Mùng 1 đầu năm ghé thăm chùa Bà Đá: Chốn linh thiêng cổ xưa ngàn năm tuổi, giấu mình giữa phố cổ phồn hoa

Đi lễ chùa trong ngày đầu năm mới là một phong tục truyền thống lâu đời của người Việt. Ở Hà Nội có vô số ngôi chùa, nhưng không nhiều người biết đến chùa Bà Đá - địa danh linh thiêng đã tồn tại cả thiên niên kỷ trong con ngõ nhỏ đầu phố Nhà Chung.

Chỉ là một con phố dài vài trăm mét cách hồ Gươm không xa, song từ lâu phố Nhà Thờ (thuộc phường Hàng Trống, quận Hoàn Kiếm) vẫn luôn nổi tiếng vì sở hữu nhiều cửa hàng, khách sạn sang chảnh. Không chỉ vậy, đây còn là con phố nằm đối diện ngay trước Nhà Thờ Lớn – địa danh du lịch nổi tiếng luôn hút khách của Hà Nội. Giữa những náo nhiệt sầm uất, ít ai biết rằng ở đầu phố Nhà Thờ còn có một ngôi chùa cổ kính cả ngàn năm tuổi mang tên Chùa Bà Đá, nằm khuất sâu trong con ngõ nhỏ quanh năm khói hương.

Mùng 1 đầu năm ghé thăm chùa Bà Đá: Chốn linh thiêng cổ xưa ngàn năm tuổi, giấu mình giữa phố cổ phồn hoa - Ảnh 1.

Mùng 1 đầu năm ghé thăm chùa Bà Đá: Chốn linh thiêng cổ xưa ngàn năm tuổi, giấu mình giữa phố cổ phồn hoa - Ảnh 2.

Chùa Bà Đá là di tích lịch sử nghìn năm tuổi trên phố Nhà Thờ.

Vốn là một trong bốn ngôi chùa Bà cổ kính bậc nhất thủ đô, nhưng so với danh tiếng của chùa Bà Đanh thì chùa Bà Đá lại khiêm nhường hơn rất nhiều, nằm lọt thỏm giữa những căn biệt thự, quán cafe, trà chanh vỉa hè... và còn là một địa danh vô cùng linh thiêng.

Khi đi ngang qua phố Nhà Thờ, phải để ý rất kỹ mới nhận ra cổng chùa nhỏ xíu nằm ẩn mình sau tán cây bồ đề, lối vào hẹp chỉ đủ để 2 người tránh nhau. Chỉ cần bước qua cổng chùa thôi là mùi hương trầm đã phảng phất trong không gian, vẻ yên tĩnh trầm mặc khiến ngôi chùa cổ nghìn năm tuổi như tách biệt hẳn với thế giới bên ngoài.

Mùng 1 đầu năm ghé thăm chùa Bà Đá: Chốn linh thiêng cổ xưa ngàn năm tuổi, giấu mình giữa phố cổ phồn hoa - Ảnh 3.

Từ trước Tết nửa tháng, những chậu hoa đào và bưởi vàng đã được mang đến đặt ở trước điện Tam Bảo. Những bình hoa dâng Phật, đồ cúng lễ cũng được các phật tử coi sóc chùa chuẩn bị chu đáo để đón du khách và người dân đến kính lễ đầu năm. Nắng xuân phủ vàng trên những bông đào đã nở hồng rực, phảng phất nét dịu dàng giữa chốn tôn nghiêm.

Mùng 1 đầu năm ghé thăm chùa Bà Đá: Chốn linh thiêng cổ xưa ngàn năm tuổi, giấu mình giữa phố cổ phồn hoa - Ảnh 5.

Tiền đường là khu kiến trúc rộng lớn nhất trong chùa Bà Đá.

