K2 thích hợp cho trẻ nên ở dạng xịt hoặc nhỏ giọt hơn là dạng viên.

Trẻ dưới 5 tuổi nên được cho ra công viên chơi ít nhất 2-3 ngày/tuần và trên 5 tuổi có thể tham gia 1 số môn thể thao 2-3 ngày/tuần như bơi lội, học võ, nhảy múa…

Hạn chế các chất béo bão hòa và transfat trong thực phẩm chế biến sẵn như bánh snack, đồ hộp, thức ăn làm sẵn, gà rán… Đặc biệt các loại bánh snack có đủ màu sắc, đủ hương vị có nhiều chất điều vị và hóa màu, một số có nguồn gốc từ hợp chất nguy hiểm Phthalate. Tuần chỉ nên giới hạn dưới 2 ngày dùng các loại trên hoặc dưới 3 bịch bánh snack loại 120gram/tuần hoặc dưới 1 bữa ăn gà rán/fast food/tuần.

Thấy con cao lớn hơn hẳn các bạn cùng trang lứa, bố mẹ đừng vội mừng, có thể con đang gặp phải hiện tượng nguy hiểm này - Ảnh 4.

Ngoài ăn uống, vận động, bố mẹ nên tránh cho trẻ tiếp xúc với các hóa chất ảnh hưởng đến tăng trưởng (Ảnh minh họa).

Hạn chế nước ngọt có ga hoặc không có ga. Thành phần đường rất cao trong các loại này sẽ ảnh hưởng đến chuyển hóa năng lượng trong cơ thể các bé. Bên cạnh đó, tất cả các loại này đều có caffeine - chất kích thích, có khả năng gây nghiện. Tuần không quá 3 chai loại 250ml cho các bé dưới 12 tuổi.

Tránh cho trẻ tiếp xúc với các hóa chất ảnh hưởng đến tăng trưởng

- Bố mẹ nên đọc thành phần các thực phẩm làm sẵn, tuyệt đối không cho bé dùng hoặc mẹ đang cho con bú cũng không nên dùng các sản phẩm chứa gốc phthalate như monobutyl phthalate (MBP), diethylhexyl phthalate (DEHP), diethyl phthalate (DEP), diisodecyl phthalate (DIDP), benzylbutyl phthalate (BZBP), monomethyl phthalate (MMP).

- Chọn các sản phẩm nhựa uy tín và có chỉ số nhựa an toàn là hình tam giác có chỉ số là 2, 4, 5 dưới đáy chai. Các số còn lại 1,3, 6, 7 nên tránh cho bé dùng. Nếu không có kí hiệu nhựa là không có nguồn gốc rõ ràng. Bên cạnh đó, các loại này không nên chứa BPA và Phthalate.

Vài nét về tác giả:

Bác sĩ Anh Nguyễn hiện đang công tác tại ĐH Worcester-Anh, là thành viên của Hiệp Hội Dinh Dưỡng Lâm Sàng Anh (The British Association for Applied Nutrition and Nutritional Therapy). Bác sĩ có nhiều bài viết tư vấn về việc chăm sóc sức khỏe cho Mẹ&bé trên trang cá nhân, cũng là đồng tác giả của cuốn sách "Làm mẹ không áp lực".

Độc giả có thể đọc thêm các bài của bác sĩ Anh Nguyễn TẠI ĐÂY.

Chia sẻ
Đọc thêm