Khủng hoảng sau đại dịch, người lao động Trung Quốc đồng loạt "bỏ phố về quê" để bán hàng livestream

Sau nhiều năm nỗ lực kiếm sống ở thành phố, những người lao động Trung Quốc giờ đây lại quay trở về quê nhà.

Dân số già, chi phí sinh hoạt đắt đỏ và hình thức kinh doanh trực tuyến đang góp phần đảo ngược cơn sốt người lao động từ nông thôn lên các thành phố lớn kiếm sống.

Các dữ liệu thống kê cho thấy, hàng triệu người Trung Quốc đã không quay trở lại thành phố làm việc sau ảnh hưởng của đại dịch Covid-19 từ năm ngoái. Tính đến cuối tháng 3, cục thống kê cho biết, số lượng lao động nhập cư ít hơn 2,46 triệu so với cùng kỳ năm 2019.

Dan Wang, Nhà kinh tế trưởng tại Hang Seng China ở Thượng Hải, cho biết: "Di cư từ nông thôn ra thành thị đã chậm lại trước khi có Covid-19 và lần đầu tiên giảm xuống vào năm 2020. Di cư ngược sẽ tăng tốc trong những năm tới, một phần vì những người lao động không đủ khả năng mua nhà ở thành phố và họ không thể tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe tại đây".

Một yếu tố chính mà bà Wang chỉ ra đó chính là tình trạng lao động già - tỷ lệ lao động nhập cư trên 50 tuổi đã lên đến 26%, tăng hơn gấp đôi trong vòng 12 năm qua.

Người lao động Trung Quốc ồ ạt "bỏ phố về quê" để bán hàng livestream sau đại dịch toàn cầu - Ảnh 1.

Dữ liệu cho thấy thay vì di cư đến các thành phố lớn như Bắc Kinh, Thượng Hải, nhiều người lao động đã chuyển đến những khu vực gần hơn, chỉ trong cùng một tỉnh. Chính sách của chính phủ cũng đã góp phần vào xu hướng này.

Khi nhà nước nới lỏng sự kìm hãm đối với nền kinh tế trong vài thập kỷ qua, hàng chục triệu lao động Trung Quốc đã đến các thành phố lớn như Bắc Kinh và Thâm Quyến để tìm việc làm. Chính quyền địa phương đã cho xây dựng hệ thống tàu điện ngầm và các cơ sở hạ tầng khác nhằm hỗ trợ tăng trưởng tốt hơn.

Tuy nhiên, nhiều người di cư phải đối mặt với điều kiện khắc nghiệt khi làm công nhân trong các nhà máy, hoặc gần đây hơn là làm nhân viên vận chuyển cho các công ty thương mại điện tử. 

Một hệ thống hộ khẩu nghiêm ngặt - được gọi là "hukou" - đã trở thành rào cản đối với người di cư, không cho phép họ tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe cộng đồng, trường học hoặc mua tài sản tại thành phố họ đang làm việc. "Cơn lũ" lao động nhập cư góp phần làm cạn kiệt nguồn tài nguyên tại các đô thị hàng đầu, buộc chính quyền phải tìm cách cho họ trở về quê.

Ở các thành phố nhỏ hơn như Tây An, họ cố gắng thu hút lao động có trình độ và kỹ năng cao bằng cách cung cấp các lợi ích về cư trú.

Người lao động ở nhà bán hàng livestream

Trung Quốc cũng đã thử các loại hình đô thị hóa khác như xây dựng cơ sở hạ tầng ở khu vực nông thôn. Đây là những nỗ lực được đưa vào mục tiêu giảm nghèo của Bắc Kinh, một cam kết mà chính phủ tuyên bố đã hoàn thành vào năm ngoái.

Số liệu chính thức cho thấy, so với năm 2019, năm ngoái đã có thêm 1,6 triệu người lao động trở về nông thôn để khởi nghiệp được nhận trợ cấp. Hơn nửa số dự án kinh doanh tập trung vào hình thức livestream và các phương pháp khác để bán sản phẩm trực tuyến.

Nhiều lao động ở bên ngoài thành phố lớn vẫn có thể nhận việc làm vì nhờ nền kinh tế kỹ thuật số hiện đại, họ có thể làm việc từ xa cho các công ty có trụ sở ở khu trung tâm đô thị.

Qingtuanshe, một nền tảng tìm kiếm việc làm trong ứng dụng di động Alipay, cho biết trong năm qua, đã có sự gia tăng đáng kể trong nhu cầu tìm người livestream và các công việc liên quan. Công ty cũng cho biết thêm, tỷ lệ lao động làm nghề này cũng đang tăng lên tại các đô thị loại 3 và 4.

Người lao động Trung Quốc ồ ạt "bỏ phố về quê" để bán hàng livestream sau đại dịch toàn cầu - Ảnh 2.

Trong số hàng loạt các doanh nghiệp nhỏ đã phát triển trong ngành, công ty quan hệ công chúng Vyoung có trụ sở tại Bắc Kinh tuyên bố rằng mỗi ngày họ nhận được cuộc gọi từ 20-30 người - số lượng ngày càng tăng từ các thành phố nhỏ - đề nghị đặt quan hệ hợp tác làm influencer (người có ảnh hưởng trên mạng xã hội) cho các thương hiệu thời trang lớn.

Báo cáo từ các cơ quan chính phủ Trung Quốc cho thấy nền kinh tế số đóng góp hơn một phần ba tổng GDP. Trong khi đó, hơn 50 triệu người ở khu vực nông thôn đã trở thành người dùng internet vào năm ngoái.

Jialu Shan, nhà kinh tế và học giả về thị trường châu Á và các thị trường mới nổi tại Viện Phát triển Quản lý Quốc tế cho biết, mặc dù không dễ để những người mới trong ngành công nghiệp livestream trở thành ngôi sao nhưng thị trường vẫn cần nhiều influencer hơn trong phân khúc "giữa".

Bên cạnh đó, việc bùng nổ của hình thức bán hàng livestream vào năm ngoái đi kèm với nhiều khiếu nại về sản phẩm giả và tỉ lệ trả hàng cao, Shan nói. Bà mong đợi ngành công nghiệp có thể phát triển một cách lành mạnh hơn, trong khi vẫn tiếp tục tạo ra các cơ hội chưa được khai thác tại các thị trường ngách như ngành dịch vụ.

Người lao động Trung Quốc ồ ạt "bỏ phố về quê" để bán hàng livestream sau đại dịch toàn cầu - Ảnh 3.

Lao động không phù hợp

Đối với phần lớn người lao động không có trình độ học vấn cao, việc chuyển đến các thành phố nhỏ hơn hoặc về nông thôn có thể giúp họ giảm chi phí sinh hoạt. Tuy nhiên do mức lương thấp hơn dẫn đến tình trạng bất bình đẳng thu nhập ngày càng tăng tại Trung Quốc.

Các nhà phân tích của Ngân hàng đầu tư Trung Quốc CICC cho biết trong một báo cáo mới đây, kể từ sau đại dịch, tại thị trường lao động cấp thấp, cả tỷ lệ thất nghiệp và tỷ lệ tìm việc đều tăng lên, điều này cho thấy giữa người lao động và người sử dụng lao động đã mất đi sự liên kết.

Dữ liệu chính thức cho thấy trong khi tỷ lệ thất nghiệp - dựa trên một cuộc khảo sát với người dân thành thị - giảm xuống còn 5% vào tháng 5, thì cho đến nay, các thành phố đã có ít hơn 230.000 việc làm so với cùng kỳ năm 2020.

(Nguồn: CNBC)

Chia sẻ
Đọc thêm