Muốn vào lễ Phật ở điện Tam Bảo, phải luôn nhớ bỏ giày dép ngoài cửa chính điện. Khi trông thấy 6 bức tượng Phật lớn dát vàng ở bên trong, ai cũng chắp tay thành kính vái lạy, cảm nhận được sự uy nghiêm toát lên từ các đức bề trên. Ngoại trừ 4 bức tường được trùng tu mới bằng gạch, các kiến trúc khác bên trong điện thờ Tam Bảo đều đã rất cũ, lớp sơn trên những bức tượng đều bong sờn thấy rõ, song vẫn toát lên vẻ lộng lẫy linh thiêng thật khó giải thích. Các tấm hoành phi, câu đối trên cột trụ đều đã bạc màu, không ai biết chúng đã có tuổi đời bao nhiêu thế kỷ nhưng vẫn được bảo tồn rất tốt tại chùa.

Chùa không có tượng Hộ pháp, nên ấn tượng nhất trong chính điện là 2 bộ tượng lớn bằng gỗ mít phủ sơn bóng xếp thành 3 bậc, tạc hình Đức Phật Thích Ca niêm hoa với các tôn giả A-nan, Ca-diếp đứng hai bên, rồi đến Phật A-di-đà tọa sen với Bồ Tát Quan Âm và Đại Thế Chí. Vẻ thoát tục nhập thiền trên mặt tượng khiến ai cũng cảm thấy thanh thản khi ngắm nhìn, tựa như Đức Phật đang lắng nghe lời cầu khấn của chúng sinh thành tâm đến lễ bái đầu năm.

Mùng 1 đầu năm ghé thăm chùa Bà Đá: Chốn linh thiêng cổ xưa ngàn năm tuổi, giấu mình giữa phố cổ phồn hoa - Ảnh 7.

Mùng 1 đầu năm ghé thăm chùa Bà Đá: Chốn linh thiêng cổ xưa ngàn năm tuổi, giấu mình giữa phố cổ phồn hoa - Ảnh 8.

Những bức tượng cổ trong chùa Bà Đá đều là bảo vật nghệ thuật tôn giáo, thể hiện tay nghề tinh xảo của những người thợ điêu khắc xưa.

Nguồn gốc ra đời của chùa cũng có khá nhiều dị bản, sách "Thăng Long cổ tích khảo" (không rõ tác giả và năm soạn) viết như sau: "Chùa xây vào triu Lý, đến binh biến thi Tây Sơn chùa b hu hoi. By gi quan sc cho dit tr c di, ngưi trong thôn thu dn đt đá li thy pho tưng đá, dân làng bèn dng tm mt gian chùa đ th phng. Năm Canh Tut triu T Đc th 3 (1850) mt v tăng t là Giác Vưng đến tr trì chùa này, xây dng và m mang thêm cnh chùa"...

Một truyền thuyết dân gian khác kể lại rằng khi người dân đào đất đắp thành Thăng Long vào đời vua Lê Thánh Tông (1460-1497) ở làng Báo Thiên Tự Tháp (khu vực Nhà thờ Lớn ngày nay), họ đã đào được một pho tượng bằng đá có hình dáng một phụ nữ, được cho là Thánh Mẫu nên dân làng lập đền thờ ngay tại nơi đào được tượng, ban đầu gọi là đền Bà Đá. Sau nhiều lần xảy ra chuyện lạ, dân làng cho rằng tượng Bà Đá linh thiêng nên góp công góp của xây thành chùa lớn, mời đại sư về trụ trì và thờ Phật, đổi tên là chùa Bà Đá và tên chữ là Linh Quang Tự.

Mùng 1 đầu năm ghé thăm chùa Bà Đá: Chốn linh thiêng cổ xưa ngàn năm tuổi, giấu mình giữa phố cổ phồn hoa - Ảnh 11.

Tuy nhiên, theo phần lớn tài liệu tham khảo thì chùa Bà Đá được xây năm 1056 dưới đời Lý Thánh Tông, dựng trên nền tháp Báo Thiên nổi tiếng của kinh thành Thăng Long. Như vậy thì có thể nơi này đã tồn tại cả thiên niên kỷ. Xưa kia, chùa thuộc thôn Tiên Thị thuộc phường Bảo Thiên, tổng Tiên Túc, huyện Thọ Xương, phủ Phụng Thiên, kinh đô Thăng Long. Trong gần hai thế kỷ, chùa trở thành tổ đình của Lâm Tế tông - một trong hai thiền phái lớn của Phật giáo ở Bắc Bộ.

