Hà Trần chấp nhận 'què một giò'

Thời điểm này tôi bình thản và cân bằng mọi mặt. Tôi vẫn dồi dào năng lượng và muốn sử dụng khả năng vào những công việc khác, không nhất thiết chỉ trong ngành giải trí.

- Quá thăng bằng, quá bình yên, quá hạnh phúc… Những trạng thái như vậy đặt vào “ngọn núi lửa” trong chị bây giờ thế nào?

- Chị từng khẳng định: “Dù trong hoàn cảnh nào, Trần Thu Hà cũng là độc bản”. Trên sân khấu hiện giờ có nhiều người đi theo con đường của chị, nhưng chị vẫn có một hình ảnh và chất riêng. Điều này là tự nhiên hay là chị có chiến lược để gìn giữ điều đó?

Có 3 câu thơ tôi rất thích trong bài The road not taken (tạm dịch: Con đường chưa người bước) của tác giả Robert Frost:

“Hai lối đi rẽ ở bìa rừng, thì tôi

Tôi sẽ chọn lối nào ít người đi.

Và điều đó làm nên bao điều khác biệt”.

Xét cho cùng, làm, nghệ thuật bản ngã vẫn là quan trọng nhất, hơn cả như thiên phú, bẩm sinh và cả sự khôn ngoan trong sự sắp đặt. Đúng không? Bản ngã nói nôm na là cốt cách, cốt cách quyết định số phận, số phận ảnh hưởng vận mệnh. Nói cho dễ hiểu, người có cốt cách thì đi đến nơi, về đến chốn, sớm tỉnh táo. Cuộc đời mắc lừa người khác ít, tự lừa phỉnh bản thân nhiều. Người sống “vỏ” thì nhiều, người sống “lõi” thì ít. Tôi thấy thời nay người ta ít quý chân giá trị và thiếu vắng nhận thức này, mọi thứ càng rối bong bong, càng khổ sở bon chen và nhiều ngộ nhận.

- Còn nhớ hình ảnh Hà Trần mũ đỏ áo đỏ là người hát bè cho Thanh Lam. Thuở ấy, đứng đằng sau một ngôi sao đẳng cấp. Chị nghĩ gì về con đường nghệ thuật của mình?

Tôi hồn nhiên lắm, chẳng nghĩ gì. Tôi thích được hát với Lam và ban nhạc Phương Đông, học hỏi những người giỏi, đi diễn khắp nơi. Nhưng tôi không bị “khớp” trước sự nổi tiếng. Trong rất nhiều đàn em, Lam có vẻ ưu ái tôi nhất. Giữa chúng tôi thực sự tồn tại một tình bạn, dù tôi non nớt chẳng có gì sánh vai với chị ấy cả.

- Đã có nhiều bình luận về chị, rằng khi đó chị có rất nhiều “chút”: chút Thanh Lam, chút Hồng Nhung, chút Mỹ Linh… Nhưng chưa nghe chị nói lại điều này, khi những “chút” kia không được nhắc lại?

- Sự học hỏi và cầu thị ở chị được thể hiện như thế nào trong nghề nghiệp để tìm thấy bản sắc của Trần Thu Hà?

Bạn có thể nhìn ra ngoài để cầu thị nhưng phải nhìn vào trong để nhìn thấy mình. Tôi là người sống hướng nội, rất sớm nhận ra mình là ai. Nhưng để biết đến và được công nhận thì phụ thuộc vào thời thế, lao động và những người giúp mình.

Tôi biết anh Bảo lần đầu vào năm 1997, lúc hát bè cho liveshow của Thanh Lam ở Sài Gòn. Một thời gian sau gặp lại, trong đêm giao lưu ở một trường đại học, tôi hát Ngày em đến của Từ Huy, anh Bảo đang làm báo Sóng Nhạc đến chụp hình viết bài. Anh ấy ấn tượng giọng hát tôi, văn minh và lạnh lẽo, khác hẳn với hình mẫu nổi tiếng đương thời. Và anh ấy bắt đầu ấp ủ dự định cộng tác âm nhạc. Lúc đó, tôi không biết anh Bảo cũng viết nhạc.

