Đọc “Cô gái chơi dương cầm”: Trước tiên sẽ… “sốc”!

Cô gái chơi dương cầm Tác giả: Elfriede Jelinek Dịch giả: Ngọc Cầm Dương NXB Hội Nhà Văn Giá bìa: 75.000

 

 

... Lần thứ hai, bớt lạ lẫm hơn một chút, nhưng vẫn cơ hồ khó nắm bắt. Lần thứ ba, thấy đầu óc mình trống rỗng, và lần thứ tư, bắt đầu như người mộng du bị cuốn vào cái dòng chảy cuồn cuộn của ngôn từ. Từ ấy, một thế giới mới bắt đầu được mở ra…

Và “Cô gái chơi dương cầm” chắc chắn sẽ là một cuốn sách bạn phải đọc nhiều lần để thực sự nhập tâm vào thế giới ấy, thế giới của Bach, Beethoven, Mozart, Schubert…, của âm thanh và cuồng nộ, của kìm kẹp và cất cánh, của mô phạm và phá cách, của những đam mê ngấm ngầm và khao khát bệnh hoạn… Tất cả cùng hòa quyện trong một tác phẩm từng gây tranh cãi trong nhiều năm liền trước khi nó đạt giải Nobel văn chương vào năm 2004.

 

Chuyện kể về cô giáo dạy nhạc Erika, một cô gái đã đánh mất cả tuổi thanh xuân của mình trong vòng kìm kẹp của bà mẹ - người luôn coi cô như món tài sản lớn nhất cuộc đời mình. Với bà mẹ, Erika thuộc về sở hữu của riêng mình. Cô không được quyền yêu một người đàn ông nào, không được quyền ăn mặc đẹp. Sự “cai trị” của bà mẹ áp đặt lên cô con gái nhiều đến mức, cô tiếp tục mua những chiếc váy đẹp và hợp mốt, nhưng chỉ để hằng đêm thức dậy ngắm chúng trong gương, còn ban ngày, cô vẫn đi làm bằng những bộ trang phục cũ kỹ, lỗi thời. Và để ngăn những khao khát yêu đương của trái tim cô con gái, bà mẹ thậm chí còn kiểm soát cả bàn tay cô mỗi đêm đi ngủ, để đảm bảo rằng nó luôn được đặt lên trên tấm chăn chứ không phải đang làm nhiệm vụ tự xoa dịu cơ thể nàng Erika đang hừng hực yêu đương bên dưới lớp váy ngủ.

 

Nếu như sự hà khắc của bà mẹ khiến người đọc tin rằng sẽ được chứng kiến một cuộc chống trả quyết liệt để tìm lại tự do thì họ đã nhầm. Erika không chống trả quyết liệt mà lặng lẽ, âm thầm, như một ngọn lửa nhỏ âm ỉ cháy bên dưới lớp than hồng. Chẳng ai ngờ dưới lớp vỏ bọc của một cô giáo dạy nhạc đoan chính, nàng Erika lại âm thầm đi theo dõi những cặp đôi làm tình, thích chiêm ngưỡng cảnh đàn bà khỏa thân trong những tụ điểm sex hay nghĩ ra những kiểu tình dục bạo lực với một cậu học trò kém mình 12 tuổi. Còn những khi quá tức giận hay bất lực, cô lại lựa chọn cách giải tỏa bằng hành xác, như tự cắt tay hay lấy ghim kẹp lên da thịt mình…

“Cô gái chơi dương cầm” đã phơi bày cả một thế giới nội tâm đầy phức tạp của người phụ nữ bị kìm kẹp trong những khuôn mẫu lễ giáo, một sự phơi bày quá đỗi trần trụi và có phần “thô lậu” với những độc giả thích tìm kiếm một thế giới văn chương bình lặng, nhẹ nhàng, với phép ẩn dụ và những lời bay bổng có cánh.

 

Truyện đã được chuyển thể thành phim

 

“Cô gái chơi dương cầm” không thuộc về thế giới đó. Ở đây chỉ đơn giản là cuộc sống thật, với những khao khát rất thật, cả những yếu tố tâm sinh lý cũng được thể hiện một cách đầy bản năng và sống động, cho dù nó bị đánh giá là đã động chạm đến những điều “cấm kỵ” trong đời sống văn hóa nước Áo.

“Cô gái chơi dương cầm”, bằng thứ ngôn ngữ chảy cuồn cuộn, gối đầu lên nhau đầy gấp gáp, như thôi thúc người đọc đi khám phá đến tận cùng thế giới nội tâm của con người, để thấy đuợc cái xu hướng đi tìm lại bản ngã vẫn luôn vùng lên trong những con người bị kìm kẹp tự do. Sự kìm kẹp lúc ấy chỉ góp phần như một nhân tố kích thích để cái vùng lên được mạnh mẽ.

Và đời sống tinh thần của con người quả là một thế giới nhiều phức tạp và bí ẩn. Những khao khát sẽ không bao giờ có điểm dừng. Sau lớp vỏ bọc này có thể chỉ là một lớp vỏ bọc khác. Không thứ gì có thể cản được những bản năng tự nhiên của con người.

 

 

Phơi bày cái bất hợp lý của những khuôn sáo trong xã hội và uy quyền ngự trị chúng, “Cô gái chơi dương cầm” cũng là tác phẩm tiêu biểu đại diện cho chủ đề xuyên suốt mà nhà văn Elfriede Jelinek theo đuổi: tính dục nữ và sự xung đột của phái tính. Nó có thể sẽ khiến bạn “sốc” một chút, khó hiểu một chút, trống rỗng một chút, băn khoăn một chút, nhưng chắc chắn, đây là một tác phẩm nên đọc trong cái dòng chảy văn chương vàng thau lẫn lộn của đời sống hiện đại.