Ong đốt có thể dẫn tới tử vong ở trẻ

Nhiều trường hợp nguy kịch vì bị ong đốt

Theo bác sĩ Vũ Quý Hợp, bệnh viện Nhi Trung ương vào dịp hè các tai nạn sinh hoạt liên quan đến học sinh như ong đốt, rắn cắn, ngạt nước gia tăng. Trong đó ong đốt là một trong những trưởng hợp tai nạn nguy hiểm và thường gặp. Do nhiều nguyên do, thứ nhất do các em nghich phá tổ ong, dùng cây chọc phá hay ném đá vào tổ ong. Thứ hai có thể do vô tình chạm phải tổ ong khi trèo cây.

Ong đốt có thể dẫn tới tử vong ở trẻ (Ảnh: Vnexpress)

Bình thường thì ong là loài hiền lành nhưng nếu bị chọc phá tổ hoặc vô tình chạm phải chúng thì chúng sẵn sàng tấn công bạn. Thông dụng nhất là ong vàng, chỉ đốt khi bị chọc vào tổ, ong mật là loài đặc biệt nếu bạn giết một con thì cả đàn sẽ xông vào tấn công bạn. Tuy vậy thỉnh thoảng cũng sẽ gặp một vài loài ong dữ, sẽ tấn công trẻ không vì lí do gì.

Trong các loài ong thì khi bị ong vò vẽ đốt có thể sưng và gây choáng váng. Đây là loại ong thường làm tổ trong bui cây rậm và nọc rất độc, nọc độc của ong có thể gây các gổn thương đến các bộ phận như phổi, gan, thận, dẫn tới tụt huyết áp, suy hô hấp rất khó cứu chữa.

Bị ong đốt ngoài việc rất đau đớn, với một số loài ong cực độc hoặc do cơ thể trẻ quá mẫn cảm với nộc độc thì rất nguy hiểm có thể chóng mặt, bải hoải, yếu ớt, buồn nôn, rồi ói mửa, đau bụng, đi cầu chảy ra máu thậm chí sốt và có thể tử vong.

Nọc ong được chứa trong 2 tuyến nọc dẫn vào một kim chích sau đít ong. Tuyến bên trái chứa chất kiềm lỏng, tuyến bên phải chứa chất toan lỏng (acid). Nọc ong có thành phần chính là protein kèm theo men xâm nhập, men tiêu huyết, tiêu tế bào, các chất gây dị ứng và acetylcholine... Tùy theo loài ong mà nọc sẽ độc ít hay nhiều. Có loại gây chết người chỉ với mươi vết chích như ong vò vẽ, ong đất; nhưng cũng có loại gần như không độc (ong mật).

Cách xử lý khi bị ong đốt

Khi bị ong đốt dẫn dễ dẫn tới những biến chứng nguy hiểm nên các bậc phụ huynh cần để mắt tới các em hơn trong các dịp hè, cũng như lưu ý một số kỹ năng sơ cứu ban đầu đối với trẻ.

Khi bị ong tấn công, người bị nạn phải hết sức bình tĩnh, trước tiên cần che vùng đầu để không bị đốt, tiếp đến tìm cách dùng tay bới đất cát vung lên cao để xua đuổi chúng bay đi chỗ khác (không dùng nhánh cây, quần áo để xua vì càng xua, ong sẽ càng bu lại tấn công). Sau đó, cần thực hiện một trong những cách sơ cứu sau:

- Việc cần làm đầu tiên là xối nước liên tục lên vết đốt để nọc trôi bớt, rồi bôi thuốc sát trùng để tránh biến chứng (không nên bôi vôi). Sau đó, phải đưa ngay trẻ đến cơ sở y tế gần nhất. Không nên chủ quan vì nọc ong có thể gây hoại tử tế bào, phá vỡ hồng cầu, hủy cơ và dẫn đến tử vong.

Cần phải cẩn trọng với nọc độc của ong.

- Thứ hai, lập tức nhổ ngay kim chích (nếu có). Bình tĩnh và thận trọng dùng một vật nhọn như mũi dao, đầu kim... để khều kim chích ra. Tuyệt đối không dùng tay nặn để lấy kim, túi độc vì sẽ tạo điều kiện cho nọc độc lan tỏa và thấm sâu hơn vào cơ thể.

- Rửa sạch những chỗ có vết chích bằng xà phòng hoặc dung dịch sát trùng, sau đó đắp khăn lạnh hay túi chườm nước đá lên vùng sưng nề trong khoảng 15-20 phút để làm giảm đau. Không nên đắp trực tiếp nước đá lên chỗ ong đốt.

- Bôi dung dịch calamin (thường bôi lên vết bỏng để làm dịu đau) hoặc hồ bột natri lên vết thương, có tác dụng trung hòa và thấm hút nọc độc. Băng che kín phần vết thương.

- Cho nạn nhân nằm yên một chỗ, tránh cử động nhiều để hạn chế nọc độc lan chuyển sang nơi khác; phần bị chích nên để ở vị trí thấp hơn tim. Bó nẹp tay hoặc chân để tránh sự lay động khi di chuyển đến bệnh viện. Nếu cần thiết, có thể tiêm huyết thanh chống độc.

Trẻ thường bị ong đốt khi nghịch phá tổ ong

 

- Ngoài ra cũng có thể xử trí theo y học cổ truyền: dùng các loại cây cỏ chà xát trên vết đốt. Các hoạt chất có trong cây khi gặp nọc ong (bản chất chính là những protein) sẽ tạo thành những “chất kết tủa”, từ đó giúp giải nọc độc. Nhổ ngay kim chích (nếu có). Nếu bị ong vàng (ong nghệ) đốt, dùng đường đen hay giấm chua thoa ngay lên vết thương. Dùng bã trà còn ướt, bất kể nhiều hay ít, chà xát tại chỗ để giúp giảm đau. Đối với giống ong có độc thì lấy rau dền vò nát, xát vào vết đốt.

Khi phát hiện trên cây có tổ ong, người lớn cần nhanh chóng có biện pháp phá bỏ. Việc này nên tiến hành vào ban đêm, khi ong đã ngủ. Dùng rơm quấn đốt lửa dí vào tổ ong, từng con bay ra sẽ cháy cánh rơi xuống đất (tuyệt đối không đến gần khu vực này). Trước khi nhặt ong, phải đốt hết vùng cỏ nơi ong rơi để đề phòng bị chích lúc thu gom (nọc lúc này rất độc).

 
N.C.K  tổng hợp