Nhiều lần "muối mặt" vì bọn trẻ chê tiền lì xì quá ít, bực đến "nóng mặt" bởi người lớn cứ đòi thêm cho dày, chỉ vì tiền mà Tết ngày càng mất vui!?

"Khoanh tay thưa cô đi con để cô lì xì cho", "Mẹ ơi bao này có 10 nghìn hà". Những câu nói vô thưởng vô phạt ít nhiều cũng đã chạm vào sự tự ái của chúng tôi. Chẳng biết từ khi nào những con số đã thay người lớn dạy cho một đứa trẻ định nghĩa về sự thực dụng.

PHONG TỤC MÀ "ĐI LÙI" THÌ SẼ THÀNH "THỦ TỤC"

Mừng tuổi ngày xưa từ một phong tục "không nguyên tắc", nay đã phát triển thành nét đẹp văn hóa nằm sâu trong tư tưởng của người Việt nói riêng. Cần phải nhắc lại, trong văn hoá truyền thống của chúng ta, lì xì không chỉ là từ để chỉ những phong bao lì xì đỏ chót, mà vào những dịp đặc biệt quan trọng như đám cưới, thôi nôi,... nó chứa nhiều thông điệp của một sự khởi đầu, sự thay thế đầy tâm đắc cho những lời chúc tụng. 

Nhiều lần "muối mặt" vì bọn trẻ con chê tiền lì xì quá ít, bực đến "nóng mặt" bởi người lớn cứ đòi thêm cho dày, riết rồi làm ngày Tết mất vui!? - Ảnh 2.

Riêng tục mừng tuổi đầu năm đã lưu truyền từ năm này qua năm khác, dù có bị mai một nhưng vẫn phải thừa nhận về ý nghĩa tục này giúp đời sống tinh thần của con người thêm gắn kết dòng dõi, xóm làng, đặc biệt là tình cảm giữa các thế hệ càng được thắt chặt hơn. Và có lẽ sau này thời gian có trôi đi bao xa thì sự mong mỏi được nhận chiếc phong bao mừng tuổi trong ngày đầu năm vẫn không thay đổi dù ý nghĩa nội hàm của nó có thể đã khác đi nhiều.  

Dù mang những ý nghĩa tích cực nhất nhưng có thể thấy sự khác nhau rõ rệt trong phong tục lì xì Tết xưa và nay. Về mặt hình thức nếu như ở Nhật Bản, Hàn Quốc người dân chọn bao lì xì màu trắng, người Mã Lai chọn bao lì xì màu xanh lá thay cho muôn vàn lời chúc vào dịp đầu năm thì cùng với xứ Trung, bao lì xì của người Việt luôn mang một màu đỏ tượng trưng cho những điều may mắn nhất.

Qua thời gian, chất lượng cuộc sống thay đổi, nếp sống của người Việt lại hướng nhiều đến sự cầu kỳ và chỉn chu, sự sáng tạo được áp dụng lên những chiếc vỏ bao lì xì. Ngoài mẫu mã truyền thống, những chiếc phong bao lì xì cũng trở nên bắt mắt và thu hút hơn. Hình thức thay đổi dẫn đến nội dung cũng sẽ thay đổi, một phong bao lì xì chứa nhiều hơn một sự mong chờ về tờ tiền lẻ mới cáu như thời xa xưa mà thay vào đó người ta chỉ đăm chiêu nghĩ đến những con số.

Lì xì mừng tuổi - phong tục "đi lùi" của người Việt đã trở thành "thủ tục" ám ảnh người lớn mỗi dịp tết đến xuân về - Ảnh 2.

Mừng tuổi ngày xưa từ một phong tục "không nguyên tắc", nay đã phát triển thành nét đẹp văn hóa nằm sâu trong tư tưởng của người Việt.

Một người quen của tôi đã từng đánh giá người giàu hay người nghèo thông qua số tiền trong bao lì xì cho một đứa trẻ. Một người phóng túng, chi mạnh tay được cho là giàu còn một người coi trọng lễ nghi truyền thống lại bị xem là "chắt mót, keo kiệt". Nói thẳng: Một số bậc phụ huynh còn dựa vào số tiền bên trong phong bao lì xì con mình được nhận từ vị khách đến nhà mà đánh giá mức độ thân thiết trong mối quan hệ của họ với vị khách ấy.