Đến cuối thế kỷ XIX, Pháp chiếm đóng Hà Nội rồi quy hoạch lại thành phố. Trải qua loạn lạc chiến tranh, cổng tam quan bị mất, chùa cũng hư hại khá nhiều nên phải mở cổng nhỏ ra phố Nhà Chung. Pho tượng đá nguyên thủy bị hủy hoại mất, kèm theo đó nhiều cổ vật ở chùa cũng chẳng thể giữ được. May mắn là còn 2 quả chuông đúc vào triều vua Tự Đức và tấm khánh đồng đúc năm 1842 là những cổ vật còn bảo tồn được trong chùa cho đến tận ngày nay.

Chùa Bà Đá có 5 gian tiền đường, 4 gian thượng điện và khu nhà thờ tổ, thờ mẫu nằm gọn trong một khuôn viên khép kín. Tiền đường xây theo kiểu chữ "nhất", trung đường xây theo kiểu chữ "đinh" nối liền với nhau, tạo nên một khối kiến trúc vuông vắn. 2 hành lang tả hữu còn có 4 ngôi tháp mộ đối xứng nhau, áp sát tường ngoài hậu cung thượng điện. Trong chùa còn có 2 dãy nhà dùng làm nơi ở cho các sư thầy, khu bếp và sắp lễ dành cho các phật tử, du khách ghé thăm chùa.

Mùng 1 đầu năm ghé thăm chùa Bà Đá: Chốn linh thiêng cổ xưa ngàn năm tuổi, giấu mình giữa phố cổ phồn hoa - Ảnh 13.

4 ngôi tháp mộ đã được trùng tu nhiều lần nên mất đi vẻ rêu phong vốn có.

Khu nhà thờ tổ, thờ mẫu phía sau.

Khu lớp học với rất nhiều kinh thư cổ quý giá.

Tuy dịp Tết năm nay đề phòng dịch bệnh nên chùa không đón tiếp khách đến lễ đông đúc như mọi năm trước, song rất nhiều người dân vẫn giữ thói quen đến cầu khấn từ sớm ngày mùng 1. Là người ăn chay niệm Phật đã lâu, cụ bà Mùi dù đã ngoài 80 tuổi nhưng vẫn đều đặn đến chùa Bà Đá để vừa dâng lễ tụng kinh vừa phụ giúp việc nhà chùa mỗi ngày. Những bình hoa trên điện thờ Phật dịp Tết này đều có bàn tay bà chăm chút, ai đến chùa cần giúp đỡ bà cũng hướng dẫn tận tình.

Mùng 1 đầu năm ghé thăm chùa Bà Đá: Chốn linh thiêng cổ xưa ngàn năm tuổi, giấu mình giữa phố cổ phồn hoa - Ảnh 17.

Bà bảo rằng mình một lòng hướng thiện nên chỉ mong có thể tình nguyện quét dọn cửa chùa đến cuối đời, mong những thế hệ con cháu sẽ biết đến chùa nhiều hơn, bởi nơi đây chứa đựng rất nhiều nét văn hóa truyền thống cổ xưa của người Hà Nội, có cả những tàng thư vô giá niên đại hàng trăm năm và sự linh thiêng huyền bí khác biệt hoàn toàn so với những nơi thờ tự khác.

Mùng 1 đầu năm ghé thăm chùa Bà Đá: Chốn linh thiêng cổ xưa ngàn năm tuổi, giấu mình giữa phố cổ phồn hoa - Ảnh 19.

Mùng 1 đầu năm ghé thăm chùa Bà Đá: Chốn linh thiêng cổ xưa ngàn năm tuổi, giấu mình giữa phố cổ phồn hoa - Ảnh 20.

Với tuổi đời lên tới ngàn năm, chùa Bà Đá được chọn là trụ sở chính Thánh hội Phật giáo Hà Nội, trong chùa có trường Trung cấp Phật học Hà Nội, thường xuyên diễn ra những buổi lễ quan trọng. Đặc biệt  chùa không có sư trụ trì, được coi sóc bởi nhiều sư thầy khác nhau đến từ các chùa lớn tại Hà Nội, luân phiên đổi lịch trực mỗi tháng 1 lần.

Chia sẻ
Đọc thêm