- Lúc ấy, có khi nào chị nghĩ “thời cơ đã đến”?

Năm 1998, tôi vào Sài Gòn biểu diễn cùng Thanh Lam. Anh Bảo lúc này chuyển sang biên tập nhạc cho các hãng băng đĩa, thôi viết báo Sóng Nhạc. Và chúng tôi bắt đầu thu những bài lẻ đầu tiên. Thời điểm này, tôi cũng gặp gỡ và thu thanh với Dương Thụ, Bảo Chấn, những nhạc sĩ đang biên tập nhạc cho nhiều hãng. Nhạc sĩ Dương Thụ làm đĩa đầu tiên của tôi, hát với Bằng Kiều và giới thiệu chúng tôi cho hãng phim trẻ. Nhưng sự hợp tác của tôi với anh Bảo có vẻ hiệu quả hơn cả.

- Đúng là nhạc sĩ Dương Thụ để ý đến chị trước cả Quốc Bảo. Nhưng có phải những tác phẩm của Dương Thụ đặt vào chị chưa bứt phá được bởi cũng những tác phẩm ấy, nhạc sĩ cũng giao cho hàng loạt những giọng ca khác?

Tính tôi thấy chỗ nào đủ cỗ đủ mâm là không đến. Cũng có thể tôi không có duyên với chú Thụ. Và có thể, như đã nói, tại tôi thích đi đường vắng.

- Dấu ấn lớn nhất của chị là "Nhật thực". Dấu ấn này vào thời điểm xuất hiện như một cú nổ, khẳng định sự lựa chọn Đỗ Bảo của chị là đúng, dù trước đó, thành công của chị lại gắn với Quốc Bảo. Giờ nhìn nhận lại bằng con mắt của ngày hôm nay, chị đánh giá thế nào về “Nhật thực”?

Cả nhóm làm Nhật thực dù ít nhiều có tên tuổi thời điểm đó nhưng vẫn là ẩn số được nhắc tới trong giới nghệ sĩ, chưa chinh phục được đại chúng. Tất cả đều đổ dồn năng lượng và khát vọng tích tụ vào Nhật thực, và cũng gặp thời nên nổi choáng ngợp. Thành công của Nhật thực không chỉ nhờ vào tôi và Đỗ Bảo. Tôi ở vào thời điểm ấy bắt đầu chán ngán những quan niệm duy mỹ trong nghệ thuật và chỉ muốn bộc lộ cá tính.

- “Nhật thực” đến với chị do tình cờ Ngọc Đại tìm đến chị hay là chị đã tìm thấy Ngọc Đại, người lý tưởng cho chị lúc ấy?

Đỗ Bảo giới thiệu tôi với Ngọc Đại. Sau khi thu thử vài bài, Ngọc Đại hủy hết dự định hợp tác với người khác, chỉ muốn làm việc với tôi.

- Thực ra chị có những cộng sự đắt giá lúc ấy như Trần Tiến, Quốc Bảo, Vũ Quang Trung… Vậy mà phải là cặp Đỗ Bảo – Ngọc Đại mới đủ độ bật cho một diva. Phải chăng pop mềm mại tinh tế vẫn không đủ sức nặng bằng một thứ âm nhạc lý tính – thách thức?

Âm nhạc Nhật thực nhiều bản năng hơn lý trí. Tuy nhiên, cũng nên bỏ sự phân bì lý trí – bản năng đi vì nó như âm – dương, thiếu một vế thì đuối. Nhật thực rơi vào đúng đường đi của tôi, sớm hơn không xong mà muộn hơn, như bây giờ chẳng hạn, thì tâm thế khác đi rồi. Như tôi đã nói nhiều lần, thành công lớn dựa vào 3 yếu tố: thiên thời, địa lợi, nhân hòa. Thời điểm Nhật thực hội tụ được cả ba yếu tố cần và đủ ấy. Và mọi người cũng thấy, khi nhân… bất hòa sau đó thì đã không còn Nhật thực.