Vì những định nghĩa mới này thoạt nhìn thì thấy chỉ có tính thực dụng nhưng trong sâu xa đó gần như đã hình thành một thói quen nếu không muốn nói là một "thủ tục bắt buộc". 

"Người lớn chi tiêu nhiều thì nhận lì xì "dày" chút cũng không sao, riêng trẻ con thì không"?

Đó cũng là một quan điểm khá mới mẻ xuất hiện thời gian gần đây và chúng đã từng được mang lên chia sẻ ở một số hội nhóm cộng đồng mạng với rất nhiều ý kiến trái chiều. Tuy nhiên sự "đồng thuận" trong tư tưởng này thật sự không nhỏ. 

Nhiều lần "muối mặt" vì bọn trẻ con chê tiền lì xì quá ít, bực đến "nóng mặt" bởi người lớn cứ đòi thêm cho dày, riết rồi làm ngày Tết mất vui!? - Ảnh 4.

Trong đó, ý kiến nhận được nhiều sự quan tâm nhất chính là: "Người lớn, ví dụ như ba mẹ mình chẳng hạn. Khoảng 5 năm nay cứ Tết là mấy anh em mình phải "đổi vai" là người lì xì cho họ. Với tụi mình, đây không chỉ là dịp lì xì để lấy may mắn, mà còn là cái cớ để biếu bố mẹ tiền để chi tiêu hàng ngày nên có nhiều tụi mình sẽ cho nhiều, có ít cho ít".

Tuy nhiên rất nhiều người phản đối rằng: "Không phải ai cũng may mắn rơi vào trường hợp như bạn. Mà nhiều người chẳng phải thân thiết gì cho cam mà thấy tiền ít cũng nhăn mặt, thậm chí đòi thêm cho bằng được".

Từ quan điểm này, chúng tôi đã hỏi một số nhân vật đặc biệt để nói lên quan điểm của mình.

Chị Phạm Thu Hường (Hot TikToker Mẹ Kopo)

"Nói người lớn phải chi tiêu nhiều nên khi lì xì cho nhau cần bao cũng phải "dày" hơn là cũng chưa hẳn. Cái này là do người lớn đã "tranh thủ" sử dụng khái niệm đi liền với em bé là lì xì rồi áp dụng sang cho mình nên mới thế. Vốn lì xì cho em bé chỉ là để mừng tuổi với số tiền tượng trưng chứ không quan trọng việc chi tiêu. Khi đến lượt người lớn thì điều này lại bị áp vào quy chuẩn của mình vì thế cho nên mới có suy nghĩ là càng lớn thì phải càng nhiều.

Nhiều lần "muối mặt" vì bọn trẻ con chê tiền lì xì quá ít, bực đến "nóng mặt" bởi người lớn cứ đòi thêm cho dày, riết rồi làm ngày Tết mất vui!? - Ảnh 5.

Mình thì nghĩ đơn giản là đã truyền thống thì nên giữ truyền thống luôn, nhận lì xì tượng trưng để mừng tuổi mới. Thật ra khá là mâu thuẫn khi người lớn lúc nào cũng mong trẻ con hiểu được giá trị của đồng tiền mỗi khi nhắc đến việc mình đi làm vất vả. Nhưng khi trẻ con cũng nương vào đó để quyết định tiền lì xì có quan trọng hay không dựa vào giá trị thì lại bị mắng, cũng hơi khó khi làm trẻ con nhỉ? 

Nói vậy chứ đối với các bé thì đơn giản chỉ là nhận thức về số lượng hay là số đếm tại thời điểm lứa tuổi hiểu được. Giống như ngày xưa thì ông bà, ba mẹ mình sẽ so sánh với nhau về số lượng bánh chưng của một nhà khi Tết đến. Còn bây giờ các em đã hiểu biết nhiều thông tin sớm hơn nên là so sánh với nhau về "sức nặng" được lì xì. Cũng là một sự cân bằng thôi. Nói chung sức nặng của bao lì xì phụ thuộc rất nhiều vào ba mẹ đứa bé hơn là chính đứa bé".