Tôi không còn mặc cảm chứng tỏ bản thân nữa

- Bây giờ, chị đang đi trên những con đường an toàn. Chị làm gì cũng được đón nhận và đánh giá ưu ái. Điều này có làm chị thỏa mãn hay ngược lại, không có thử thách và thách thức thì sẽ phải chờ lâu lắm mới có được những đột phá khác?

Trần Tiến vẫn bảo: “Con ạ, đừng kén quá mà đói”. Thời buổi này kén hay không kén vẫn đói như thường. Không đói vật chất thì đói tinh thần, phải chịu què một giò thôi.

- Nhắc đến Trần Tiến, người đã miệt mài để có những tác phẩm âm nhạc viết riêng cho chị, phải công bằng mà nhìn nhận, chị không làm nên sự nghiệp cho ông mà chính ông cũng vậy, không bẩy được sự nghiệp cho Trần Thu Hà. Dường như, Trần Tiến khá thụ động khi đứng nhìn sự nghiệp của cháu gái mình. Quá hiếm những đột phá dạng “Sắc màu” - một tác phẩm đủ bùng nổ cho sự nghiệp của chị?

- Phải chăng vì trong tư duy và con đường nghệ thuật của hai chú cháu chị không có điểm giao thoa mà cứ song song như vậy?

Chúng tôi giống nhau quá nhiều, sự cộng hưởng do vậy thành đằm chứ không nổi.

- Ai cũng thấy, thời điểm này chị cần một nhạc sĩ hoàn toàn khác, hoặc một nhà sản xuất hoàn toàn mới?

Không hẳn. Thời điểm này, như đã nói trên đây, tôi lại không thấy lý do gì để hát.

- Chính chị đã sáng tác, đã chọn Thanh Phương thử với sáng tác của Đỗ Đình Bảo, Nguyễn Xinh Xô… Những hành trình tìm kiếm này an toàn chứ chưa thấy một cuộc đổ bộ mạnh mẽ như “Nhật thực”?

Tất cả cái tên anh nhắc đến đều là nghệ sĩ, họ không phải những ngôi sao thị trường. Và dù nói ra hay không, tôi chắc chắn rằng họ cũng đang “để dành” mình cho những cơ hội thích hợp. 24 năm đầu đời tôi đổ dồn vào Nhật thực. Anh tưởng sau đó cứ “ăn dồn để rốn” được sao?

- Có phải thực ra chính sự “An” trong cuộc sống của chị chi phối đường nghề của chị thăng bằng?

Thời đại này con người bị chi phối bởi số lượng, thích nhiều và rẻ. Không ai để tâm đến chất lượng, đến sự tinh túy. Cuộc chơi âm nhạc cũng đã vận hành khác đi, nhiều trò vè hơn, ít hồn nhiên hơn. Tôi thấy buồn khi giá trị của mình không được nhìn nhận đúng. Có rất nhiều cơ hội đến vừa tầm tay nhưng tôi bỏ qua vì không thấy thích hợp. Không phải cái gì cho tôi cũng lấy.

- Chị vẫn ém một cú nổ với một nhạc sĩ viết riêng cho chị. Liệu người ấy có làm được một lần “Nhật thực” nữa sau những cái tên lớn Trần Tiến, Quốc Bảo, Đỗ Bảo, Xinh Xô… chưa làm được với giọng hất của Trần Thu Hà?

Hai bạn trẻ này bỏ ra 4 năm nhất quyết chỉ đợi tôi hát nhạc họ. Thái độ kiên tâm này thực sự tôi rất quý trọng, nhất là ở thế hệ 8X sống nhanh vội hơn chúng tôi. Nhưng khoan nhắc đến họ ở đây, vì mai mốt lấy gì mà phỏng vấn tiếp?

- Chị của những năm 40, 50 tuổi sẽ thế nào? Nếu khán giả chờ đợi chị, sẽ được gì từ chị mang tới?