Hotmom Mina Lieu

Nhiều lần "muối mặt" vì bọn trẻ con chê tiền lì xì quá ít, bực đến "nóng mặt" bởi người lớn cứ đòi thêm cho dày, riết rồi làm ngày Tết mất vui!? - Ảnh 6.

"Đây thật sự là một vấn đề rất khó... 

Theo mình, việc lì xì cũng như một hình thức donate tiền tiết kiệm cho tụi nhỏ bỏ ống heo. Kiểu như một việc truyền thống mùa Tết giống gói bánh chưng hay nấu thịt kho hột vịt vậy. Với nó mang giá trị tinh thần, mang đến sự vui vẻ cho tụi nhỏ. 

Còn bé nào hay săm soi giá trị tiền bên trong bao lì xì là bao nhiêu và có cách hành xử không tốt sẽ nằm ở vấn đề trách nhiệm cũng như cách giáo dục của gia đình từ nhỏ ra sao. Nếu các bạn nhỏ lớn lên trong gia đình hay nói về chênh lệch giàu nghèo, hay có đám tiệc gì cũng đem giá trị tiền mừng ra để đánh giá độ thân thiết của các mối quan hệ, thì đứa nhỏ đó lớn lên với suy nghĩ như vậy cũng không trách được.

Tuy nhiên điều đó cũng không có nghĩa là người lớn sẽ được cái "quyền" hay đặc cách "sẽ được nhiều tiền lì xì hơn" đâu! Cần chi tiêu gia đình thì ráng làm mà kiếm tiền chi tiêu đi chứ. Làm nhiều xài nhiều. Làm ít xài ít. Chứ lì xì là lộc đầu năm, lì xì 5k hay 10k cũng là lộc. Chứ sao lại hy vọng được lì xì nhiều để chi tiêu, ai có suy nghĩ đó cũng kì dữ lắm đó."

Các con nghĩ

Nhận được những phong bao lì xì trong niềm hân hoan nhưng trẻ con liệu có nghĩ nhiều về giá trị?

Em Nguyễn Trúc Phương (13 tuổi, Hàm Thuận) bộc bạch: "Mọi năm em thường đưa tiền trong bao lì xì cho bố mẹ giữ, số lẻ thì lấy ra mua dụng cụ học tập hoặc mua những món mình thích. Để tiền lì xì cho bố mẹ giữ an tâm hơn. Được nhiều tiền lì xì thì em vui hơn vì mình có nhiều tiền hơn". 

Cũng giống những suy nghĩ trên, em Trần Thanh Hoan (11 tuổi, Cà Mau) nói: "Mẹ dạy em là ai cho tiền lì xì thì cũng phải chúc Tết rồi nói cảm ơn. Em thích những bao lì xì lớn và đẹp, tiền trong đó em không giữ lại mà đưa cho ba mẹ vì sợ rơi mất".

"Em thích cô chú nào chúc mình học giỏi. Bao lì xì thì cái nào cũng vậy em đều đưa lại cho ba mẹ giữ", em Quách Ngọc Thơ (16 tuổi, Cần Thơ) nêu ý kiến.

TẠM KẾT

Vui mừng ban đầu tưởng chừng chỉ là thái độ biểu hiện trạng thái, thế nhưng khi con người quan trọng những giá trị vật chất thì thái độ bỗng dưng sẽ trở thành thước đo duy nhất đánh giá văn hoá của một người. Khoan hãy bàn thái độ của một đứa trẻ với phong bao lì xì không được như mong đợi của chúng mà hãy thắc mắc về quá trình hình thành văn hoá ứng xử của chúng khi nhận được những điều không như mong đợi. 

Nói cho dễ hiểu, phong tục ngày xưa đã dạy chúng ta nhiều về lễ nghĩa như: Được "mừng tuổi" thì có bao nhiêu cũng phải "mừng"!

Nhiều lần "muối mặt" vì bọn trẻ chê tiền lì xì quá ít, bực đến "nóng mặt" bởi người lớn cứ đòi thêm cho dày, chỉ vì tiền mà Tết ngày càng mất vui!? - Ảnh 8.

Chia sẻ
Đọc thêm